दुई वर्ष यताकै उच्च बजार भाउ, ६.३४ प्रतिशतले बढ्यो महंगी

काठमाडौं । सर्वसाधारण उपभोक्ताले वस्तु तथा सेवा खरिद गर्दा तिर्ने मूल्य गत भदौमा औसत ६.३४ प्रतिशतले बढेको छ । गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यस्तो मूल्यवृद्धि दर ४.४७ प्रतिशत विन्दुले बढी हो । भदौ २०८२ मा औसत मूल्यवृद्धि दर १.८७ प्रतिशत थियो । भारतलगायत तेस्रो राष्ट्रमा पनि मूल्य उकालो लाग्नु, अमेरिकी डलरको भाउ बढ्नु, पश्चिम एसियामा चलेको द्वन्द्वले निर्माण सामग्रीको भाउ बढ्नु, वर्षा र बाढीपहिरोका कारण आपूर्ति व्यवस्थापन प्रणाली बिग्रिनुलगायत कारण नेपालमा पनि मूल्यवृद्धि दर निरन्तर उकालो लागिरहेको हो । मासिक रूपमा तुलना गर्दा गत भदौको गएको २२ महिनायताकै सबैभन्दा बढी हो । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मंसिरमा वार्षिक विन्दुगत मूल्यवृद्धि दर (मुद्रास्फीति) ६.०५ प्रतिशत थियो । त्यसयता निरन्तर घटेको मूल्यवृद्धि दर कात्तिक २०८२ मा १.११ प्रतिशतमा झरेको थियो । त्यसयता पुनः बढ्न थालेको मूल्यवृद्धि गत भदौमा ६.३४ प्रतिशतमा पुगेको हो । नेपालको मूल्यवृद्धिमा भारतको मूल्यवृद्धिको प्रत्यक्ष असर परेको देखिन्छ । किनकि नेपालको कुल अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा ६० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा भारतको छ । यसकारण भारतमा मूल्यवृद्धि अकासिएसँगै त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपालमा पनि देखिन्छ । पछिल्लो पटक कात्तिक २०८२ देखि नेपालमा मूल्यवृद्धि निरन्तर उकालो लागिरहेको छ । जब कि भारतको मूल्यवृद्धि पनि लगातार बढिरहेको छ । पछिल्ला महिनामा मूल्यवृद्धि निरन्तर उकालो लाग्नुलाई राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरुप्रसाद पौडेलले मुख्य गरी दुई कारण देखाउँछन् । पहिलो, करिब डेढ वर्षअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले विभिन्न देशका लागि भन्सार महसुल बढाएपछि विश्व बजारमै मूल्यवृद्धि अकासिन थालेको थियो । त्यसलगत्तै पश्चिम एसियामा द्वन्द्व सुरु भयो । यसकारण केही महिनायता निरन्तर मूल्यवृद्धि उकालो लागिरहेको छ । त्यसको निरन्तरता गत भदौमा पनि देखिएको हो । दोस्रो, भोटेकोशी बाढीले पुर्‍याएको जनधनको क्षति, सडकलगायत पूर्वाधारमा पटक–पटक क्षति पुग्दा आपूर्ति प्रणालीमा परेको असरलगायत कारणले आन्तरिक बजारमा मूल्यवृद्धिमा दबाब परेको हो । गएको दुई महिनामा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मूल्यवृद्धि ७.५४ प्रतिशत छ भने गैरखाद्य तथा सेवा समूहको ५.६९ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मूल्यवृद्धि दर १.३४ प्रतिशतले ऋणात्मक थियो । गैरखाद्य तथा सेवा समूहको मुद्रास्फीति ३.७० प्रतिशत थियो । गत भदौमा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहअन्तर्गत घिउ तथा तेल उपसमूहको वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्य सूचकांक १६.६८, फलफूलको १५.९९, चिनी तथा चिनीजन्य पदार्थको १२.१४, माछा तथा मासुको ७.३४, तरकारीको ७.०७ र मरमसलाको ६.७१ प्रतिशतले बढेको छ । गैरखाद्य तथा सेवा समूहअन्तर्गत यातायात उपसमूहको वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्य सूचकांक १२.७७, मदिराजन्य पेय पदार्थको ८.८३, कपडा तथा जुत्ताचप्पलको ७.०६, फर्निसिङ तथा घरायसी उपकरणको ६.०१ र सुर्तीजन्य पदार्थको ५.४५ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैंकको भदौ महिनाको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । समीक्षा महिनामा ग्रामीण क्षेत्रको वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्य सूचकांक ६.७८ प्रतिशतले र सहर क्षेत्रको वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्य सूचकांक ६.१९ प्रतिशतले बढेको छ । प्रदेशगत आधारमा वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्यवृद्धि सबैभन्दा बढी मधेशको ७.४८ र सबैभन्दा कम सुदूरपश्चिम प्रदेशको ५.१६ प्रतिशत रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।