लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्षमा आनी छोइङको नियुक्ति विवादमा, निर्णय फिर्ता लिन माग

लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्षमा गायिका आनी छोइङ डोल्मा नियुक्त भएपछि लुम्बिनी बचाउ महाअभियानका अध्यक्ष अक्रम खानले विरोध जनाएका छन् । उनले डोल्माको नियुक्ति खारेज गर्न सरकारसँग माग गर्दै निर्णय पुनर्विचार नगरिए चरणबद्ध आन्दोलनमा उत्रिने चेतावनी दिएका छन् । खानले लुम्बिनीको ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पुरातात्त्विक महत्व र स्थानीय जनताको भावनालाई बेवास्ता गरेर सरकारले नियुक्ति गरेको आरोप लगाएका छन् । लुम्बिनीको विकास, संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि स्थानीय समस्या बुझेको, स्वच्छ छवि भएको र पारदर्शी व्यक्तिलाई नेतृत्वमा ल्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ । उनले डोल्माको नागरिकतासम्बन्धी विवाद र विदेशबाट आएको रकमको स्रोतबारे सार्वजनिक रूपमा उठेका प्रश्नहरूको निष्पक्ष छानबिन गर्नसमेत माग गरेका छन् । विशेषगरी सन् २०१९ मा हङकङबाट नेपाल भित्रिएको भनिएको १६ लाख ४९ हजार ९४० अमेरिकी डलरको स्रोत र वित्तीय पारदर्शिताबारे सरकारले स्पष्ट पार्नुपर्ने उनले बताएका छन् । खानका अनुसार उक्त रकमको विषयमा विगतमा नेपाल राष्ट्र बैंक र सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले बैंक खाता रोक्का गरी अनुसन्धान अघि बढाएका थिए । उनले यस विषयमा राजनीतिक दबाबका कारण अनुसन्धान प्रभावित पारिएको भए त्यो वित्तीय सुशासनका दृष्टिले गम्भीर विषय हुने बताए । यद्यपि, उनले उठाएका आरोप र प्रश्नबारे सम्बन्धित निकायबाट आधिकारिक निष्कर्ष सार्वजनिक भएको विवरण प्रस्तुत गरिएको छैन । ‘नागरिकता विवाद, स्रोत नखुलेको रकम र अन्य आरोपबारे उजुरी परेको अवस्थामा सरकारले निष्पक्ष छानबिन गर्नुपर्छ । हामी बिना प्रमाण बोलिरहेका छैनौँ । सम्बन्धित व्यक्तिमाथि उठेका प्रश्नहरूको सत्यतथ्य सार्वजनिक गरिनुपर्छ,’ खानले भने । उनले नियुक्ति प्रक्रियामाथि समेत प्रश्न उठाएका छन् । नेपालभरबाट करिब ६०० जनाले आवेदन दिएको अवस्थामा विवादरहित र योग्य व्यक्तिलाई छनोट गर्न सकिने विकल्प हुँदाहुँदै अन्तिम समयमा नियुक्ति गरिएको र छ महिनासम्म प्रक्रिया अघि नबढाइएको विषय शङ्कास्पद देखिएको उनको दाबी छ । खानले लुम्बिनीमा विगतदेखि नै अनियमितता हुँदै आएको आरोप लगाउँदै पुरातात्त्विक सम्पदाको संरक्षणमा गम्भीर लापरबाही भएको दाबी गरेका छन् । उनका अनुसार लुम्बिनी क्षेत्रका पुरातात्त्विक इँटा बिक्री गरिएको, पीपलको बोट काटेर लगिएको र प्राचीन मन्दिरको मौलिक स्वरूप परिवर्तन गरिएको विषयमा छानबिन आवश्यक छ । त्यस्तै, लुम्बिनीको जीवित सम्पदा क्षेत्रमा शुल्क उठाइएको तथा भगवान् बुद्धसँग सम्बन्धित अष्टधातु काठमाडौंस्थित संग्रहालयमा राखिएको विषयमा पनि उनले प्रश्न उठाएका छन् । यी विषयमा सम्बन्धित निकायले निष्पक्ष अनुसन्धान गरी वास्तविकता सार्वजनिक गर्नुपर्ने उनको माग छ । ‘लुम्बिनीका पुरातात्त्विक सम्पदा, प्राचीन इँटा, मन्दिरको मौलिक स्वरूप र अष्टधातुको संरक्षणबारे गम्भीर प्रश्नहरू उठेका छन् । यी विषयमा सरकारले निष्पक्ष अनुसन्धान गरी सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्नुपर्छ,’ खानले भने । उनले बुद्धको नाममा राजनीति गर्ने र आर्थिक लाभ लिने प्रवृत्तिको अन्त्य हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । लुम्बिनीमा आउने पर्यटकले शान्ति र आध्यात्मिक अनुभूति गर्नुपर्नेमा विवाद र अनियमितताका आरोपले यसको गरिमामाथि प्रश्न उठेको उनको भनाइ छ । खानले डोल्माको नियुक्तिविरुद्धको विरोध कुनै व्यक्तिविशेषप्रतिको पूर्वाग्रह नभई लुम्बिनीको संरक्षण, पारदर्शिता र स्थानीय जनताको सहभागिता सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले गरिएको दाबी गरेका छन् । लुम्बिनीको विकासका नाममा हुने अनियमितता रोक्न र सम्पदाको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन सरकार गम्भीर हुनुपर्ने उनले बताए । ‘हाम्रो माग कुनै व्यक्तिविशेषप्रति पूर्वाग्रह राख्नु होइन, लुम्बिनीको हित र पारदर्शिता सुनिश्चित गर्नु हो । त्यसैले डोल्मालाई उपाध्यक्ष नियुक्त गर्ने निर्णय तत्काल खारेज गरी योग्य, निष्कलङ्क र लुम्बिनीको महत्व बुझेको व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिन सरकारसँग माग गर्दछौँ । माग सम्बोधन नभए हामी चरणबद्ध आन्दोलनमा जानेछौँ,’ खानले भने । लुम्बिनीमै जन्मिएर हुर्किएको व्यक्ति भएकाले यसको संरक्षण र संवर्द्धनलाई आफूले कर्तव्यका रूपमा लिएको उल्लेख गर्दै उनले लुम्बिनी राष्ट्रिय गौरव र विश्वभरका बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको केन्द्र भएकाले यसको गरिमा जोगाउन सरकारलाई निर्णय पुनर्विचार गर्न आग्रह गरेका छन् । गायिका आनी छोइङ डोल्मालाई मन्त्रिपरिषद्को असोज ३० गते बसेको बैठकले लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्षमा नियुक्त गरेको थियो । उक्त नियुक्तिपछि खानले विरोध जनाउँदै निर्णय खारेजी र नियुक्तिसँग सम्बन्धित विवादित विषयहरूको निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका हुन् ।