काठमाडौं। करिब दुई साताको बिदापछि सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाल मंगलबार नियमित काममा फर्किंदैछन्। न्यायालयभित्र र बाहिर अनेक प्रश्न उठिरहेका बेला उनी फेरि न्यायालयमा उपस्थित हुन लागेका हुन्। उनको नियमित कार्यालय फिर्ती मात्रै होइन, सार्वजनिक विवादबीच आफ्नो न्यायिक जिम्मेवारी निरन्तर निर्वाह गर्ने एउटा महत्त्वपूर्ण क्षण पनि हो। इनम सापकोटासँगको सम्पर्क र भेटघाटको विवरण सार्वजनिक भएपछि फुयाल विवादको केन्द्रमा तानिएका थिए। सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका ह्वाट्सएप संवादले न्यायाधीशको आचरण, न्यायिक स्वतन्त्रता र अदालतभित्र बाह्य प्रभावको सम्भावनाबारे बहस जन्माएको थियो। तर, सार्वजनिक बहसमा उठेका प्रश्न र कसुर प्रमाणित भएको अवस्थाबीच ठूलो अन्तर छ। अहिलेसम्म सार्वजनिक विवरणका आधारमा फुयाललाई कुनै कसुरमा दोषी ठहर गरिएको छैन। इनम सापकोटा प्रकरण सार्वजनिक भएपछि उनी विवादमा तानिएका थिए। न्यायाधीश फुयाल र सापकोटाबीच भएको भनिएको ह्वाट्सएप संवाद पनि सार्वजनिक भएपछि फुयाल स्वयंले भेटघाटसमेत भएको स्वीकार गरेका थिए। फुयालका अनुसार सापकोटाले सुरुमा आफूलाई प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको विशेष प्रतिनिधिका रूपमा परिचय दिएका थिए। न्यायाधीशहरूविरुद्ध महाभियोग लाग्न सक्ने चर्चा चलिरहेका बेला आफू प्रधानमन्त्रीको सन्देश लिएर आएको र नआत्तिन आग्रह गरेको उनको भनाइ छ। फुयालका अनुसार विस्तारै सापकोटाले सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन मुद्दाहरूमा चासो देखाउन थालेका थिए। विभिन्न मुद्दामा आफूले चाहेको आदेश गराउन खोज्ने र प्रधानमन्त्रीको नाम जोडेर न्यायाधीशमाथि प्रभाव पार्न खोज्ने गरेको फुयालको दाबी छ। यो दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि अनुसन्धानबाट हुन बाँकी छ। विवादको सबैभन्दा चर्चित प्रसंग व्यवसायी रोहित गुप्तासँग सम्बन्धित मुद्दा छ। सार्वजनिक भएको संवादमा सापकोटाले गुप्तालाई थुनामै राख्नुपर्ने आशय व्यक्त गरेको विवरण बाहिरिएको थियो। फुयालका अनुसार सापकोटाले प्रधानमन्त्रीको चाहना भन्दै गुप्तालाई थुनामा राख्न आग्रह गरेका थिए। तर फुयालले अदालतमा गुप्तालाई धरौटीमा छाड्नुपर्ने अडान राखेका थिए। उनले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै मुद्दाका तथ्य र कम्पनीमा गुप्ताको भूमिकाबारे अध्ययन गरेपछि धरौटीमा छाड्न योग्य देखेको बताएका थिए। उनको भनाइमा, सापकोटाको चाहनाअनुसार आदेश भएको भए त्यसलाई प्रभावको परिणाम मान्न सकिन्थ्यो। तर आफूले मुद्दाको तथ्यका आधारमा निर्णय गरेको उनको जिकिर छ। फुयालले सार्वजनिक रूपमा दिएको अर्को महत्त्वपूर्ण स्पष्टीकरण सापकोटाको गतिविधिबारे आफूहरू आफैँले सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउन पुगेको भन्ने हो। उनका अनुसार सापकोटाले विभिन्न न्यायाधीशसँग सम्पर्क बढाउँदै विचाराधीन मुद्दाबारे बोल्न थालेपछि पाँचदेखि सात जना न्यायाधीशले सामूहिक छलफल गरेका थिए। त्यसपछि प्रहरी महानिरीक्षक डानबहादुर कार्कीलाई बोलाएर सापकोटाको पृष्ठभूमि र गतिविधिबारे जानकारी लिन खोजिएको उनको भनाइ छ। फुयालका अनुसार प्रहरी प्रमुखबाट अपेक्षित सहयोग नपाएपछि न्यायाधीशहरूले प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देलसँग समेत सापकोटाबारे जानकारी लिएका थिए। सेनाले सापकोटालाई व्यक्तिगत वा संस्थागत रूपमा प्रयोग नगरेको र उनीसँग सेनाको सम्बन्ध नरहेको जवाफ दिएको फुयालले बताएका छन्। विवाद बढेपछि सर्वोच्च अदालतको पूर्ण बैठक बसेको थियो। कात्तिक १७ गते बसेको बैठकले सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका विषयमा संविधान र कानुनबमोजिम निष्पक्ष तथा स्वतन्त्र छानबिन गर्न सम्बन्धित निकायलाई आग्रह गर्ने निर्णय गरेको थियो। छानबिनबाट प्राप्त निष्कर्ष सार्वजनिक गर्न पनि अदालतले आग्रह गरेको थियो।
अदालत फर्किंदै न्यायाधीश फुयाल

Read Complete Original Article
Published originally on नेपालन्युज






