चिनियाँ जासुससँगको सम्बन्ध र कर्मचारीसँगको अफेयर विवादपछि एनभिडियाका सीईओ जेन्सेन हुआङको राजीनामा, सेयरमा गिरावट

<p> <p style="text-align:justify"><strong>काठमाडौँ ।</strong> कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधिको विश्वव्यापी विस्तारमा सबैभन्दा प्रभावशाली कम्पनीमध्ये एक एनभिडियाका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेन्सेन हुआङले पदबाट राजीनामा दिएका छन्। व्यक्तिगत सम्बन्ध र सम्भावित विदेशी गुप्तचर गतिविधिसँग जोडिएका विवाद चर्किएपछि उनले कम्पनीको अध्यक्ष, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत र सञ्चालक समितिको सदस्य पद छाडेका हुन्।</p></p> <p> <p style="text-align:justify">कम्पनीको सञ्चालक समितिले नोभेम्बर ११ मा उनको राजीनामा तत्काल लागू हुने गरी स्वीकार गरेको थियो। एनभिडियाले नोभेम्बर १२ मा औपचारिक घोषणा गर्दै प्रमुख वित्तीय अधिकृत (सीएफओ) कोलेट क्रेसलाई अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नियुक्त गरेको जनाएको छ। कम्पनीले स्थायी सीईओ नियुक्तिका लागि आन्तरिक र बाह्य दुवै उम्मेदवार खोज्ने भएको छ।</p></p> <p> <p style="text-align:justify">६३ वर्षीय हुआङले तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि एनभिडियाको नेतृत्व गर्दै आएका थिए। सन् १९९३ मा स्थापना भएको कम्पनीलाई उनले ग्राफिक्स प्रोसेसिङ चिप उत्पादन गर्ने व्यवसायबाट एआई प्रविधिको विश्वव्यापी आपूर्तिकर्ताका रूपमा विस्तार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। पछिल्लो समय एनभिडियाका चिप एआई मोडल विकास, डाटा सेन्टर र उच्च क्षमताको कम्प्युटिङका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण बनेका छन्।</p></p> <p> <p style="text-align:justify">हुआङको राजीनामा व्यक्तिगत सम्बन्धसम्बन्धी विवाद र राष्ट्रिय सुरक्षा चासो एकैसाथ जोडिएर आएको हो। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टअनुसार उनको सम्बन्ध चीनसँग व्यापारिक कारोबार गर्ने एक महिला व्यवसायीसँग थियो। ती महिलामाथि चीनका लागि सूचना संकलन गरेको अमेरिकी गुप्तचर निकायको आशंका रहेको समाचार सार्वजनिक भएपछि विवाद चर्किएको थियो।</p> <p style="text-align:justify">ती महिला सिंगापुरस्थित डाटा सेन्टर कम्पनी मेगास्पिडकी पूर्व कार्यकारी एलिस हुआङ हुन्। अमेरिकी अधिकारीहरूले उनी चिनियाँ गुप्तचर निकायसँग सम्बन्धित रहेको आशंका गरेको समाचार सार्वजनिक भएको थियो। तर चीनले जासुसीसम्बन्धी आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ। अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले पनि ती महिला जासुस हुन् वा होइनन् भन्ने विषयमा निष्कर्षमा नपुगेको जनाएको छ।</p> <p style="text-align:justify">यसैबीच, हुआङको एनभिडियाकै एक उच्च अधिकारीसँग पनि सम्बन्ध रहेको अर्को समाचार सार्वजनिक भएको थियो। कम्पनीको स्वास्थ्यसम्बन्धी व्यवसाय हेर्ने उपाध्यक्ष किम्बर्ली पावेलसँग उनको सम्बन्ध रहेको दाबी न्युयोर्क टाइम्सले गरेको थियो। रोयटर्सले पनि कम्पनीका अर्का कर्मचारीसँग हुआङको सम्बन्ध रहेको विषयमा समाचार प्रकाशित गरेको थियो। यी विवरणहरू सञ्चारमाध्यममा आएका रिपोर्टमा आधारित छन्।</p></p> <p> <p style="text-align:justify">विवाद सार्वजनिक भएपछि हुआङले नोभेम्बर ८ मा कम्पनीका कर्मचारीलाई पठाएको सन्देशमा पत्नीप्रति बेइमान भएको स्वीकार गर्दै परिवार र कर्मचारीसँग माफी मागेका थिए। उनले आफ्नो व्यवहारले परिवारका सदस्य र कर्मचारीलाई चोट पुर्&zwj;याएको भन्दै त्यसको कुनै बहाना नभएको बताएका थिए।</p> <p style="text-align:justify">त्यसै दिन एनभिडियाको सञ्चालक समितिले हुआङ विदेशी गुप्तचर गतिविधिको लक्ष्य बनेका हुन् कि होइनन् भन्ने विषयमा स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गर्ने घोषणा गरेको थियो। समितिले नोभेम्बर १० मा दक्षिणी न्युयोर्कका पूर्व कार्यवाहक अमेरिकी महान्यायाधिवक्ता जुन एच किम र उनको कानुनी संस्था वाक्टेल, लिप्टन, रोजेन एन्ड काट्जलाई अनुसन्धानको जिम्मेवारी दिएको थियो।</p> <p style="text-align:justify">एनभिडियाले सार्वजनिक गरेको विवरणमा हुआङको राजीनामाको कारण खुलाइएको छैन। कम्पनीले उनको योगदानको प्रशंसा गर्दै ३३ वर्षमा निर्माण भएको संस्थागत आधारलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ। कम्पनीले यसअघि उपलब्ध सूचनाका आधारमा राष्ट्रिय सुरक्षा वा एनभिडियाका गोप्य सूचना जोखिममा परेको विश्वास गर्ने कारण नरहेको जनाएको थियो। त्यसैले हुआङसँग सम्बन्धित आरोप, अनुसन्धान र कम्पनीको राजीनामा घोषणालाई छुट्टाछुट्टै तथ्यका रूपमा बुझ्नुपर्ने देखिन्छ।</p> <p style="text-align:justify"><strong>कोलेट क्रेसलाई अन्तरिम नेतृत्व</strong></p> <p style="text-align:justify">हुआङको राजीनामापछि कम्पनीको वित्तीय नेतृत्व सम्हाल्दै आएकी कोलेट क्रेसलाई अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बनाइएको छ। उनी सन् २०१३ सेप्टेम्बरदेखि एनभिडियाको प्रमुख वित्तीय अधिकृतका रूपमा कार्यरत छिन्। यसअघि उनले सिस्को र माइक्रोसफ्टलगायत प्रविधि कम्पनीमा वित्तीय जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्।</p> <p style="text-align:justify">क्रेसले अन्तरिम सीईओको जिम्मेवारी सम्हाल्दा पनि प्रमुख वित्तीय अधिकृतको पद कायम राख्ने कम्पनीले जनाएको छ। सञ्चालक समितिले स्थायी प्रमुख कार्यकारी नियुक्तिका लागि आन्तरिक तथा बाह्य उम्मेदवारको खोजी गर्नेछ।</p> <p style="text-align:justify">यसैगरी, कम्पनीले हार्भे सी जोन्सलाई सञ्चालक समितिको पहिलो अध्यक्ष नियुक्त गरेको छ। जोन्स लामो समयदेखि एनभिडियाको सञ्चालक समितिमा थिए। उनले यसअघि प्रविधि कम्पनी सिनोप्सिसको प्रमुख कार्यकारी तथा कार्यकारी अध्यक्षका रूपमा काम गरेका थिए।</p> <p style="text-align:justify"><strong>सेयर बजारमा असर, एआई उद्योगमा नेतृत्वको चिन्ता</strong></p> <p style="text-align:justify">हुआङको राजीनामाको खबर सार्वजनिक भएपछि एनभिडियाको सेयर मूल्यमा गिरावट आएको थियो। रोयटर्सका अनुसार बिहीबार अमेरिकी बजारमा कम्पनीको सेयर ४.३ प्रतिशतले घटेर बन्द भएको थियो। बजारमा आएको यो प्रतिक्रियाले कम्पनीको नेतृत्व परिवर्तनलाई लगानीकर्ताले गम्भीर रूपमा लिएको देखाएको छ।</p> <p style="text-align:justify">एनभिडिया विश्वव्यापी एआई उद्योगको प्रमुख चिप आपूर्तिकर्ता हो। कम्पनीका ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट (जीपीयू) ठूला एआई मोडलको विकास, तालिम र सञ्चालनमा प्रयोग हुन्छन्। पछिल्ला वर्षमा एआई प्रविधिको माग बढेसँगै कम्पनीको बजार मूल्य र प्रभाव पनि तीव्र रूपमा बढेको थियो।</p> <p style="text-align:justify">हुआङले कम्पनीको प्रविधि विकाससँगै क्लाउड सेवा प्रदायक, चिप आपूर्तिकर्ता र अनुसन्धान संस्थासँगको सहकार्य विस्तारमा भूमिका खेलेका थिए। त्यसैले उनको बहिर्गमनले कम्पनीको दीर्घकालीन रणनीति, प्रविधि विकास र व्यावसायिक साझेदारीमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने प्रश्न उठेको छ।</p> <p style="text-align:justify">रोयटर्ससँग कुरा गरेका लगानीकर्ताका प्रतिनिधिहरूले कम्पनीको प्रविधि योजना तत्काल प्रभावित हुनेभन्दा पनि त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने नेतृत्व र व्यवस्थापन क्षमतामा चुनौती आउन सक्ने बताएका छन्। हुआङको नेतृत्वमा बनेको जटिल आपूर्ति तथा प्रविधि सञ्जाललाई नयाँ नेतृत्वले निरन्तरता दिनुपर्नेछ।</p> <p style="text-align:justify"><strong>अमेरिका&ndash;चीन चिप प्रतिस्पर्धामा थप दबाब</strong></p> <p style="text-align:justify">हुआङको राजीनामा व्यक्तिगत विवादमा मात्र सीमित छैन। यो घटनाले अमेरिका र चीनबीचको प्रविधि प्रतिस्पर्धा तथा उन्नत एआई चिप निर्यातसम्बन्धी नीतिमा पनि थप दबाब सिर्जना गरेको छ।</p> <p style="text-align:justify">एनभिडियाले चीनको बजारमा आफ्नो पहुँच कायम राख्नुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दै आएको थियो। तर अमेरिकी अधिकारीहरूले चीनमा उन्नत एआई चिप पुग्न सक्ने जोखिमलाई लिएर निर्यात नियन्त्रण कडा बनाउनुपर्ने आवाज उठाउँदै आएका छन्। मेगास्पिडमार्फत प्रतिबन्धित चिप चीन पुगेको हुन सक्ने विषयमा पनि अमेरिकी अधिकारीहरूले अनुसन्धान गरिरहेको विभिन्न सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।</p> <p style="text-align:justify">हुआङसँग जोडिएको विवाद सार्वजनिक भएपछि अमेरिकी संसद्का दुवै दलका केही सांसदले चीनमा उन्नत एआई चिप निर्यातमा थप कडाइ गर्नुपर्ने बताएका छन्। प्रतिनिधिसभाका सभामुख माइक जोन्सनले पनि चिप निर्यात सीमित गर्ने विषयमा संसद्मा सहमति बढिरहेको बताएका छन्।</p> <p style="text-align:justify">एनभिडियाको नेतृत्व परिवर्तनले कम्पनीको चीनसम्बन्धी व्यापार रणनीति र अमेरिकी निर्यात नीतिबीचको सम्बन्धलाई थप संवेदनशील बनाउन सक्ने देखिएको छ। एआई उद्योगमा कम्पनीको प्रभाव ठूलो रहेकाले नयाँ नेतृत्वले कम्पनीको व्यावसायिक विस्तारसँगै राष्ट्रिय सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसम्बन्धी दबाब पनि व्यवस्थापन गर्नुपर्नेछ।</p> <p style="text-align:justify">हुआङको राजीनामासँगै एनभिडियाले तीन दशकभन्दा लामो समयदेखि एउटै संस्थापकको नेतृत्वमा अघि बढेको यात्रा नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ। अब कम्पनीको स्थायी नेतृत्व कसले सम्हाल्छ र नयाँ नेतृत्वले एआई चिप बजारमा कम्पनीको अग्रता कसरी कायम राख्छ भन्ने विषय प्रविधि उद्योग र लगानीकर्ताका लागि चासोको विषय बनेको छ।</p></p>