इजरायलमा निर्वाचन : बेन्जामिन नेतान्याहुका लागि परीक्षा

इजरायलमा मंगलबार संसदका लागि निर्वाचन हुँदैछ । १२० सिटका निर्वाचन सुरु भएको हो । मतदान केन्द्रहरू खुलेसँगै विभिन्न उमेर समूहका मतदाताहरूले देशको राजनीतिक नेतृत्व, आर्थिक चुनौती, जारी युद्ध र शान्तिको आवश्यकताबारे आफ्ना धारणा व्यक्त गरेका छन्। एक मतदाताले नेतृत्व परिवर्तनको आवश्यकता औँल्याएका छन् भने अर्का मतदाताले देशमा अझ शान्तिपूर्ण भविष्यको आशा व्यक्त गरेका छन्। जेरुसेलममा एएनआईसँग कुरा गर्दै २३ वर्षीय लियोनाइटले आफू वर्तमान प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको विपक्षमा मतदान गर्न लागेको बताए। उनले नेतान्याहु पुनः निर्वाचित भएमा लोकतन्त्र खतरामा पर्ने र इजरायली समाजमा विभाजन बढ्ने चिन्ता व्यक्त गरे। ‘सबैभन्दा पहिले, मलाई लाग्छ हामीले आफ्नो देशलाई तानाशाहीबाट जोगाउनुपर्छ। नेतान्याहु फेरि निर्वाचित भएमा यस्तो अवस्था आउन सक्छ,’ उनले भने। ‘दुर्भाग्यवश, उनले हाम्रो देश र जनतालाई दुई समूहमा विभाजन गरेका छन्—वास्तविक यहुदी र वास्तविक यहुदी नभएका। मलाई लाग्छ, यस्तो गर्नु सही होइन। त्यसैले म उनीविरुद्ध र आफूले विश्वास गर्ने मूल्य–मान्यताका पक्षमा मतदान गर्न यहाँ आएको हुँ,’ लियोनाइटले थपे। इजरायलको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धबारे उनले देशले आफ्नो दृष्टिकोण परिवर्तन गर्नुपर्ने बताए। नेतान्याहुले अत्यधिक कट्टरपन्थी शैली अपनाएको र अधिकांश इजरायली नागरिक उनको कार्यशैलीको समर्थनमा नरहेको उनको भनाइ थियो। देशले सामना गरिरहेका प्रमुख समस्याबारे चर्चा गर्दै लियोनाइटले सुपरमार्केटमा बढ्दो मूल्य, अर्थतन्त्रमा एकाधिकार, युद्धको आर्थिक भार र धार्मिक प्रतिबन्धलाई प्रमुख मुद्दाका रूपमा औँल्याए। जारी द्वन्द्वको प्रसङ्गमा उनले थपे, ‘युद्ध लड्न वास्तवमै धेरै पैसा खर्च भइरहेको छ। त्यसैले हामी मानिसहरूको हत्या हुन रोक्न चाहन्छौँ। मेरो मतलब, हामी मानिसहरू मर्न बन्द होस् भन्ने चाहन्छौँ।’ उनले राजनीतिक मतभेदका बाबजुद इजरायलीहरूबीच एकता कायम राख्न पनि आग्रह गरे। यसैबीच, सात वर्षदेखि इजरायलमा बस्दै आएको बताएका अर्का मतदाता पास्कलले देशमा नयाँ सरकार र शान्तिपूर्ण भविष्यको आशा व्यक्त गरे। एएनआईसँग कुरा गर्दै पास्कलले इजरायलले सामना गरिरहेका समस्याबारे सोधिएको प्रश्नमा आफूले राम्रो सरकार र सुखमय जीवनको अपेक्षा गरेको बताए। देशप्रतिको आफ्नो लगाव व्यक्त गर्दै उनले भने, ‘म आफ्नो सानो देशलाई मन पराउँछु, धेरै नै मन पराउँछु।’ इजरायलभर मतदान केन्द्रहरू खुलेसँगै योग्य मतदाताको सङ्ख्या ७३ लाख ३१ हजार ९८१ रहेको छ। मंगलबार स्थानीय समयअनुसार राति १० बजे मतदान सम्पन्न हुने तालिका छ। मतदानअघि इजरायल डिफेन्स फोर्सेस (आईडीएफ) का पूर्वप्रमुख गादी आइजेनकोटले मतदातालाई मतदानमा सहभागी हुन आग्रह गरेका थिए। वर्तमान प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुका प्रमुख प्रतिस्पर्धीमध्ये एक आइजेनकोटले अक्टोबर ७, २०२३ मा हमासले गरेको नरसंहारको स्मरण गराउँदै आफ्नो पार्टी याशारलाई मतदान गर्न आह्वान गरेका थिए। आइजेनकोट नेतृत्वको विपक्षी गठबन्धनले अक्टोबर ७ को घटनाको जवाफदेहितालाई प्रमुख मुद्दा बनाएको छ। गठबन्धनले उक्त घटनाबारे छानबिन गर्न स्वतन्त्र आयोग गठन गर्न माग गर्दै आएको छ। आइजेनकोटलाई सुरक्षा मामिलामा कडा अडान राख्ने नेताका रूपमा चित्रण गरिन्छ। उनको चुनावी अभियान नेतान्याहुको नेतृत्व इजरायलको सुरक्षाका लागि खतरनाक रहेको दाबीमा केन्द्रित छ। मंगलबारको मतदानअघि आफ्नो अन्तिम सन्देशमा आइजेनकोटले एक्समा लेखेका थिए, ‘निर्वाचनको नतिजा सार्वजनिक भएपछि र नयाँ सरकार गठन भएपछि बेन्जामिन नेतान्याहुले तत्काल आफ्नो पद छाड्नेछन्। नयाँ सरकार शीघ्र गठन गरिनेछ। हामी यसो हुने सुनिश्चित गर्नेछौँ। इजरायलका जनताले त्यस्तो प्रधानमन्त्री चयन गर्नेछन्, जसका निर्णय सधैँ इजरायलको हितमा केन्द्रित हुनेछन् र जसले देशको सुरक्षा तथा आईडीएफका सैनिकहरूको हितलाई राजनीतिक स्वार्थका लागि कहिल्यै बलि चढाउने छैनन्।’ यता, नेतान्याहुले आफ्ना प्रतिस्पर्धीहरूलाई वामपन्थी झुकाव भएको गठबन्धनका रूपमा चित्रण गर्दै आफ्नो बलियो पक्षलाई चुनावी अभियानमा उपयोग गरिरहेका छन्। उनका प्रतिस्पर्धीहरूले सरकार गठन गर्न अरब पार्टीहरूको समर्थन लिनुपर्ने हुन सक्ने र मतदाताहरूले यस्तो अवस्था नरुचाउने उनको दाबी छ। सोमबार राति जारी सन्देशमा नेतान्याहुले एक्समा लेखेका थिए, ‘इजरायलका शत्रुहरू हामीले हारोस् भन्ने मात्रै चाहन्छन्, किनकि त्यसपछि आइजेनकोट र लिबरम्यानको नेतृत्वमा यायर गोलान र अरब पार्टीहरूको समर्थनमा खतरनाक वामपन्थी सरकार गठन हुनेछ। उनीहरूलाई रोक्ने उपाय भनेको बाहिर निस्केर लिकुडलाई मात्रै मतदान गर्नु हो।’ मंगलबार मतगणना सम्पन्न भएपछि राष्ट्रपति इसाक हर्जोगले निर्वाचित दलका नेताहरूसँग परामर्श गर्नेछन्। त्यसपछि उनले सरकार गठन गर्न सबैभन्दा बढी सम्भावना भएको ठानेका सांसदलाई जिम्मेवारी दिनेछन्। सरकार गठनको जिम्मेवारी पाउने उम्मेदवारले गठबन्धन निर्माण गर्न २८ दिनको समय पाउनेछन्। आवश्यक परेमा थप १४ दिनको समय दिन सकिनेछ। पहिलो प्रयास असफल भएमा दोस्रो दलका नेतालाई सरकार गठनका लागि २८ दिनको समय दिइन सक्छ, तर यस अवधिमा थप समय थपिने छैन। दोस्रो प्रयास पनि असफल भएमा कम्तीमा ६१ जना सांसदको समर्थन प्राप्त उम्मेदवारलाई सरकार गठनको जिम्मेवारी दिन राष्ट्रपतिसमक्ष अनुरोध गर्न सकिनेछ। त्यसका लागि थप २१ दिनको समय उपलब्ध हुनेछ।