Thursday, November 19, 2026||
MultiKhabarMultiKhabar

मानव बेचबिखन विधेयकमा ‘वेश्यावृत्ति’ शब्द हटाउन सांसदहरूको माग

Share:WhatsAppFacebookX (Twitter)Telegram
मानव बेचबिखन विधेयकमा ‘वेश्यावृत्ति’ शब्द हटाउन सांसदहरूको माग
Photo / Coverage: केन्द्रबिन्दु

काठमाडौं । सांसदहरूले मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारसम्बन्धी विद्येयकमा प्रयोग गरिएको ‘वेश्यावृत्ति’ शब्द हटाएर मर्यादित तथा समावेशी शब्दावली राख्न माग गरेका छन् । उनीहरूले शोषणको परिभाषामा बालबालिकामाथि हुने श्रम शोषण, बाध्यकारी श्रम तथा अन्य शोषणका स्वरूपसमेत स्पष्ट रूपमा समेट्न प्रस्ताव गरेका हुन् । महिला तथा सामाजिक मामिला समितिमा आज मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०८३ माथिको दफावार छलफलका क्रममा संशोधनकर्ता सांसदहरूले ‘वेश्यावृत्ति’ शब्दले विशेषगरी महिलालाई सामाजिक कलङ्क र विभेदको भार बोकाउने भन्दै त्यसको सट्टा ‘जबर्जस्ती यौन व्यवसाय’, ‘देहव्यापार’ र ‘यौन शोषण’ जस्ता वैकल्पिक शब्द प्रयोग गर्नुपर्ने धारणा राखेकी हुन् । संशोधनकर्ता इन्दिरा राना मगरले विधेयकमा रहेको ‘वेश्यावृत्तिमा लगाउने’ भन्ने शब्दावलीको सट्टा ‘जबर्जस्ती यौन व्यवसायमा’ भन्ने शब्द राख्न प्रस्ताव गरिन् । गरिबी, भौगोलिक अवस्था र चेतनाको अभावको फाइदा उठाउँदै महिलालाई जबर्जस्ती यौन व्यवसायमा लगाइने गरेको उल्लेख गर्दै उनले उद्धार तथा पुनःस्थापनापछि पनि पीडित महिला र उनीहरूका पुस्ताले सामाजिक कलङ्क बोक्नुपर्ने अवस्था रहेको बताइन् । विभिन्न देशबाट उद्धार गरेर ल्याइएका महिलाले समेत जीवनभर उक्त शब्दसँग जोडिएको सामाजिक कलङ्क भोग्नुपरेको उल्लेख गर्दै उनले बाध्यतामा यौन व्यवसायमा लगाइएका महिलालाई सम्बोधन गर्दा ‘वेश्यावृत्ति’ शब्द प्रयोग गर्न नहुने बताइन् । त्यस्तै, सांसद मनमाया विश्वकर्माले ‘वेश्यावृत्ति’ शब्दको सट्टा ‘देहव्यापार’ राख्न संशोधन प्रस्ताव गरिन् । उक्त शब्दले लैङ्गिक रूपमा महिलालाई मात्र बढी सङ्केत गर्ने र महिलामाथि दुव्र्यवहार तथा शोषणको अवस्था सिर्जना गर्ने उनको भनाइ थियो । कानुनले सबैलाई समान रूपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने भएकाले लैङ्गिक रूपमा एउटै समूहलाई लक्षित गर्ने शब्द हटाउनुपर्ने उनले बताइन् । सांसद गणेशबहादुर विश्वकर्माले भने ‘वेश्यावृत्ति’ वा ‘यौन कार्य’ का रूपमा नभई ‘यौन शोषण’ का रूपमा परिभाषित गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरिन् । विशेषगरी दलित समुदायका बादी महिलामाथि हुने शोषणलाई यौन व्यवसाय वा वेश्यावृत्तिका रूपमा व्याख्या गर्न नहुने भन्दै उनले त्यसलाई यौन शोषणका रूपमा कानुनमा समेट्नुपर्ने बताइन् । उनले शोषणको परिभाषामा दास तुल्याउने, प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा बाँधा बनाउने, श्रम शोषण गर्ने, प्रचलित कानुनबमोजिम बाहेक मानिसको अङ्ग झिक्ने, मानव तन्तुको बेचबिखन गर्ने तथा जबर्जस्ती श्रममा लगाउने कार्य समेट्न प्रस्ताव गरिन् । साथै, आक्रमण, धम्की, कैद वा अन्य मानसिक तथा शारीरिक दबाबमार्फत व्यक्तिको स्वतन्त्र इच्छाविपरीत काममा लगाउने अवस्थालाई समेटेर बाध्यकारी श्रमको छुट्टै परिभाषा राख्नुपर्ने उनको प्रस्ताव थियो । उनले कमैया, कमलरी, हलिया, हरुवाचरुवा र झुमा प्रथाबाट हुने श्रम शोषणलाई समेत त्यस परिभाषामा समेट्नुपर्ने बताइन् । सांसद पार्वती बिकले शोषणको परिभाषामा बालबालिकामाथि हुने जबर्जस्ती श्रम शोषण स्पष्ट रूपमा समेट्नुपर्ने बताइन् । विधेयकमा शोषणको परिभाषा उल्लेख भए पनि बालबालिकामाथि हुने श्रम शोषण छुटेको उल्लेख गर्दै उनले ‘वेश्यावृत्तिमा लगाउने’ भन्ने शब्दावलीपछि बालबालिकामाथि हुने जबर्जस्ती श्रम शोषणलाई समेट्ने वाक्यांश थप्न प्रस्ताव गरिन् । उनले ‘वेश्यावृत्ति’ शब्दले विगतमा एउटा समुदायलाई अपमानित गर्ने गरी प्रयोग भएको र त्यसको सामाजिक प्रभाव अहिले पनि कायम रहेको उदाहरण दिँदै कानुनमा प्रयोग हुने शब्दले समाजमा पार्ने प्रभावलाई समेत ध्यान दिनुपर्ने बताइन् । कानुनमा लेखिएका शब्दले कार्यान्वयन गर्ने निकाय र समाजमा फरक प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले उक्त शब्द हटाउनुपर्ने उनको धारणा थियो । सांसद भूमिका श्रेष्ठले पनि ‘वेश्यावृत्ति’ शब्द हटाएर मर्यादित तथा समावेशी शब्दावली प्रयोग गर्नुपर्ने बताइन् । संविधानको धारा १६ ले प्रत्येक व्यक्तिलाई सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने अधिकार सुनिश्चित गरेको उल्लेख गर्दै उनले महिला, पुरुष तथा लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक सबैको गरिमालाई कानुनको भाषाले सम्मान गर्नुपर्ने बताइन् । यौनजन्य कार्यमा संलग्न व्यक्तिलाई सुरुदेखि नै नकारात्मक पहिचान दिने शब्द प्रयोग गर्न नहुने भन्दै उनले ‘यौन व्यवसाय’ वा ‘यौनजन्य कार्यमा संलग्न व्यक्ति’ जस्ता उपयुक्त शब्दावली प्रयोग गर्नुपर्ने धारणा राखिन् । उनले स्वेच्छाले यौन व्यवसायमा संलग्न हुने अवस्था र बाध्यतामा पारेर यौनजन्य गतिविधिमा लगाइने अवस्थालाई फरक रूपमा बुझ्नुपर्नेमा जोड दिइन् । जबर्जस्ती, शोषण र बाध्यताको अवस्थालाई छुट्टै सम्बोधन गर्ने शब्दावली कानुनमा आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो । विधेयकमा के छ ?मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार ९नियन्त्रण० ऐन, २०६४ लाई संशोधन गर्न बनेको विधेयकको दफा ३ को उपदफा ४ को खण्ड ९ङ० मा ‘शोषण’ भन्नाले दास वा बाँधा बनाउने वा त्यस्तो हैसियतमा राख्ने, वेश्यावृत्तिमा लगाउने, विद्युतीय वा अन्य कुनै माध्यम प्रयोग गरी वा नगरी यौन शोषण गर्ने, प्रचलित कानूनबमोजिम बाहेक मानिसको अङ्ग झिक्ने वा जबरजस्ती श्रममा लगाउने कार्य सम्झनु पर्छ ।

Share:WhatsAppFacebookX (Twitter)Telegram

Read Complete Original Article

Published originally on केन्द्रबिन्दु

Visit Publisher Site →

Related News

🇳🇵 Nepal
एन्फामाथि लगाएको प्रतिबन्ध र निलम्बन फुकुवा
Latest NewsJust now

एन्फामाथि लगाएको प्रतिबन्ध र निलम्बन फुकुवा

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) माथिको सम्पूर्ण प्रतिबन्ध तथा निलम्बन फुकुवा गरेको छ।  राखेपका सदस्य-सचिव रामचरित्र मेहताले पत्र पठाउँदै एन्फामाथिको सम्पूर्ण निलम्बन तथा प्रतिबन्ध फुकुवा गरेको जानकारी दिएका छन्। राखेपको कार्यकारी समितिले बिहीबार एन्फामाथि लगाइएका प्रशासनिक तथा आर्थिक प्रतिबन्धसहित सबै प्रकारका निलम्बन हटाउने निर्णय ग... ...

नेपालखबर
पूर्वमूख्यसचिव एकनारायण अर्यालविरुद्ध किन भयो पक्राउ पुर्जी जारी ?
Latest NewsJust now

पूर्वमूख्यसचिव एकनारायण अर्यालविरुद्ध किन भयो पक्राउ पुर्जी जारी ?

काठमाडौं । मलेसिया रोजगारी ठगी प्रकरणको लहरो मुख्यमुख्यसचिव एकनारायण अर्यालसम्म सोझिएको छ । सो प्रकरणमा बुधबार दुई पूर्वमन्त्री, सचिवसहित ६ जना पक्राउ परिसकेका छन् । पूर्वमुख्यसचिव अर्यालविरुद्ध सोही प्रकरणमा पक्राउ पुर्जी जारी भएको छ । नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) को प्रतिवेदनका आधारमा काठमाडौं जिल्ला अदालतले उनीविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरेको हो । अर्याल […] ...

लोकपथ
राष्ट्रिय भेला समापनसँगै एमालेको चौथो केन्द्रीय कमिटी बैठक सुरु
Latest NewsJust now

राष्ट्रिय भेला समापनसँगै एमालेको चौथो केन्द्रीय कमिटी बैठक सुरु

काठमाडौँ । नेकपा (एमाले) को दुई दिने राष्ट्रिय भेला समापन भएसँगै पार्टीको चौथो केन्द्रीय कमिटी बैठक बसेको छ । दुई दिने राष्ट्रिय भेला आयोजना भएकै स्थान काठमाडौँको कार्की ब्याङ्क्वेटमा चौथो केन्द्रीय... ...

रातोपाटी
लर्ड्समा नेपाल र बंगलादेशबीच ऐतिहासिक टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेल हुने
Latest NewsJust now

लर्ड्समा नेपाल र बंगलादेशबीच ऐतिहासिक टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेल हुने

काठमाडौं । नेपालले सन् २०२७ जुन ३ मा इंग्ल्यान्डको विश्वप्रसिद्ध लर्ड्स क्रिकेट मैदानमा बंगलादेशसँग टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल्ने भएको छ । मेरिलेबोन क्रिकेट क्लब (एमसीसी) ले बिहीबार सार्वजनिक गरेको खेल तालिकाअनुसार नेपालले इंग्ल्यान्ड भ्रमणका क्रममा बंगलादेशसँग लर्ड्समा प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । उक्त खेल सोही दिन लर्ड्समा आयोजना हुने मिडलसेक्सको टी–२० ब्लास्ट खेलसँगै सञ्चालन हुनेछ । लर्ड्समा पुरुष अन्तर्राष्ट्रिय र घरेलु क्रिकेट प्रतियोगिताका खेल ...

हिमालय टाइम्स
Multikhabar App

All Information In One Place

Real-time headlines from trusted sources. Get the app now — stay updated, inspired, and ahead with breaking news!

Get it on Google Play