बिर्तामोडमा बडी ग्यारेजमा आगलागी हुँदा एक जनाको जलेर मृत्यु

झापाको बिर्तामोड नगरपालिका–२ रामचोकस्थित बडी ग्यारेजको क्यान्टिनमा आगलागी हुँदा एक जनाको जलेर मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेमा गौरीगञ्ज गाउँपालिका–२ निवासी ६५ वर्षीय रुद्रबहादुर तामाङ रहेका छन्। उनी ग्यारेजभित्र सञ्चालित क्यान्टिनमा काम गर्दै आएका थिए। जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाका प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक रञ्जन अवाका अनुसार बुधबार बिहान करिब ४ः१० बजे ध्रुव भट्टराईको जग्गामा रहेको टिनको छानो भएको घरमा सञ्चालित क्यान्टिनमा आगलागी भएको हो। बिर्तामोड–४ निवासी रवि राजवंशीले सञ्चालन गरेको उक्त ग्यारेज ठूला सवारीसाधन मर्मत गर्ने केन्द्र हो। प्रहरी, दमकल र स्थानीयवासीको सहयोगमा बिहान ४ः३० बजे आगो पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा लिइएको थियो। आगलागीको प्रारम्भिक कारण विद्युत् सर्ट भएको अनुमान गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। आगलागीबाट क्यान्टिनभित्र रहेका भाँडाकुँडा, लत्ताकपडा, तीनवटा खसीबाख्रा र नगद एक लाख रुपैयाँ जलेर नष्ट भएका छन्। उक्त क्यान्टिनमा करिब तीन लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको प्रारम्भिक अनुमान छ। ग्यारेजसँगै जोडिएको राजेन्द्र अग्रवालले सञ्चालन गरेको मार्बल तथा टायलको गोदाममा समेत आगोको सामान्य असर परेको थियो। दमकलबाट आगो निभाउने क्रममा गोदामभित्र रहेका करिब २० देखि २५ बोरा सिमेन्ट भिज्दा अनुमानित २५ हजार रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको प्रहरीले जनाएको छ। अन्य क्षतिको विवरण सङ्कलन भइरहेको प्रवक्ता अवालेले जानकारी दिए । बिर्तामोडमा आगलागीका घटना दोहोरिँदै बिर्तामोडमा पछिल्लो समय आगलागीका घटना दोहोरिँदै आएका छन्। गत साउन १४ गते बिर्तामोड नगरपालिका–५ पुरानो भद्रपुर रोडको सतानु पैनी क्षेत्रमा भएको आगलागीमा तीनवटा घर पूर्ण रूपमा जलेर नष्ट भएका थिए भने अन्य तीनवटा घरमा आंशिक क्षति पुगेको थियो। उक्त घटनामा विद्युत् सर्टबाट आगो लागेको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको थियो। त्यसैगरी, गत असोज २१ गते बिर्तामोड नगरपालिका–४ भद्रपुर रोडस्थित फर्निचर उद्योगबाट सुरु भएको आगलागी आसपासका पाँचवटा घरमा फैलिएको थियो। उक्त घटनामा मानवीय क्षति नभए पनि घर तथा व्यवसायमा क्षति पुगेको प्रहरीले जनाएको थियो। यसअघि वैशाख १ गते बिर्तामोड–४ मा सञ्चालित झापाली चिप्स फ्याक्ट्री र सौगात काष्ठ फर्निचरमा समेत आगलागी भएको थियो। यी घटनाले आवासीय घर, उद्योग, पसल तथा व्यवसाय एकै ठाउँमा सञ्चालन हुँदा आगलागीको जोखिम र क्षतिको सम्भावना बढ्न सक्ने देखाएका छन्। झापामा आगलागीको जोखिम न्यूनीकरण चुनौतीपूर्ण झापामा घना बस्ती, बजार क्षेत्रका सँगै जोडिएका घर, विद्युत् तारको अव्यवस्थित प्रयोग, ज्वलनशील सामग्रीको भण्डारण तथा उद्योग र आवासीय संरचना नजिकै सञ्चालन हुने व्यवसायले आगलागी नियन्त्रणलाई चुनौतीपूर्ण बनाउन सक्छन्। यद्यपि, प्रत्येक घटनाको वास्तविक कारण प्राविधिक अनुसन्धानबाट पुष्टि गर्न आवश्यक हुन्छ। आगलागीबाट हुने मानवीय तथा आर्थिक क्षति न्यूनीकरणका लागि स्थानीय तह, प्रहरी, दमकल सेवा, विद्युत् प्राधिकरण, व्यवसायी र समुदायबीच समन्वय आवश्यक देखिन्छ। जोखिम न्यूनीकरणका लागि निम्न उपाय प्रभावकारी हुन सक्छन् : विद्युत् प्रणालीको नियमित परीक्षण : उद्योग, ग्यारेज, क्यान्टिन, गोदाम तथा आवासीय घरमा वायरिङ, सर्किट ब्रेकर र विद्युत् उपकरणको नियमित परीक्षण गर्ने। अग्नि नियन्त्रण उपकरणको व्यवस्था : जोखिमयुक्त व्यवसायमा उपयुक्त अग्निनियन्त्रक यन्त्र राख्ने र प्रयोगसम्बन्धी तालिम दिने। आपत्कालीन निकास खुला राख्ने : क्यान्टिन, गोदाम तथा उद्योगमा निकास मार्ग अवरुद्ध हुन नदिने र रातको समयमा काम गर्ने कर्मचारीको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिने। ज्वलनशील सामग्री सुरक्षित राख्ने : इन्धन, ग्यास सिलिन्डर, रसायन तथा अन्य प्रज्वलनशील वस्तु विद्युत् उपकरण र आगोको स्रोतबाट सुरक्षित दूरीमा राख्ने। दमकलको पहुँच सुनिश्चित गर्ने : बजार क्षेत्रमा सडक, प्रवेशमार्ग र पानीको स्रोतको व्यवस्थापन गरी दमकललाई घटनास्थलसम्म पुग्न सहज बनाउने। नियमित अनुगमन र अभ्यास : स्थानीय तह र सुरक्षा निकायले जोखिमयुक्त व्यवसायको निरीक्षण गर्ने तथा व्यवसायी र स्थानीयवासीलाई आगलागी नियन्त्रण र उद्धारसम्बन्धी अभ्यास गराउने। झापामा पछिल्लो समय भएका आगलागीका घटनालाई आधार बनाएर जोखिमयुक्त बस्ती, उद्योग, गोदाम र व्यवसायको पहिचान गरी स्थानीय तहगत जोखिम नक्साङ्कन गर्नुपर्ने आवश्यकता पनि देखिएको छ।