दसैँको टीका, ठूलाबडाको आशीर्वाद र आफन्तको अँगालो बोकेर कर्मथलोतर्फ फर्किँदै परदेशी मन

इलाम । वर्ष दिनमा एकपटक आउने नेपालीहरूको महान् चाड बडादसैँ । घरआँगनमा खुसी छाउँछ, टाढिएका आफन्त नजिकिन्छन्, ठूलाबडाको हातबाट निधारमा टीका र शिरमा जमरा थाप्दै आशीर्वाद लिइन्छ । घरका आँगन हाँसोले गुञ्जिन्छन्, परिवारका सदस्यबीच सुखदुःख साटासाट हुन्छन् । तर, यही खुसीको समय पनि एक दिन बिदाइको क्षणमा पुग्छ भन्ने कुरा सायद दसैँ मनाउन घर फर्किएकाहरूले भन्दा बढी कसले बुझ्ला र ? दसैँ मनाउन सहर, बजार र विदेशबाट गाउँघर फर्किएकाहरू अहिले फेरि आ-आफ्नो कर्मथलोतर्फ लाग्न थालेका छन् । केही दिनअघिसम्म मानिसहरूको चहलपहलले भरिएका इलामका गाउँघर, आफन्तको जमघटले रमाइला बनेका आँगन र हाँसोखुसीले गुञ्जिएका घरहरूमा पुनः बिदाइको मौनता छाउन थालेको छ । दसैँमा घर फर्किएका छोराछोरी, दाजुभाइ, दिदीबहिनी र आफन्तले ठूलाबडाको हातबाट टीका थापे, आशीर्वाद लिए र वर्षभरिका दुःखसुखका कथा सुनाए । लामो समयपछि भेटिएका आफन्तसँगै बसेर मिठोमसिनो खाए, पुराना सम्झना ताजा बनाए र केही दिनका लागि भए पनि संसारका सबै चिन्ता बिर्सेर रमाए । तर, चाडपर्वको खुसीसँगै बिदाइको पीडा पनि जोडिएर आउँदो रहेछ। फर्किने दिन नजिकिँदै गर्दा घरका सदस्यको अनुहारमा खुसीसँगै चिन्ता देखिन थाल्छ । आमाबुबाका आँखामा छोराछोरी फेरि कहिले भेटिएलान् भन्ने प्रतीक्षा हुन्छ । छोराछोरीका मनमा घर छाडेर जानुपर्ने बाध्यता हुन्छ । कसैले आमाको हातको खाना सम्झँदै बिदाइ लिन्छन्, कसैले बाबुआमाको आशीर्वाद शिरमा राखेर यात्राको बाटो समाउँछन् । गाउँघरमा दसैँको रौनक छाउँदा केही दिनका लागि भए पनि घर भरिभराउ बनेका थिए । आँगनमा बालबालिकाको हल्ला, आफन्तबीचको हाँसो र परिवारको जमघटले छुट्टै उमङ्ग ल्याएको थियो । अहिले भने त्यही आँगन फेरि सुनसान बन्दै गरेको इलाम नगरपालिका वडा न ९ का बिनोद पोख्रेलको भनाई छ । हिजो सँगै बसेर खुसी साटेका आफन्त आज छुट्टाछुट्टै बाटो लागेका छन् । कसैले बसको टिकट काटेका छन्, कसैले लामो यात्राको तयारी गरेका छन् भने कोही विदेश फर्किने हतारोमा छन् । रोजगारी, व्यवसाय, अध्ययन र उज्ज्वल भविष्यको खोजीमा गाउँघर छाड्नुपर्ने बाध्यता धेरैको साझा कथा बनेको इलाम गोलाखर्कका दिपेश फागोले बताए । फागो भन्छन् ,”गाउँमा जन्मिएर, हुर्किएर बाल्यकालका सम्झना सँगालेका मानिसहरू आज आफ्नो सपना पूरा गर्न टाढा बस्न बाध्य छन् । उनीहरूका लागि दसैँ केवल चाडपर्व मात्र होइन, परिवारसँग भेटिने, ठूलाबडाको आशीर्वाद लिने र आफ्नो माटोको सुगन्धमा केही दिन रमाउने अमूल्य अवसर पनि हो ।” वर्ष दिनपछि आउने दसैँले सबैलाई एकै ठाउँमा भेला गराउँछ । मनका पीडा बिर्साउँछ, सम्बन्धलाई थप आत्मीय बनाउँछ र फेरि भेट्ने आशा जगाउँछ । तर, टीका र जमरा सुक्न नपाउँदै कर्मथलो फर्किनुपर्ने वास्तविकताले धेरैको मन भारी बनाउँछ । यद्यपि, बिदाइको क्षणमा पनि एउटा आशा जीवित रहन्छ-फेरि अर्को वर्ष दसैँ आउनेछ, घरको आँगनमा आफन्त भेला हुनेछन्, ठूलाबडाको हातबाट टीका थाप्न पाइनेछ र छुट्टिएका मनहरू फेरि एकपटक भेटिनेछन् । यसरी हाँसेर, रमाएर, ठूलाबडाको आशीर्वाद र आफन्तको माया बोकेर गाउँघरबाट बिदा भएका मानिसहरू फेरि आफ्नो कर्मक्षेत्रतर्फ फर्किरहेका छन् । उनीहरूका पाइला टाढा जाँदै गर्दा गाउँघरमा सम्झना बाँकी छ, परिवारमा प्रतीक्षा बाँकी छ र मनमा अर्को दसैँको भेटको मीठो आशा बाँकी छ ।