तिहार नजिकिएसँगै काजु र बदाममै अर्ब बाहिरियो, अन्य ड्राइफ्रुट कति भित्रिए ?

काठमाडौं । तिहार आउनासाथ नेपाली बजारमा काजु, बदाम, ओखर, पिस्ता, खजुर र अञ्जिरजस्ता ड्राइफ्रुटको माग बढ्ने गरेको छ । भाइटीकामा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीलाई उपहार दिन होस् वा घरमा आउने पाहुनाको सत्कार गर्न, ड्राइफ्रुट नेपाली चाडपर्वको खानपान र संस्कृतिसँग जोडिँदै गएको छ । विशेषगरी तिहारको सिजनमा भाइमसलामा प्रयोग हुने काजु, बदाम, पिस्ता र ओखरजस्ता ड्राइफ्रुट उपहारका प्याकेटको माग अत्यधिक हुने गर्छ । तर, तिहारको यही मिठास कायम राख्न नेपालले ठूलो रकम अन्य मुलुकमा बाहिरिएको छ । भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को साउनदेखि असोजसम्ममा नेपालले विभिन्न मुलुकबाट २ अर्ब ४७ करोड ९२ लाख ९० हजार रुपैयाँ बराबरको ड्राइफ्रुट आयात गरेको छ । तीन महिनाको अवधिमा भएको यो आयातले नेपाली बजारमा ड्राइफ्रुटको माग र त्यसलाई पूरा गर्न विदेशी बजारमाथि रहेको निर्भरता देखाउँछ । काजु र बदाममै झन्डै एक अर्ब बाहिरियो ड्राइफ्रुटको आयातमा काजु र बदामको हिस्सा उल्लेखनीय देखिन्छ । उपलब्ध विवरणअनुसार तीन महिनामा ४६ करोड ५७ लाख २६ हजार रुपैयाँ बराबरको काजु र ४७ करोड ९३ लाख ३५ हजार रुपैयाँ बराबरको बदाम आयात भएको छ । यी दुई वस्तुको आयात मूल्य जोड्दा ९४ करोड ५० लाख ६१ हजार रुपैयाँ पुग्छ । विभागका अनुसार यी वस्तु खाजा तथा परिकारमा प्रयोग हुनुका साथै चाडपर्वमा उपहारका रूपमा दिने चलनले पनि बजारमा यसको माग बढ्ने गर्छ । नेपालमा काजु भारत, भियतनामलगायत विभिन्न देशबाट आयात हुने गरेको छ । बदाम भने भारत, चीन, अमेरिका, बेलायतलगायतका मुलुकबाट आउने गरेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । बोक्रासहित र बोक्रा हटाइएको दुवै प्रकारका काजु तथा बदाम आयात हुने गरेका छन् । सुपारी र ओखरको आयात पनि ठूलो ड्राइफ्रुटको सूचीमा काजु र बदाम मात्रै छैनन् । सुपारी, ओखर, पिस्ता, ब्राजिल नट, हेजलनट, म्याकाडामिया नट, पाइन नट, खजुर र अञ्जिरसमेत आयात हुने गरेका छन् । भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार साउनदेखि असोजसम्म ३२ लाख ४० हजार ५०० किलोग्राम सुपारी आयात भएको छ । यसै अवधिमा बोक्रासहितको ओखर १४ लाख ५१ हजार २०० किलोग्राम र बोक्रा हटाइएको ओखर ७४ हजार ५१ किलोग्राम आयात भएको उल्लेख छ । त्यस्तै, सुक्खा खजुर १ हजार ४१२ किलोग्राम, अन्य प्रकारका अञ्जिर ४५ हजार ९२ किलोग्राम र ताजा अञ्जिर २२४ किलोग्राम आयात भएको तथ्यांकमा उल्लेख छ । यी तथ्यांकले नेपाली बजारमा विभिन्न प्रकारका सुक्खा फलफूल तथा नट्सको उपभोग र व्यापार फैलिएको संकेत गर्छन् । त्यसैगरी नेपालमा तीन महिनाको अवधिमा २ करोड ८९ लाख २८ हजार रुपैयाँ बराबरको अञ्जिर आयात भएको छ । भारत, कुवेत, ओमान, कतार र साउदी अरेबियाबाट ताजा अञ्जिर आयात भएको छ भने भारत र कतारबाट अन्य प्रकारका अञ्जिरसमेत नेपाल भित्रिएको छ । ड्राइफ्रुटको आयातमा ठूलो रकम खर्च हुनु नेपालको खाद्य व्यापारसँग जोडिएको विषय पनि हो । आयातित वस्तुले उपभोक्ताको माग पूरा गर्न सहयोग गरे पनि त्यसका लागि विदेशी बजारमा निर्भर रहनुपर्ने अवस्था रहेको उक्त तथ्यांकले देखाएको छ । तीन महिनामा झन्डै साढे दुई अर्ब रुपैयाँ बराबरको ड्राइफ्रुट आयात हुनुले नेपाली बजारमा यस्ता वस्तुको महत्वपूर्ण स्थान रहेको देखाउँछ ।