ओलीका कारण एमालेमा किन बढ्दैछ निराशा ?

काठमाडाैं । नेकपा एमाले यतिबेला संगठनात्मक रूपमा बलियो भए पनि नेतृत्व, पुस्तान्तरण र जनविश्वासका सवालमा विभिन्न चुनौतीको सामना गरिरहेको छ । पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्व निरन्तरताप्रतिको अडान, युवा पुस्तालाई नेतृत्वमा अघि बढाउने विषयमा देखिएको अनिच्छा र पछिल्ला सार्वजनिक अभिव्यक्तिलाई लिएर उठेका प्रश्नले पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढेको विश्लेषण भइरहेको छ । त्यसैले धेरै नेताहरु अब सार्वजनिक रुपमा बोल्न र विभिन्न बाहना देखाएर पार्टीको औपचारिक वैठकमा सहभागी हुन छाडेका छन् । विशेषगरी जेनजी आन्दोलनपछि राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व र नेतृत्व परिवर्तनको माग बलियो बन्दै गएको अवस्थामा एमालेको परम्परागत नेतृत्व शैलीमाथि प्रश्न उठिरहेका छन्। अर्कोतर्फ, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीजस्ता नयाँ राजनीतिक शक्तिले स्थानीय तहसम्म आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न खोजिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा एमालेको संगठनात्मक शक्ति कायम राख्दै कार्यकर्ताको उत्साह र जनविश्वास जोगाउनु नेतृत्वका लागि प्रमुख चुनौती बनेको छ । नेतृत्व हस्तान्तरणमा अनिच्छा र पुस्तान्तरणको संकट ओलीले अध्यक्ष पद छोड्न अनिच्छा देखाउनु र नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउने विषयमा अपेक्षित पहल नगर्नुले एमालेका युवा नेताहरूमा निराशा बढाएको विश्लेषण गर्न सकिन्छ । नेतृत्व परिवर्तनको मागलाई सम्बोधन गर्नुको सट्टा पुरानै नेतृत्वलाई निरन्तरता दिने प्रवृत्तिले पार्टीभित्र पुस्तान्तरणको बहसलाई थप पेचिलो बनाएको छ। नेतृत्व हस्तान्तरणको स्पष्ट मार्गचित्र नहुँदा युवा नेताहरूको राजनीतिक भविष्य र जिम्मेवारी प्राप्त गर्ने अवसरबारे अन्योल बढ्न सक्छ । उनी सकेसम्म नेतृत्व हस्तान्तरण गर्ने पक्षमा छैनन् । हस्तान्तरण नै गरेपनि पूर्व राष्ट्रपति एवं वरिष्ठ नेता विद्या भण्डारीलाई हस्तान्तरण गर्ने पक्षमा छन् । यसको अर्थ नेतृत्वको हस्तान्तरण मात्र हो, पुस्तान्तरण होइन । युवा पुस्ताको चाहना र पार्टी नेतृत्वबीच बढ्दो दूरी जेनजी आन्दोलनपछि राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको सहभागिता र नेतृत्व परिवर्तनको माग महत्त्वपूर्ण बहसका रूपमा अघि आएको छ । युवा पुस्ताले नयाँ सोच, कार्यशैली र नेतृत्व खोजिरहेका बेला युवालाई तत्काल नेतृत्व दिन नसकिने र पहिला तालिम आवश्यक पर्ने ओलीको धारणाले पार्टीभित्र पुस्तागत असन्तुष्टि बढाउन सक्ने देखिन्छ । विशेषगरी नयाँ पुस्ताको राजनीतिक आकांक्षा र पार्टी नेतृत्वको प्राथमिकताबीच तालमेल नहुँदा एमालेले युवाहरूलाई आकर्षित गर्ने चुनौती सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । अहिलेको जेनजी एमालेप्रति अत्यन्त वितृष्णामा देखिन्छ । सार्वजनिक अभिव्यक्तिका कारण पार्टीको छविमा चुनौती ओलीका सार्वजनिक अभिव्यक्ति र तिनले निम्त्याउने विवाद एमालेको छविसँग जोडिने विषय बनेका छन् । विशेषगरी रसुवागढी बाढी तथा नेपाली सेना र राज्यका अन्य निकायसम्बन्धी टिप्पणीलाई लिएर उठेका प्रश्नले पार्टीभित्र र बाहिर बहस सिर्जना गर्न सक्छन्। तथ्यको पर्याप्त पुष्टि नगरी गरिएका टिप्पणीप्रति आलोचना बढ्दा अध्यक्षको अभिव्यक्तिले पार्टीको समग्र सन्देश र विश्वसनीयतामा पार्ने प्रभावबारे चिन्ता उत्पन्न भएको छ । विशेषतः ओलीको नेपाली सेनाप्रतिको अभिव्यक्तिले समग्र सुरक्षा निकाय र कर्मचारीतन्त्र एमालेप्रति नकारात्मक देखिन्छ । यति मात्र होइन्, हिजोआज ओली सहभागी सार्वजनिक कार्यक्रममा नेता र कार्यकर्ताको त्यति ठूलो उपस्थिती देखिँदैन । तर, ओलीले भने यो ‘रियलाइज’ नै गरेका छैनन् । एक हिसाबले भन्ने हो भने एमाले नेता र कार्यकर्ताले मात्र होइन, जनताले नै कुरा नबुझेको ओलीको भाषणमा देखिन्छ । संगठन बलियो भएपनि कार्यकर्तामा उत्साहको प्रश्न स्थानीय तहसम्म एमालेको संगठनात्मक सञ्जाल बलियो रहेको मानिए पनि संगठनको शक्ति र कार्यकर्ताको राजनीतिक उत्साह एउटै कुरा होइनन् । ओली सहभागी हुने कार्यक्रमहरूमा कार्यकर्ताको उपस्थिति रहे पनि भाषणप्रतिको आकर्षण र जनस्तरको उत्साह कमजोर भएको भन्ने बुझाइले पार्टी नेतृत्वका लागि चुनौती थपेको छ । आगामी निर्वाचनको तयारीमा संगठनात्मक संरचना मात्रै पर्याप्त हुँदैन; कार्यकर्ताको सक्रियता, नेतृत्वप्रतिको विश्वास र मतदातासँगको प्रभावकारी सम्बन्ध पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। त्यसैले पार्टीभित्र देखिने असन्तुष्टिलाई समयमै सम्बोधन नगरे संगठनात्मक सामथ्र्य र जनसमर्थनबीच दूरी बढ्न सक्छ । रास्वपातर्फ आकर्षण र परम्परागत दलको जनाधारमा चुनौती राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले स्थानीय निकायको निर्वाचनको तयारी अघि बढाउँदै उम्मेदवारका लागि सार्वजनिक प्रस्ताव आह्वान गरेको सन्दर्भमा एमाले र नेपाली कांग्रेसका स्थानीय नेता तथा कार्यकर्ताको सम्भावित दल परिवर्तनको विषय चर्चामा छ । नयाँ राजनीतिक विकल्पप्रति आकर्षण बढ्दै जाँदा एमालेले आफ्नो संगठन जोगाउनुका साथै युवा नेतृत्व, आन्तरिक लोकतन्त्र र जनविश्वासका प्रश्नलाई सम्बोधन गर्नुपर्ने चुनौती सामना गरिरहेको छ । स्थानीय तहमा बलियो संगठन रहेको एमालेका लागि नेतृत्वप्रतिको असन्तुष्टि र नयाँ दलतर्फको आकर्षणलाई बेवास्ता गर्नु दीर्घकालीन राजनीतिक चुनौती बन्न सक्छ । काँग्रेस नेतृत्व परिवर्तनको प्रभाव नेपाली काँग्रेसमा नेतृत्व परिवर्तनको विषयले एमालेका नेता र कार्यकर्तामा गहिरो प्रभाव पारेको छ । कतिपय त गगन थापाको सार्वजनिक रुपमा प्रशंसा समेत गर्न थालेका छन् । थापाले नेतृत्व परिवर्तनसँगै ३५ वर्ष भन्दा मुनिका धेरै युवालाई केन्द्रिय समितीमा ठाउँ दिएका कारण, काँग्रेसले युवाको समर्थन पाउन सक्ने विश्लेषण धेरैको छ । यसले गर्दा एमाले झनै कमजोर हुने चिन्ता एमालेजनमा रहेको छ । निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, नेकपा एमालेमा देखिएको असन्तुष्टिको मूल प्रश्न संगठन कमजोर हुनु मात्र होइन, संगठनको बललाई जनविश्वास र राजनीतिक उत्साहमा रूपान्तरण गर्न नेतृत्व कति सफल हुन्छ भन्ने पनि हो । अध्यक्ष ओलीको नेतृत्व निरन्तरताप्रतिको अडान, पुस्तान्तरणको अन्योल, युवा पुस्ताको आकांक्षासँगको दूरी र सार्वजनिक अभिव्यक्तिमाथि उठ्ने विवादले पार्टीभित्र असन्तुष्टिका विभिन्न आधार सिर्जना गरेका छन् । अर्कोतर्फ, नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको विस्तारले एमालेका लागि आफ्नो संगठन र जनाधारको पुनर्मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न गरेको छ। यस्तो परिस्थितिमा नेतृत्व हस्तान्तरणको स्पष्ट प्रक्रिया, युवा नेताहरूलाई जिम्मेवारी दिने अवसर, तथ्यमा आधारित सार्वजनिक सञ्चार र आन्तरिक असन्तुष्टिको संस्थागत सम्बोधन महत्त्वपूर्ण हुन सक्छन् ।