फेरिएको दाप्चा : पहिलो गुल्जार, आजकल सुनसान (तस्बिरहरू)

काठमाडाैं । कुनै समय पूर्वी नेपाल र काठमाडौँको बिसौनी, व्यापारिक केन्द्र काभ्रेपलाञ्चोकको नमोबुद्ध नगरपालिकास्थित दाप्चा बजार आजकल सुनसान प्रायः छ । काठमाडौँलाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने प्रमुख व्यापारिक केन्द्र दाप्चा ठाउँ उही हो, घर पनि पुरानै छन् । हिजो र आजको दाप्चामा फरक भनेको यहाँ कुनैबेला हुने व्यापारिक चहलपहल हो । बीपी राजमार्ग निर्माणअघि दाप्चामा दाल, तोरी, गेडागुडी, भटमास, घिउ, खाद्यान्न, नुन, कपडालगायतको दोहोरो कारोबार हुन्थ्यो । भोजपुर, ओखलढुंगा, सिन्धुली र मिथिलातिरका मानिस पैदल हिँडेर दाप्चा आउँथे । काठमाडौँबाट पनि व्यापारीहरू दाप्चा पुग्थे । भक्तपुरबाट बनेपा हुँदै केही नेवार परिवार व्यापारकै उद्देश्यले दाप्चा पुगेपछि दाप्चामा व्यापारिक गतिविधि झनै फस्टाएको थियो । राणाकालीन समयमा यो ठाउँ व्यापारिक केन्द्रको रूपमा विकास भएको मानिन्छ । २००० सालको सुरूआतदेखि २०५० सालसम्म दाप्चा निकै गुल्जार बजार हो । जापान सरकारको सहयोगमा २०५३ साल (सन् १९९६) मा बीपी राजमार्ग निर्माण सुरू भयो । २०७१ सालमा (सन् २०१५) मा निर्माण कार्य सकेर नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरियो । यसपछि पूर्वी नेपाल आउजाउ गर्ने, व्यापार गर्नेहरू राजमार्ग प्रयोग गर्न थाले । काठमाडौँसँग सिधा पहुँच बनाउन सहज भयो । योसँगै दाप्चाको व्यापारिक अस्तित्व मेटिन थाल्यो । राजमार्ग बनेसँगै व्यापारिक चहलपहल घट्न थाल्यो । जसले गर्दा स्थानीयले पनि बसाइँ सर्न थाले । यही कारण पछिल्लो दुई दशकदेखि दाप्चामा खास व्यापारिक चहलपहल छैन । बजार सुनसान भएपनि यहाँका पुराना घर, गल्ली र संस्कृतिले इतिहासको झल्को दिन्छन् । घरधनी बसाइँ सरेपछि र संरक्षण नहुँदा ढुंगा–माटोका कतिपय घर भत्किएका छन् । तस्बिर : नेपाल फोटो लाइब्रेरी