शिक्षा प्रणालीलाई प्रमाणपत्रमुखी होइन, जीवनोपयोगी बनाउनुपर्छ : विद्यादेवी भण्डारी

नेकपा (एमाले) की वरिष्ठ नेता तथा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नागरिकलाई विवेकशील, सिर्जनशील, नैतिक र राज्यप्रति जिम्मेवार बनाउने गरी नेपालको शिक्षा प्रणालीमा व्यापक सुधार गर्नुपर्ने बताएकी छन् । सोमबार काठमाडौंमा महेन्द्रप्रकाश शिवाकोटीद्वारा लिखित ‘देश विकासको प्रस्तावना’ र ‘राजनीतिक चेतना’ पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा बोल्दै भण्डारीले शिक्षा प्रणालीलाई परीक्षामा प्राप्त अंक र प्रमाणपत्रमा मात्र सीमित राख्न नहुने बताएकी हुन् । उनले मुलुकको विकासका लागि सरकार, राजनीतिक दल र नीतिनिर्माताको प्रयास मात्र पर्याप्त नहुने उल्लेख गर्दै प्रत्येक नागरिक र समुदायको पनि उत्तिकै जिम्मेवारी हुने बताइन् । नागरिकको श्रम, सिर्जनशीलता, उद्यमशीलता, अनुशासन र इमानदारी विकासका महत्त्वपूर्ण आधार भएको उल्लेख गर्दै भण्डारीले नागरिक शिक्षाले लोकतन्त्रलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न सहयोग गर्ने धारणा राखिन् । उनले नागरिकमा आलोचनात्मक चेतना, सामाजिक उत्तरदायित्व, सहिष्णुता र लोकतान्त्रिक मूल्यप्रतिको सम्मान विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिइन् । ‘मुलुकको विकासका लागि सरकार, राजनीतिक दल र नीतिनिर्माताहरू मात्र जिम्मेवार भएर पुग्दैन । समाजका हरेक पक्ष, हरेक समुदाय र प्रत्येक नागरिकको पनि विकासमा आफ्नो भूमिका र जिम्मेवारी हुन्छ,’ उनले भनिन् । भण्डारीले नागरिकले राज्यबाट अधिकार र सेवा प्राप्त गर्ने अपेक्षा राख्नु स्वाभाविक भए पनि राज्य र समाजप्रतिको आफ्नो भूमिका तथा जिम्मेवारी बुझ्न पनि उत्तिकै आवश्यक रहेको बताइन् । उनका अनुसार विद्यालयदेखि विश्वविद्यालय तहसम्मको पाठ्यक्रम, शिक्षण विधि र मूल्याङ्कन प्रणालीलाई जीवनोपयोगी ज्ञान, आलोचनात्मक चिन्तन र नागरिक जिम्मेवारीसँग जोड्नुपर्छ । ‘शिक्षालाई परीक्षामा प्राप्त अंक र प्रमाणपत्रमा मात्र सीमित नराखी विवेकशील, सिर्जनशील, नैतिक र जिम्मेवार नागरिक निर्माण गर्ने माध्यमका रूपमा विकास गर्नुपर्छ,’ उनले भनिन् । पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले शिक्षा प्रणालीमा सुधारसँगै पठन संस्कृतिको विकासमा पनि जोड दिइन् । नागरिकमा ज्ञान, दृष्टिकोण र जिम्मेवारीबोध विकास गर्न शिक्षण प्रणालीलाई व्यवहारमुखी बनाउनुका साथै नागरिक शिक्षामा राज्यले पर्याप्त लगानी गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।