सामुदायिक वनमा रुद्राक्षदेखि एभोकाडोसम्मका बिरुवा

तनहुँ।जिल्लाका विभिन्न सामुदायिक वनमा फलफूल, जडीबुटी तथा बहुउपयोगी प्रजातिका बिरुवा रोपण गरिएको छ। कृषि वन प्रणाली प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले सामुदायिक वनको खाली तथा उपयुक्त क्षेत्रमा वृक्षरोपण गर्नुका साथै अन्य सामुदायिक वन र निजी जग्गामा रोपण गर्न मागअनुसार बिरुवा वितरण गरेको हो। डिभिजन वन कार्यालय, तनहुँका प्रमुख मनोज रानाभाटका अनुसार कृषि वन प्रणाली प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत जिल्लाका विभिन्न सामुदायिक वनमा रुद्राक्ष, आँप, लिची, एभोकाडो, कटहर, चाँप, तेजपातलगायत प्रजातिका बिरुवा रोपिएका छन्। उक्त कार्यक्रमले वन संरक्षणसँगै फलफूल उत्पादन, आयआर्जन र वन क्षेत्रको बहुउपयोगलाई जोड्ने लक्ष्य राखेको उनले बताए। कार्यालयले खोरादी, भोर्ले फूलबारी, मालागिरी र सानो देउराली सामुदायिक वनमा वृक्षरोपण गरेको छ। यी चार सामुदायिक वनमा मात्रै कुल साढे पाँच हेक्टर क्षेत्रफलमा विभिन्न प्रजातिका बिरुवा रोपिएका छन्। खोरादी सामुदायिक वनमा एक हेक्टर क्षेत्रफलमा ६२५ वटा रुद्राक्षका बिरुवा रोपिएका छन्। धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको रुद्राक्षको खेतीलाई वन क्षेत्रसँग जोडेर प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वृक्षरोपण गरिएको हो। त्यस्तै, मालागिरी सामुदायिक वनको दुई हेक्टर क्षेत्रफलमा एक हजार ७०० वटा रुद्राक्षका बिरुवा रोपिएका छन्। रुद्राक्षका बिरुवाले भविष्यमा उत्पादन दिन थालेपछि सामुदायिक वनको उपयोगिता बढ्नुका साथै स्थानीयस्तरमा आम्दानीको सम्भावना सिर्जना हुने अपेक्षा गरिएको रानाभाटले बताउनुभयो । भोर्ले फूलबारी सामुदायिक वनको एक हेक्टर क्षेत्रफलमा विभिन्न प्रजातिका फलफूलका बिरुवा रोपिएका छन् । उक्त वनमा १०० कटहर, १४० वटा लिची र १८५ वटा एभोकाडोका बिरुवा रोपिएको छ। फलफूलका प्रजाति छनोट गरेर गरिएको वृक्षरोपणले वन क्षेत्रको उपयोग बढाउनुका साथै भविष्यमा फलफूल उत्पादन र स्थानीय आयआर्जनमा सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ। सानो देउराली सामुदायिक वनको डेढ हेक्टर क्षेत्रफलमा विभिन्न प्रजातिका एक हजार ६६६ वटा बिरुवा रोपिएका छन्। उक्त क्षेत्रमा ५०० चाप, ३०० तेजपात, २५० आँप, २५० लिची, ६६ एभोकाडो, १०० बडहर र २०० रुद्राक्षका बिरुवा रोपिएको छ। एउटै सामुदायिक वनमा काठ, फलफूल तथा अन्य बहुउपयोगी प्रजातिका बिरुवा रोपेर वनको विविधता बढाउने प्रयास गरिएको छ। रानीवन सामुदायिक वनलाई १२० वटा आँप, १२० वटा लिची र १२० वटा एभोकाडोका बिरुवा उपलब्ध गराइएको छ। त्यस्तै, मधुवन सामुदायिक वनलाई २६० वटा आँप, २६० वटा लिची र २६० वटा एभोकाडोका बिरुवा वितरण गरिएको छ। शेरा सामुदायिक वनलाई २०० आँप र २०० लिचीका बिरुवा वितरण गरिएको छ । छपेली सामुदायिक वनलाई २० आँप, २० लिची, ५० एभोकाडो र २०० वटा मेकाडेनियाका बिरुवा उपलब्ध गराइएको छ । यसैगरी, सालडाँडा धुसेनी वनलाई १० आँप, १२० एभोकाडो, १०० रुद्राक्ष, ५० मेकाडेनिया र २० वटा बोधिचित्तका बिरुवा वितरण गरिएको छ । सामुदायिक वनमार्फत विभिन्न प्रजातिका बिरुवा रोपण र वितरण गर्ने कार्यक्रमले वन उपभोक्ता समूहलाई वन क्षेत्रको उत्पादनमूलक उपयोगतर्फ प्रोत्साहित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।