ब्राजिलको राष्ट्रपतिमा लुला डा सिल्भा चौथो पटक निर्वाचित

काठमाडौं । ब्राजिलको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा वामपन्थी नेता लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले दक्षिणपन्थी उम्मेदवार फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै चौथो कार्यकालका लागि राष्ट्रपतिमा निर्वाचित हुनुभएको छ । पहिलो चरणमा पछाडि पर्नुभएका लुलाले दोस्रो चरणमा उल्लेखनीय मत वृद्धि गर्दै ५१.७९ प्रतिशत मत प्राप्त गर्नुभएको हो । उहाँका प्रतिस्पर्धी बोल्सोनारोले ४८.२१ प्रतिशत मत पाउनुभयो । निर्वाचन अधिकारीहरूका अनुसार लुला करिब ४४ लाख मतको अन्तरले विजयी हुनुभएको हो । ब्राजिलको राजनीतिमा महत्त्वपूर्ण मानिएको यस परिणामले जनमतको अन्तिम दिशा, राजनीतिक ध्रुवीकरण, निर्वाचन प्रक्रियाप्रतिको विश्वास र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका विषयलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ । पहिलो चरणमा अग्रता हासिल गर्नुभएका बोल्सोनारोलाई दोस्रो चरणमा उछिन्दै लुलाले हासिल गरेको जितले निर्वाचनमा प्रारम्भिक मत परिणाम नै अन्तिम नतिजाको सुनिश्चित आधार नहुने तथ्यसमेत उजागर गरेको छ । लुलाको विजयलाई केवल दुई उम्मेदवारबीचको प्रतिस्पर्धाको परिणामका रूपमा मात्र हेर्न सकिँदैन । यसले ब्राजिलको सामाजिक तथा आर्थिक प्राथमिकता, लोकतान्त्रिक संस्थाहरूप्रतिको विश्वास र देशको विदेश नीतिको दिशाबारे मतदाताको रोजाइलाई प्रतिविम्बित गरेको छ । यद्यपि, निर्वाचनपछि देखिएका विवाद र राजनीतिक अविश्वासले नयाँ सरकारका लागि चुनौतीसमेत थपेका छन् । अक्टोबर ४ मा सम्पन्न पहिलो चरणको निर्वाचनमा फ्लाभियो बोल्सोनारोले ४७.०३ प्रतिशत मत प्राप्त गर्दा लुलाले ४५.१६ प्रतिशत मत पाउनुभएको थियो । पहिलो चरणमा पछाडि परेपछि लुलाले आफ्नो चुनावी अभियानलाई जनजीविकाको लागत, सामाजिक कल्याणकारी कार्यक्रम, आर्थिक अवसर र लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यतामा केन्द्रित गर्नुभयो । दोस्रो चरणमा लुलाले प्राप्त गरेको सफलताले निर्वाचनको अन्तिम चरणमा मतदाताको समर्थन जुटाउन चुनावी एजेण्डा, राजनीतिक गठबन्धन र मतदाताको सहभागिताले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने देखाएको छ । पहिलो चरणमा अग्रता हासिल गर्नुभएका बोल्सोनारोले दोस्रो चरणमा त्यो अग्रता कायम राख्न सक्नुभएन । भौगोलिक रूपमा ब्राजिलको उत्तरपूर्वी क्षेत्र लुलाको परम्परागत राजनीतिक आधार मानिन्छ । दक्षिण, दक्षिणपूर्व र मध्यपश्चिम क्षेत्र भने बोल्सोनारोको तुलनात्मक रूपमा बलियो जनाधार भएका क्षेत्र हुन् । यी क्षेत्रीय राजनीतिक विभाजनले ब्राजिलको निर्वाचनमा सामाजिक वर्ग, आर्थिक प्राथमिकता र राजनीतिक विचारधाराबीचको सम्बन्धलाई समेत उजागर गर्छन् । लुलाको विजयसँगै ब्राजिलको राजनीतिक नेतृत्वमा उहाँको पुनरागमन भएको छ । तर, निर्वाचन जित्नु र देशको गहिरो राजनीतिक विभाजनलाई सम्बोधन गर्नु फरक विषय हुन् । नयाँ कार्यकालमा उहाँले आफ्ना समर्थकसँगै विपक्षी मतदाताको विश्वाससमेत जित्नुपर्ने चुनौती रहनेछ । यस निर्वाचनको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष मतदानको समय थप्ने निर्णय र त्यसले निम्त्याएको विवाद हो । ब्राजिलमा मतदान साँझ ५ बजे बन्द हुने तालिका थियो । तर, सार्वजनिक यातायातमा देखिएको समस्या र खराब मौसमका कारण दुवै उम्मेदवारका चुनावी टोलीले मतदानको समय थप्न माग गरेका थिए । त्यसपछि सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनले मतदान केन्द्रहरूलाई थप दुई घण्टा खुला राख्ने आदेश दिनुभयो । निर्णय सार्वजनिक हुँदासम्म केही मतदान केन्द्रमा मतदान बन्द भइसकेकाले मतदातामा अन्योल सिर्जना भएको थियो । बोल्सोनारोले समय थप्ने निर्णयको आलोचना गर्दै निर्वाचन परिणाम रद्द गराउन माग गर्नुभएको छ । तर, मतदानको समय थपिएकै कारण निर्वाचन परिणाम प्रभावित भएको पुष्टि भएको छैन । त्यसैले यस विषयमा उठेका राजनीतिक आरोप र प्रमाणित तथ्यलाई अलग-अलग रूपमा हेर्नुपर्ने आवश्यकता छ । निर्वाचन व्यवस्थापनमा देखिने सामान्य त्रुटि वा प्रशासनिक निर्णयले पनि राजनीतिक प्रतिस्पर्धा तीव्र भएको अवस्थामा ठूलो विवादको रूप लिनसक्छ । ब्राजिलमा देखिएको विवादले निर्वाचन प्रक्रियाको पारदर्शिता, निर्णयको समय र मतदातासम्म सूचना पुर्‍याउने व्यवस्थाको महत्त्वलाई पुनः उजागर गरेको छ । एजेन्सीको सहयोगमा ।