बडादशैँमा सिक्वेलको महाभिडन्त

काठमाडौं । नेपाली चलचित्र क्षेत्रका लागि बडादशैँ केवल चाडपर्वको समयमात्र होइन, वर्षकै महत्वपूर्ण व्यापारिक अवसर पनि हो । लामो बिदा, परिवार तथा साथीभाइसँग चलचित्र हेर्ने चलन र दर्शकको बढ्दो चहलपहलका कारण दशैँलाई निर्मातादेखि वितरक र हल सञ्चालकसम्मले विशेष महत्वका साथ हेर्ने गरेका छन् । यही अवसरलाई लक्षित गर्दै यसवर्ष नेपाली चलचित्रका चार चर्चित सिक्वेल प्रदर्शनमा आउने तयारीमा छन् । एक्सनप्रधान ‘१२ गाउँ २’, पारिवारिक तथा भावनात्मक कथामा आधारित ‘आ बाट आमा २’, हाँस्यव्यंग्य र सामाजिक विषय समेटिएको ‘छ माया छपक्कै २’तथा लोकप्रिय ‘कबड्डी’ शृंखलाको नयाँ भाग ‘कबड्डी ५ ः आफ्टर द फाइनल म्याच’ले दशैँको चलचित्र बजारलाई तताउने अपेक्षा गरिएको छ । अघिल्ला भागबाट दर्शकमाझ पहिचान बनाएका चलचित्रका नयाँ शृंखला एकपछि अर्को प्रदर्शनमा आउनलागेपछि यस वर्षको दशैँमा नेपाली चलचित्रबीचको प्रतिस्पर्धा रोचक हुने देखिएको छ । फरक विधा, स्थापित कलाकार, परिचित पात्र र दर्शकसँग पहिल्यै जोडिएका कथालाई निरन्तरता दिँदै आएका यी चलचित्रले एउटै चाडपर्वको बजारमा आफ्नोस्थान बनाउनुपर्नेछ । त्यसैले यसपटकको प्रतिस्पर्धा नयाँ चलचित्रबीचको सामान्य भिडन्तमा मात्र सीमित छैन, अघिल्ला भागले बनाएको लोकप्रियतालाई कति हदसम्म जोगाउन सकिन्छ भन्ने परीक्षाका रूपमा हेरिएको छ । आज (शुक्रबार) असोज ३० गते ‘१२ गाउँ २’ र ‘आ बाट आमा २’ एकैदिन प्रदर्शनमा आएका छन् । त्यसको भोलिपल्ट फूलपातीका दिन ‘छ माया छपक्कै २’ प्रदर्शनमा आउँदैछ भने दशैँको बिदा सकिन नपाउँदै कात्तिक ६ गते ‘कबड्डी ५ ः आफ्टर द फाइनल म्याच’ दर्शकमाझ पुग्नेछ । छोटो अवधिमा चार चर्चित चलचित्र प्रदर्शनमा आउँदा हलमा दर्शक तान्ने प्रतिस्पर्धामात्र होइन, चलचित्रको प्रचारप्रसार, शो व्यवस्थापन र व्यापारिक सम्भावनाको हिसाबकिताब महत्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ । ‘१२ गाउँ २’मा एक्सनको आकर्षणआज (शुक्रबार) असोज ३० गते प्रदर्शनमा आएको चलचित्र ‘१२ गाउँ २’ले एक्सन चलचित्र मनपराउने दर्शकलाई लक्षित गरेको छ । अभिनेता विराज भट्टको निर्देशन तथा अभिनय रहेको यस चलचित्रमा विराजसँगै उहाँका छोरा समीर भट्टलाई महत्वपूर्ण भूमिकामा प्रस्तुत गरिएको छ । चलचित्रमा अनुपविक्रम शाही, प्रकाश शाह, सुनिल पोखरेल, काफिया शाही, वर्षा इटानी र खुसी कार्कीलगायत कलाकारको अभिनय छ । सन्तोष सरकारले कथा तथा पटकथा लेखेको चलचित्रमा एक्सनलाई प्रमुख आकर्षणका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । ‘१२ गाउँ’को पहिलो भाग गतवर्षको दशैँमा प्रदर्शन भएको थियो । एक्सनप्रधान प्रस्तुतिका कारण चर्चामा आएको पहिलो भागको सफलतापछि निर्माण गरिएको दोस्रो शृंखलाले अघिल्लो चलचित्रको लोकप्रियतालाई निरन्तरता दिने अपेक्षा गरिएको छ । पहिलो भागबाट समीर भट्टले नेपाली चलचित्रमा प्रवेश गर्नुभएको थियो । नयाँ पुस्ताका कलाकारका रूपमा समीरको उपस्थिति र विराज भट्टको एक्सन छविले चलचित्रप्रति दर्शकको चासो बढाउनसक्ने देखिन्छ । नेपाली चलचित्रमा एक्सन विधाले लामो समयदेखि आफ्नै दर्शक वर्ग बनाउँदै आएको छ । विशेषगरी पर्दामा द्वन्द्व, साहसिक दृश्य र नायकको प्रभावशाली प्रस्तुतिलाई रुचाउने दर्शकका लागि ‘१२ गाउँ २’ आकर्षणको केन्द्र बन्नसक्छ । यद्यपि अघिल्लो भाग सफल भएको आधारमा मात्र दोस्रो भागले उस्तै व्यापार गर्छ भन्ने निश्चित हुँदैन । कथाको प्रभावकारिता, अभिनय, प्राविधिक पक्ष र दर्शकबाट प्राप्त प्रतिक्रियाले व्यावसायिक परिणाम निर्धारण गर्नेछ । सिक्वेल निर्माण गर्दा पहिलो भागले स्थापित गरेका पात्र, शैली र अपेक्षालाई कायम राख्दै कथामा नयाँपन दिनुपर्ने चुनौती हुन्छ । ‘१२ गाउँ २’का लागि यही चुनौती महत्वपूर्ण रहनेछ । अघिल्लो भागका दर्शकलाई पुनः हलसम्म ल्याउनुका साथै नयाँ दर्शकलाई आकर्षित गर्नसके चलचित्रले दशैँको प्रतिस्पर्धामा बलियो उपस्थिति जनाउनसक्छ । ‘आ बाट आमा २’मा पारिवारिक सम्बन्धको कथाचलचित्र ‘१२ गाउँ २’सँगै आज (शुक्रबार)असोज ३० गते प्रदर्शनमा आएको अर्को चलचित्र हो, ‘आ बाट आमा २’ । चन्द्र पन्तको लेखन तथा निर्देशन रहेको यस चलचित्रले पारिवारिक सम्बन्ध र भावनात्मक पक्षलाई मुख्य विषय बनाएको छ । चलचित्रमा पल शाह, मलिका महत, रिश्ता गुरुङ, विपना थापा, आकाश श्रेष्ठ, सविन श्रेष्ठ, निकिता आचार्य, साइग्रेस पोखरेल, गजित विष्ट र नरेन खड्कालगायत कलाकारको अभिनय छ । आमा–छोराबीचको सम्बन्ध, पारिवारिक माया, त्याग र भावनात्मक उतारचढावलाई केन्द्रमा राखेर निर्माण गरिएको चलचित्रले चाडपर्वको समयमा परिवारसँगै हल पुग्ने दर्शकलाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । नेपाली समाजमा पारिवारिक सम्बन्ध र आमाको भूमिकाले विशेष भावनात्मक महत्व राख्ने भएकाले यस्ता विषयमा आधारित चलचित्रले दर्शकसँग आत्मीयता स्थापित गर्नसक्ने सम्भावना रहन्छ । ‘आ बाट आमा’को पहिलो भागले दर्शकबाट राम्रो प्रतिक्रिया पाएपछि दोस्रो शृंखला निर्माण गरिएको हो । पहिलो भागसँग जोडिएका दर्शकलाई पुनः चलचित्रतर्फ आकर्षित गर्नु यसको एउटा अवसर हो भने अघिल्लो कथाबाट बनेको अपेक्षा पूरा गर्नु अर्को चुनौती । दोस्रो भागमा केही पुराना कलाकारसँगै नयाँ कलाकारलाई समेटिएको छ । चलचित्रको छायांकन नेपालसँगै बेलायत र हङ्कङमा गरिएको हो । विदेशमा रहेका नेपालीको जीवन, परिवारसँगको दूरी र आत्मीय सम्बन्धजस्ता विषयलाई कथामा समेट्ने सम्भावनाले चलचित्रलाई फरक पृष्ठभूमि प्रदान गर्नसक्छ । तर, चलचित्रले दर्शकको मन जित्न भावनात्मक दृश्य प्रस्तुत गर्नुमात्र पर्याप्त हुँदैन । कथाको स्वाभाविक प्रवाह, पात्रको विश्वसनीयता र विषयवस्तुको प्रभावकारिताले सफलता निर्धारण गर्नेछ । दशैँ परिवारसँग भेटघाट गर्ने, सम्बन्ध नवीकरण गर्ने र सामूहिक रूपमा रमाइलो गर्ने समय भएकाले पारिवारिक कथाका चलचित्रका लागि यो उपयुक्त अवसर मानिन्छ । ‘आ बाट आमा २’ले यही भावनात्मक परिवेशलाई हलसम्म दर्शक तान्ने आधार बनाउनसक्छ । यद्यपि वास्तविक प्रभाव भने प्रदर्शनपछि दर्शकको प्रतिक्रियाबाट स्पष्ट हुनेछ । ‘छ माया छपक्कै २’मा हाँस्यव्यंग्य र समसामयिक विषयफूलपातीका दिन अर्थात् असोज ३१ गते प्रदर्शनमा आउन लागेको चलचित्र ‘छ माया छपक्कै २’ले दशैँको बजारमा हास्यव्यंग्यको स्वाद थप्नेछ । दीपेन्द्र लामाको निर्देशन रहेको चलचित्रमा दीपकराज गिरी, केकी अधिकारी, सनिशा भट्टराई, दीपाश्री निरौला, निर्मल शर्मा र प्रकाश घिमिरेलगायत कलाकारको अभिनय छ । दीपकराज गिरी र दीपेन्द्र लामाको पटकथा रहेको यस चलचित्रमा सामाजिक तथा राजनीतिक विषयलाई हास्यव्यंग्य शैलीमा प्रस्तुत छ । ‘छ माया छपक्कै’को पहिलो भाग सन् २०१९मा प्रदर्शन भएको थियो । दीपकराज गिरी, केकी अधिकारी, केदार घिमिरे र जितु नेपाललगायत कलाकारको अभिनय रहेको पहिलो भागले दर्शकमाझ लोकप्रियता कमाएको थियो । सोही लोकप्रियताको आधारमा दोस्रो भाग निर्माण गरिएको हो । मनोरञ्जनसँगै समसामयिक सामाजिक तथा राजनीतिक विषयलाई कथामा समेटिएको निर्माण पक्षको भनाइ छ । नेपाली चलचित्रमा हाँस्यव्यंग्यलाई सामाजिक टिप्पणीको माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्ने परम्परा पुरानो छ । राजनीतिक गतिविधि, सामाजिक विसंगति र जनजीवनसँग जोडिएका विषयलाई मनोरञ्जनात्मक शैलीमा प्रस्तुत गर्दा दर्शकले चलचित्रबाट मनोरञ्जनसँगै सन्देश प्राप्त गर्न सक्छन् । ‘छ माया छपक्कै २’ले पनि यही विशेषतालाई आकर्षण बनाउन खोजेको देखिन्छ । यस चलचित्रको मुख्य चुनौती पहिलो भागबाट बनेको अपेक्षालाई सम्बोधन गर्नु हो । लोकप्रिय चलचित्रको सिक्वेल निर्माण गर्दा दर्शकले पुरानै स्वाद खोज्ने सम्भावना हुन्छ, तर कथामा नवीनता र समसामयिकता अपेक्षा गरिन्छ । हाँस्यदृश्यको प्रभावकारिता, पात्रबीचको सम्बन्ध र सामाजिक–राजनीतिक विषयको प्रस्तुति सन्तुलित बनाउनसके चलचित्रले दर्शकको साथ पाउनसक्छ । फूलपातीको दिनदेखि सुरु हुने बडादशैँको बिदा नेपाली चलचित्रका लागि दर्शकको चहलपहल बढ्ने समय हो । परिवार र साथीभाइसँग हलजाने दर्शकलाई लक्षित गर्दै प्रदर्शनमा आउन लागेको यस चलचित्रले हास्यव्यंग्य मन पराउने दर्शकको ध्यान तान्ने सम्भावना छ । तर, यसको सफलता अघिल्लो भागको लोकप्रियतामा मात्र निर्भर रहनेछैन, नयाँ कथाले दर्शकलाई कति मनोरञ्जन दिनसक्छ भन्ने कुराले महत्व राख्नेछ । ‘कबड्डी ५’मा पुराना पात्र र नयाँ अपेक्षादशैँको बिदा सकिन नपाउँदै कात्तिक ६ गते प्रदर्शनमा आउने ‘कबड्डी ५ ः आफ्टर द फाइनल म्याच’ले नेपाली चलचित्रको चर्चित शृंलालाई फेरि दर्शकमाझ ल्याउनेछ । रामबाबु गुरुङको लेखन तथा निर्देशन रहेको यस चलचित्रमा दयाहाङ राई, विजय बराल, बुद्धि तामाङ, विपिन कार्की, रिश्मा गुरुङ, सिर्जना गुरुङ, पुष्कर गुरुङ र कमलमणि नेपाललगायत कलाकारको अभिनय छ । ‘कबड्डी’ शृंखलाको ‘कबड्डी कबड्डी’, ‘कबड्डी कबड्डी कबड्डी’ हुँदै ‘कबड्डी ४ ः द फाइनल म्याच’सम्म आइपुग्दा यसले नेपाली चलचित्रमा विशिष्ट पहिचान बनाएको छ । पात्रको मौलिकता, ग्रामीण परिवेश, हास्यरस, प्रेमकथा र सामाजिक सम्बन्धको प्रस्तुतिले यो शृंखलालाई दर्शकमाझ परिचित बनाएको छ । चौथो भागलाई अन्तिम चलचित्रका रूपमा प्रस्तुत गरिएको भए पनि अहिले ‘आफ्टर द फाइनल म्याच’ शीर्षकसहित पाँचौं भाग आउन लागेको छ । यसले चलचित्रप्रति जिज्ञासा बढाउनुका साथै पुराना दर्शकमाझ नयाँ अपेक्षा सिर्जना गरेको छ । लोकप्रिय शृंखलाको नयाँ भाग आउँदा दर्शकले परिचित पात्र र कथाको स्वाद खोज्नु स्वाभाविक हो । तर, अन्तिम भनिएको कथालाई फेरि अगाडि बढाउँदा त्यसलाई कति स्वाभाविक र प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ भन्ने प्रश्न उठ्नसक्छ । दयाहाङ राई, विजय बराल र बुद्धि तामाङलगायत कलाकारको परिचित उपस्थितिले चलचित्रप्रति दर्शकको आकर्षण बढाउनसक्छ । ‘कबड्डी’ शृंखलासँग लामो समयदेखि जोडिएका दर्शकका लागि यसको नयाँ भाग पुराना पात्रसँग पुनः भेट गर्ने अवसरसमेत हुनेछ । अर्कोतर्फ, अघिल्ला भागले स्थापित गरेको स्तर कायम राख्दै कथालाई नयाँ दिशामा लैजानु निर्माण टोलीका लागि चुनौती बन्नेछ । नेपाली चलचित्र बजारमा कुनै शृंखलाले लगातार दर्शकको साथ पाउनु आफैंमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हो । ‘कबड्डी’ले वर्षौंदेखि निर्माण गरेको पहिचानलाई पाँचौं भागमा पनि कायम राख्न सके यसले दशैँपछिको व्यापारमा उल्लेखनीय भूमिका खेल्नसक्छ । तर, चलचित्रको वास्तविक प्रभाव कथाको प्रस्तुति, हास्यको प्रभावकारिता र दर्शकको प्रतिक्रियामा निर्भर रहनेछ । चार फरक स्वादयी चार चलचित्रको प्रमुख विशेषता एउटै समयमा प्रदर्शनमा आए पनि तिनका विषयवस्तु र लक्षित दर्शकको स्वाद फरक हुनु हो । ‘१२ गाउँ २’ले एक्सनलाई केन्द्रमा राखेको छ भने ‘आ बाट आमा २’ले पारिवारिक सम्बन्ध र भावनात्मक कथालाई प्राथमिकता दिएको छ । ‘छ माया छपक्कै २’ हाँस्यव्यंग्य र सामाजिक–राजनीतिक विषयमा केन्द्रित छ भने ‘कबड्डी ५’ले परिचित पात्र र स्थापित शृंखाको निरन्तरतालाई अघि सारेको छ । विधागत विविधताले दर्शकलाई छनोटको अवसर दिन्छ । एउटै चलचित्र हेर्न चाहने दर्शकमात्र नभई फरक स्वादका दर्शकलाई हलसम्म ल्याउनसक्ने सम्भावना यसले सिर्जना गर्छ । तर, सबै चलचित्रले चाडपर्वको सीमित अवधिलाई लक्षित गर्दा एकअर्काको व्यापारमा प्रभाव पर्ने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । विशेषगरी असोज ३० गते ‘१२ गाउँ २’ र ‘आ बाट आमा २’ एकैदिन प्रदर्शनमा आउनुले सुरुवाती व्यापारमा प्रतिस्पर्धा बढाउनसक्छ । दुवै चलचित्रको विधा र प्रस्तुति फरक भएकाले दर्शकको रुचिनुसार बजार विभाजन हुनसक्ने सम्भावना छ । असोज ३१ गते प्रदर्शनमा आउने ‘छ माया छपक्कै २’ले फूलपातीको बिदालाई उपयोग गर्नेछ भने कात्तिक ६ गते आउने ‘कबड्डी ५’ले त्यसपछिको दर्शक चहलपहललाई आफ्नो पक्षमा पार्ने प्रयास गर्नेछ । चलचित्रको व्यापार प्रदर्शनको पहिलो दिन वा पहिलो सप्ताहन्तमा प्राप्त हुने दर्शक संख्याले मात्र निर्धारण गर्दैन । दर्शकबाट प्राप्त प्रतिक्रिया, समीक्षात्मक मूल्यांकन, प्रचारप्रसार, हलमा उपलब्ध शो संख्या र प्रतिस्पर्धी चलचित्रको प्रदर्शनले व्यापारलाई प्रभावित पार्छन् । सुरुवाती दिनमा राम्रो उपस्थिति जनाएका चलचित्रले सकारात्मक प्रतिक्रिया पाए लामो समयसम्म दर्शक तान्नसक्छन् । त्यस्तै, ठूलो अपेक्षासहित प्रदर्शनमा आएका चलचित्रले दर्शकको मन जित्न नसके व्यापारमा दबाब सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ । सिक्वेलको लोकप्रियता कि कथाको नयाँपन ?नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा सिक्वेल निर्माण गर्ने प्रवृत्ति पछिल्ला वर्षमा निरन्तर देखिँदै आएको छ । पहिलो भागले दर्शकको साथ पाएपछि त्यसको लोकप्रियतालाई अगाडि बढाउने उद्देश्यले दोस्रो वा पछिल्ला भाग निर्माण गरिन्छ । स्थापित नाम, परिचित पात्र र अघिल्लो चलचित्रको दर्शक आधारले प्रचारप्रसारमा सहजता प्रदान गर्नसक्छ । तर, सिक्वेल निर्माणको यही सुविधा कहिलेकाहीँ चुनौती बन्नसक्छ, किनकि दर्शकको अपेक्षा अघिल्लो भागको तुलनामा अझ बढी हुनसक्छ । यसवर्ष बडादशैँमा प्रदर्शनमा आउन लागेका चार चलचित्र पनि यही परीक्षाबाट गुज्रिनेछन् । ‘१२ गाउँ २’ले एक्सनको आकर्षणलाई कति प्रभावकारी रूपमा अगाडि बढाउँछ, ‘आ बाट आमा २’ले पारिवारिक भावनालाई कति स्वाभाविक ढंगले प्रस्तुत गर्छ, ‘छ माया छपक्कै २’ले हाँस्यव्यंग्यमा कति नवीनता दिन्छ र ‘कबड्डी ५’ले परिचित शृंखलालाई कति अर्थपूर्ण रूपमा निरन्तरता दिन्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछन् । दर्शकले चलचित्रको नाम र कलाकारका आधारमा हलसम्म पुग्ने निर्णय गर्न सक्छन्, तर चलचित्र हेरेपछि प्राप्त हुने अनुभवले नै त्यसको दीर्घकालीन प्रभाव निर्धारण गर्छ । कथामा नवीनता, पात्रको विकास, अभिनय, निर्देशन, सम्पादन, ध्वनि र दृश्यको गुणस्तरजस्ता पक्षले दर्शकलाई सन्तुष्ट बनाउन भूमिका खेल्छन् । त्यसैले लोकप्रिय शृंखलाको नाममात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यसलाई बलियो बनाउने विषयवस्तु र प्रस्तुति उत्तिकै आवश्यक हुन्छ । दशैँको बजारले नेपाली चलचित्रलाई कस्तो सन्देश देला ?दशैँको अवसरमा चार चर्चित सिक्वेल प्रदर्शनमा आउनु नेपाली चलचित्र बजारका लागि महत्वपूर्ण घटना हो । यसले चाडपर्वको समयमा दर्शकलाई नेपाली चलचित्रतर्फ आकर्षित गर्ने अवसर सिर्जना गरेको छ । साथै, निर्माताले दर्शकको रुचि, चलचित्रको विधा र प्रचारप्रसारको रणनीतिलाई कति प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न सक्छन् भन्ने कुराको परीक्षण गर्नेछ । दशैँमा चलचित्र हेर्ने दर्शकको संख्या बढ्ने अपेक्षा गरिए पनि सबै चलचित्रले समान व्यापार गर्छन् भन्ने निश्चित हुँदैन । दर्शकको रुचि र प्रतिक्रियाका आधारमा कुनै चलचित्रले अपेक्षाभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्नसक्छ भने अर्को चलचित्रले अपेक्षित व्यापार हासिल गर्न नसक्ने सम्भावना रहन्छ । त्यसैले यसपटकको प्रतिस्पर्धालाई चलचित्रको नाम, कलाकारको लोकप्रियता वा अघिल्लो भागको सफलताका आधारमा मात्र मूल्यांकन गर्न सकिँदैन । चारवटै चलचित्रले आ–आफ्नो विधामार्फत दर्शक तान्ने प्रयास गरिरहेका छन् । एक्सन, पारिवारिक भावना, हास्यव्यंग्य र परिचित पात्रको निरन्तरताले दशैँको चलचित्र बजारलाई विविधतापूर्ण बनाएको छ । दर्शकले कुन चलचित्रलाई बढी प्राथमिकता दिन्छन्, कुनले सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्छ र कुनले व्यावसायिक रूपमा बलियो उपस्थिति जनाउँछ भन्ने कुरा प्रदर्शनपछि स्पष्ट हुँदै जानेछ ।