चिसो बढेसँगै स्वास्थ्य जोखिम पनि बढ्दै, बालबालिका र वृद्धवृद्धाको विशेष ख्याल गर्न चिकित्सकको सुझाव

काठमाडौं – तापक्रम घट्दै जाँदा चिसो मौसमले जनस्वास्थ्यमा पार्ने असर पनि बढ्न थालेको छ । चिसो हावाका कारण रुघाखोकी, मौसमी फ्लु, दम तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या बल्झिने जोखिम बढ्नुका साथै मुटु, रक्तचाप, छाला र जोर्नीसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरू थप प्रभावित हुन सक्छन् । विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला र दीर्घरोगीले चिसो मौसममा आफ्नो स्वास्थ्यप्रति बढी सतर्कता अपनाउनुपर्ने हुन्छ । चिसो मौसममा श्वासप्रश्वास प्रणालीमा बढी असर पर्ने भएकाले दम, ब्रोन्काइटिस, रुघाखोकी, टन्सिल तथा पुराना श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिमा लक्षण बढ्न सक्छन् । चिसो समयमा मानिसहरू बन्द कोठाभित्र बढी समय बिताउने भएकाले भाइरल संक्रमण फैलिने सम्भावना पनि बढ्छ । यसले मौसमी फ्लु तथा अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी संक्रमणको जोखिम बढाउन सक्छ । चिसोले मुटु तथा रक्तसञ्चार प्रणालीमा समेत असर पार्न सक्छ । कम तापक्रममा रक्तनली खुम्चिने हुँदा रक्तचाप बढ्न सक्छ । यसले विशेषगरी उच्च रक्तचाप तथा मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिमा हृदयाघात र मस्तिष्कघातको जोखिम बढाउन सक्छ । त्यस्तै, बाथरोग तथा जोर्नीसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिले चिसोमा दुखाइ र सुन्निने समस्या बढी अनुभव गर्न सक्छन् । मौसम परिवर्तनको असर छालामा पनि देखिन्छ । चिसो र सुख्खा हावाले छालाको प्राकृतिक ओस घटाउँदा छाला फुट्ने, सुख्खा हुने, चिलाउने तथा ओठ फुट्ने समस्या देखिन सक्छ । पर्याप्त घाम नलाग्ने र दिन छोटो हुने समयमा कतिपय व्यक्तिमा सुस्ती, मन खिन्न हुने तथा मौसमी अवसादजस्ता मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या पनि देखिन सक्छन् । चिसोबाट बच्न शरीरलाई न्यानो राख्नु सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ । एकैपटक बाक्लो कपडा लगाउनुभन्दा तह–तहमा कपडा लगाउँदा शरीरको ताप कायम राख्न मद्दत पुग्छ । बाहिर निस्कँदा टाउको, कान, घाँटी, हात र खुट्टा राम्ररी छोप्नुपर्छ । विशेषगरी बिहान र बेलुका तापक्रम बढी घट्ने समयमा अनावश्यक रूपमा बाहिर निस्कनु उचित हुँदैन । खानपानमा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्छ। तातो पानी, सुप, झोलिलो खानेकुरा तथा पौष्टिक आहारले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा र तरल पदार्थ उपलब्ध गराउँछन् । अदुवा, लसुन र बेसारजस्ता सामग्री खानामा समावेश गर्न सकिन्छ । पर्याप्त पानी पिउने, सन्तुलित भोजन गर्ने र नियमित शारीरिक गतिविधिलाई निरन्तरता दिने बानीले स्वास्थ्य राम्रो राख्न सहयोग पुर्‍याउँछ । चिसोबाट बच्न घरभित्रको वातावरण न्यानो राख्नु आवश्यक भए पनि कोठामा हावा आवतजावत हुने व्यवस्था मिलाउनुपर्छ । हिटर बाल्दा वा आगो ताप्दा कोठा पूर्ण रूपमा बन्द गरेर बस्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ । विशेषगरी कोइला, दाउरा वा ग्यासबाट चल्ने उपकरणको प्रयोग गर्दा कार्बन मोनोअक्साइड नामक विषालु ग्यास जम्मा हुन सक्छ । यो ग्यास गन्धरहित हुने भएकाले थाहा नपाई विषाक्तता भई ज्यानसमेत जान सक्छ। त्यसैले आगो ताप्दा पर्याप्त हावा आवतजावत हुने व्यवस्था गर्नुपर्छ । छालाको सुरक्षाका लागि मनतातो पानीले नुहाउने र नुहाएपछि मोइस्चराइजर वा उपयुक्त तेल प्रयोग गर्ने गर्नुपर्छ । यसले छालाको प्राकृतिक ओस कायम राख्न मद्दत गर्छ। चिसो मौसममा पनि घामको पराबैंगनी किरणबाट छालालाई असर पर्न सक्ने भएकाले आवश्यकताअनुसार सनस्क्रिन प्रयोग गर्न सकिन्छ । बालबालिका र वृद्धवृद्धालाई चिसोबाट जोगाउन विशेष ध्यान दिनुपर्छ । उनीहरूलाई न्यानो कपडा लगाइदिने, पौष्टिक खाना खुवाउने र चिसो हावाबाट सुरक्षित राख्ने गर्नुपर्छ । दम, मुटु तथा अन्य दीर्घरोग भएका व्यक्तिले नियमित औषधि सेवन र चिकित्सकको सल्लाहलाई निरन्तरता दिनुपर्छ। श्वास फेर्न गाह्रो हुने, छाती दुख्ने, अत्यधिक ज्वरो आउने वा स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिने लक्षण देखिएमा तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्छ । चिसो मौसममा सामान्य लापरवाहीले समेत स्वास्थ्य समस्या जटिल बन्न सक्ने भएकाले व्यक्तिगत सरसफाइ, सन्तुलित खानपान, न्यानो कपडा र सुरक्षित आवासमा ध्यान दिनु आवश्यक छ । मौसमअनुसार जीवनशैलीमा सामान्य परिवर्तन र पूर्वसावधानी अपनाउन सके चिसोबाट उत्पन्न हुने धेरै स्वास्थ्य जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ ।