कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ११५ डलर पुग्यो, नेपालमा महँगी बढ्ने जोखिम

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ११५ डलर आसपास पुगेपछि नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको आयात लागत र समग्र मूल्यवृद्धिमा दबाब पर्ने जोखिम बढेको छ । पश्चिम एसियामा चर्किएको तनावका कारण तेल आपूर्ति प्रभावित हुने चिन्ता बढेसँगै मूल्य उकालो लागेको हो । सोमबार ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल ११५ डलर आसपास कारोबार भइरहेको छ । पछिल्लो एक सातामा यसको मूल्य ५ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ । ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य पछिल्लो ५२ साताको उच्चतम स्तर ११७.४१ डलर प्रतिब्यारेलको नजिक पुगेको छ । नेपालले पेट्रोलियम पदार्थको आन्तरिक माग पूरा गर्न आयातमा निर्भर रहनुपर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने मूल्यवृद्धिले प्रत्यक्ष रूपमा आयात खर्चमा दबाब पार्न सक्छ । कच्चा तेल तथा प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य लामो समय उच्च रहेमा नेपाल आयल निगमको खरिद लागत बढ्ने र त्यसको असर इन्धनको आन्तरिक मूल्यमा पर्न सक्ने जोखिम हुन्छ । इन्धनको मूल्य बढ्दा यातायात तथा ढुवानी खर्च वृद्धि हुने भएकाले कृषि उत्पादन, औद्योगिक वस्तु र दैनिक उपभोग्य सामग्रीको मूल्यमा समेत दबाब पर्न सक्छ । यसले समग्र मुद्रास्फीति बढाउने जोखिम सिर्जना गर्छ । इन्धनको मूल्यवृद्धिले आयात खर्च बढाएमा नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा समेत दबाब पर्न सक्छ । पश्चिम एसियामा जारी तनाव र थप द्वन्द्वको सम्भावनाले विश्व ऊर्जा बजारमा अनिश्चितता बढाएको छ । एनरिच मनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पोन्मुडी आरका अनुसार मध्यपूर्वमा जारी तनाव र आपूर्ति अवरोधको चिन्ता कच्चा तेलको मूल्य उच्च रहनुका प्रमुख कारण हुन् । अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्लूटीआई) क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल १०१ देखि १०२ डलरको आसपास रहँदा ब्रेन्ट क्रुड ११५ डलरभन्दा माथि कारोबार भइरहेको छ । यसैबीच, ऊर्जा आपूर्तिका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलमार्गको सुरक्षालाई लिएर पनि चिन्ता बढेको छ । उक्त जलमार्गबाट विश्वको समुद्री मार्ग हुँदै हुने कच्चा तेल तथा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) ढुवानीको करिब २० देखि २५ प्रतिशत हिस्सा ओसारपसार हुन्छ । त्यहाँ हुने अवरोधले विश्व बजारमा तेलको आपूर्ति र मूल्य दुवै प्रभावित गर्न सक्छ । अमेरिकाले साउदी अरबमा गैरआकस्मिक सरकारी कर्मचारी र उनीहरूका योग्य परिवारका सदस्यलाई सुरक्षा जोखिमका कारण देश छाड्न आदेश दिएको छ । त्यहाँ हालै भएका क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमणले ऊर्जा पूर्वाधार र ढुवानी सुरक्षाबारे चिन्ता थपेको छ । पश्चिम एसियामा भएका आक्रमण र द्वन्द्वका कारण क्षेत्रीय तेल प्रशोधन क्षमताको दैनिक करिब ३० लाख ब्यारेल प्रभावित भएको समाचारमा उल्लेख छ । आपूर्ति अवरोध लम्बिएमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य थप बढ्न सक्ने जोखिम छ । नेपालमा यसको वास्तविक असर भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य कति समय उच्च रहन्छ, पेट्रोलियम पदार्थको खरिद मूल्य, अमेरिकी डलरको विनिमय दर तथा नेपाल आयल निगमको मूल्य समायोजनमा निर्भर हुनेछ । मूल्यवृद्धि लामो समय कायम रहेमा आयात खर्च बढ्नुका साथै यातायात, उत्पादन र उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्छ ।