आजदेखि ‘काठमाडौं चलचित्र महोत्सव’

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाको आयोजनामा तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने ‘काठमाडौं चलचित्र महोत्सव’ आज (शुक्रबार)देखि सुरु हुँदैछ । महोत्सवमा भारतीय अभिनेत्री शबाना आजमी, सांघाई फिल्म एकेडेमी तथा फिल्म आर्ट्स रिसर्च सेन्टरका विशिष्ट प्राध्यापक मार्को मुलर, जापानी चलचित्र निर्देशक ताकायुकी नाकामुरा र भारतीय फिल्म प्रोग्रामर दीप्ति डिकुन्हासहित स्वदेशी तथा विदेशी चलचित्रकर्मी सहभागी हुनुहुने भएको छ । महानगरपालिकाले पत्रकार सम्मेलन गरी महोत्सवको उद्देश्य, कार्यक्रम र तयारीबारे जानकारी दिएको हो । महोत्सव कात्तिक १३ देखि १५ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ । काठमाडौंको ऐतिहासिक पहिचान, मौलिकता, संस्कार, संस्कृति, परम्परा तथा मूर्त, अमूर्त र अभिलेखीय सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले महोत्सव आयोजना गर्न लागिएको महानगरपालिकाले जनाएको छ । पत्रकार सम्मेलनमा महानगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले महोत्सव काठमाडौंको कला, संस्कृति र सम्पदालाई चलचित्रमार्फत विश्वसामु चिनाउने महत्त्वपूर्ण अवसर भएको बताउनुभयो । महोत्सवले काठमाडौंभित्र रहेर पनि ओझेलमा परेका कथाको खोजी गर्नुका साथै प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको सौन्दर्य र गरिमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको उहाँले बताउनुभयो । महोत्सवमा सहभागी विदेशी अतिथिहरूले नेपाली कलाकार, चलचित्रकर्मी तथा सिर्जनात्मक उद्योगसँग आबद्ध व्यक्तित्वसँग अन्तरसंवाद, प्यानल छलफल र मास्टर क्लासलगायत कार्यक्रममा सहभागिता जनाउनेछन् । उद्घाटन समारोह, रेड कार्पेट, पुराना नेपाली चलचित्रको प्रदर्शन तथा अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रहरूको प्रदर्शनी महोत्सवका प्रमुख आकर्षण रहनेछन् । अभिनेत्री शबाना आजमीले कात्तिक १४ गते पर्यटन बोर्डमा आयोजना हुने ‘चलचित्र, महोत्सव र सार्थक जीवन’ विषयक अन्तरसंवादमा सहभागिता जनाउने कार्यक्रम छ । भारतीय फिल्म प्रोग्रामर दीप्ति डिकुन्हा ‘सिर्जनात्मक सहरहरूको प्रवर्द्धनका लागि फिल्म र महोत्सव’ विषयक प्यानल छलफलमा सहभागी हुनुहुनेछ । जापानी चलचित्र निर्देशक ताकायुकी नाकामुराले कात्तिक १४ गते राष्ट्रिय सभागृहमा यामागाता युनेस्को फिल्म सिटी सर्ट्ससम्बन्धी परिचयात्मक प्रस्तुति दिनुहुनेछ । कात्तिक १५ गते पर्यटन बोर्डमा विशिष्ट प्राध्यापक मार्को मुलरले ‘ग्लोबल साउथ र अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सवमा फिल्म सौन्दर्यशास्त्रको महत्त्व’ विषयमा मास्टर क्लास सञ्चालन गर्ने कार्यक्रम छ । सोही दिन नेपाली चलचित्र उद्योगको विगत, वर्तमान र भविष्यबारे प्यानल छलफलसमेत हुनेछ । महोत्सवको पहिलो दिन कात्तिक १३ गते वसन्तपुरमा सम्पदा यात्रा तथा उद्घाटन समारोह आयोजना गरिनेछ । समापनका दिन कात्तिक १५ गते राष्ट्रिय सभागृहमा रेड कार्पेट तथा अवार्ड समारोह आयोजना गरिनेछ । सो अवसरमा पुरानो नेपाली चलचित्र ‘के घर, के डेरा’ प्रदर्शन गरिने आयोजकले जनाएको छ । नेपाली चलचित्रको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले ‘कुमारी’ चलचित्रको विशेष प्रदर्शनसमेत गरिनेछ । १० नेपाली छोटा चलचित्र प्रदर्शन गरिनेमहोत्सवमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा ख्याति कमाएका फिचर फिल्म, कथात्मक चलचित्र, वृत्तचित्र तथा छोटा चलचित्र प्रदर्शन गरिनेछन् । ‘इन्टरनेसनल प्यानोरामा’अन्तर्गत सशक्त कथावस्तु, मौलिक सिर्जनात्मक अभिव्यक्ति र विशिष्ट सांस्कृतिक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्ने समकालीन तथा स्वतन्त्र चलचित्रलाई प्राथमिकता दिइएको छ । ‘नेपाल प्यानोरामा सर्ट्स’ विधाअन्तर्गत स्थानीय नवप्रतिभाले तयार पारेका चलचित्र प्रदर्शन गरिनेछन् । यस विधाका लागि खुला आह्वान गर्दा प्राप्त ७५ चलचित्रमध्ये दशवटा छनोट गरिएको महानगरपालिकाले जनाएको छ । छनोट भएका प्रत्येक चलचित्रलाई एक लाख रुपैयाँका दरले प्रोत्साहन पुरस्कार प्रदान गरिनेछ । त्यस्तै, युवा लक्षित ‘माई कल्चर, माई हेरिटेज’ अर्थात् ‘मेरो संस्कृति, मेरो सम्पदा’ शीर्षकको पाँच मिनेटसम्मका छोटा भिडियो प्रतिस्पर्धामा प्राप्त ३५ भिडियोमध्ये एघाटवटा छनोट भएका छन् । यस विधामा पहिलो, दोस्रो र तेस्रो हुनेले क्रमशः एक लाख ५० हजार, एक लाख र ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन् । नेपाल प्यानोरामा सर्ट्समा सरिता शाहको ‘मानकी’, सुदर्शन योञ्जनको ‘अशुभ अष्टमी’, श्यामबहादुर लिम्बुको ‘डुअर्स आर स्टिल क्लोज्ड’, पूर्णबहादुर गुरुङको ‘अ लेटर इन विन्टर’, लाक्पा छोडेन लामाको ‘होम इज नट अ प्लेस’, राजेशप्रसाद खत्रीको ‘चुम्पा : अ डल अन्डर द बास्केट’, अलिन कट्टेलको ‘साप्स : अ सोलेम प्रमिस’, आकाश धिमालको ‘नार’ र सर्जुन राईको ‘मारिछा’ छनोट भएका छन् । ‘माई कल्चर, माई हेरिटेज’ विधामा शैलेश हमालको ‘ह्याप्पिनेस’, धृतिका तिवारीको ‘बगैँचा जस्तै शहर’, करन ब्लनको ‘दियो’, दिनेश महर्जनको ‘इन्द्रजात्रा : द बिगेस्ट फेस्टिभल अफ काठमाडौं’, सौगात सापकोटाको ‘झिँगु छेँ (माइ होम)’, नर्जुङ बुढाथोकीको ‘बिहाइन्ड द गड’, केशव सार्कीको ‘अन्तिम यात्रा’, जीवन सुनुवारको ‘भकुण्डे भूत’, क्रिमिन तुलाधरको ‘सचिका : अ थ्रेड द्याट टाइज यु होम’, अनुभव श्रेष्ठको ‘द सोल अफ गुठी’ र सजिल बस्नेतको ‘छं ल्वाः मंसां’ प्रदर्शनका लागि छनोट भएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रको प्रदर्शनमहोत्सवको ‘इन्टरनेसनल प्यानोरामा’अन्तर्गत जय नेपाल सिनेमा घरमा विभिन्न देशका चलचित्र प्रदर्शन गरिनेछन् । प्रदर्शन हुने चलचित्रमा लान हङचाउ निर्देशित चिनियाँ चलचित्र ‘डियर यु’, विकास रञ्जन मिश्र निर्देशित भारतीय चलचित्र ‘बयान’, जुलियन न्युहवास निर्देशित अष्ट्रेलियाली चलचित्र ‘मिस एन प्लेस’, जोल्जार्गल पुरेभ्दास निर्देशित अष्ट्रेलिया-मंगोलियाली चलचित्र ‘स्टेयर्स’, टम पाइजेट निर्देशित अमेरिकी चलचित्र ‘इन्च्यान्टेड म्याटर, द आर्ट अफ रोबर्ट पावेल’ र मेरिट एन्लान निर्देशित फ्रान्सेली चलचित्र ‘ला ग्राभिडा’ छन् । त्यसैगरी जाङहाङ जुन निर्देशित कोरियाली चलचित्र ‘द किङ्स वार्डेन’, रीमा दास निर्देशित सिंगापुर-भारतीय चलचित्र ‘नट अ हिरो’, सर्वानो सदत निर्देशित जर्मनी–अफगानिस्तानको सहकार्यमा बनेको ‘नो गुड मेन’ तथा फ्रान्सिस फोर्ड कोपोलाको अमेरिकी चलचित्र ‘द गडफादर’ पनि प्रदर्शन गरिनेछन् । समापन अवसरमा नेपाली, अमेरिकी, फ्रान्सेली र अष्ट्रेलियाली सहकार्यमा बनेको ‘प्राइभेट प्रपर्टी’ प्रदर्शन गर्ने कार्यक्रम छ । जापानको यामागाता युनेस्को रचनात्मक चलचित्र सहरबाट आएको लघु चलचित्र ‘भ्यू पिपुल, भ्यू सिटिज’ पनि महोत्सवमा देखाइनेछ ।काठमाडौं युनेस्को रचनात्मक सहर सञ्जालको सदस्य नगर हो । चलचित्रलाई समुदाय र शिक्षासँग जोडेर सिर्जनात्मक उद्योगको प्रवर्द्धन गर्ने महानगरपालिकाको प्रयासअन्तर्गत महोत्सव आयोजना गरिएको हो । स्थानीय मौलिकता र पहिचानको संरक्षण गर्दै कलाकार, चलचित्रकर्मी, संघसंस्था तथा महोत्सव आयोजकबीच सहकार्य विस्तार गर्ने लक्ष्य महानगरपालिकाले लिएको छ । यसअघि महानगरपालिकाले चलचित्र हेर्ने संस्कृतिको विकास तथा स्थानीय समुदाय, क्लब र संघसंस्थाको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले ‘टोलटोलमा फिल्म फेस्टिभल’ कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो । उक्त कार्यक्रमअन्तर्गत सुन्धारा, बागबजार, लगनटोल, खुलामञ्च, बालाजु बाइपास, यट्खा बहालस्थित भाष्करकीर्ति महाविहार तथा मैतीदेवी मन्दिरको खुला चौरलगायत स्थानमा चलचित्र प्रदर्शन गरिएको थियो ।महानगरपालिकाले काठमाडौंका सांस्कृतिक सम्पदा र स्थानीय कथालाई चलचित्रमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसम्म पुर्‍याउनुका साथै नेपाली चलचित्र क्षेत्रको सम्भावना पहिचान र अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रकर्मीबीच अनुभव आदानप्रदान गर्ने साझा मञ्चका रूपमा महोत्सवलाई विकास गर्ने अपेक्षा गरेको छ ।