सांसद खगेन्द्र सुनार अडियो प्रकरण : रास्वपाले बनायाे विशेष छानबिन समिति

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसद खगेन्द्र सुनारले महिलासँग जोडिएको विवादित अडियो प्रकरणमा आफूमाथि लागेका आरोप अस्वीकार गर्नुभएको छ। पार्टीको केन्द्रीय अनुशासन आयोगलाई लिखित जवाफ पठाउँदै उहाँले अडियोमा सुनिएको भनिएको घटनामा आफ्नो संलग्नता नरहेको दाबी गर्नुभएको हो। एक महिलासँग आपत्तिजनक तथा धम्कीपूर्ण भाषा प्रयोग गरेको र रकम मागेको सुनिने अडियो सार्वजनिक भएपछि बाँके निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ बाट निर्वाचित सांसद सुनार विवादमा तानिनुभएको थियो। जनआस्था साप्ताहिकले सार्वजनिक गरेको उक्त अडियोमा सुनिएको आवाज सुनारकै भएको दाबी गरिएको छ। तर अडियोको प्रामाणिकता र आवाजको पहिचान स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेको छैन। विवाद चर्किएपछि रास्वपा केन्द्रीय अनुशासन आयोगले सुनारलाई लिखित प्रतिक्रिया दिन पत्र पठाएको थियो। आयोगका एक सदस्यका अनुसार सुनारले तोकिएको समयमै जवाफ पठाउँदै आफूमाथि लागेका आरोप अस्वीकार गर्नुभएको छ। “तोकिएकै समयमा उहाँले लिखित प्रतिक्रिया दिनुभएको छ। पत्रमा आफूमाथि लागेको आरोप अस्वीकार गर्नुभएको छ,” आयोगका एक सदस्यले रातोपाटीसँग भन्नुभएको छ। ती सदस्यका अनुसार आरोप स्वीकार नगरिएको र पीडित पक्षबाट समेत उजुरी नआएको अवस्थामा आयोगले स्वतन्त्र रूपमा छानबिन अघि बढाउनेछ। अडियोको स्रोतसम्म पुगेर प्रमाण सङ्कलन गरिने रास्वपा केन्द्रीय अनुशासन आयोगका उपप्रमुख हरिचन्द्र भट्टराईले सुनारको लिखित प्रतिक्रिया प्राप्त भइसकेको र अब दोस्रो चरणको छानबिन प्रक्रिया अघि बढाइएको जानकारी दिनुभएको छ। उहाँका अनुसार विषयको गम्भीरता र संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै लिखित जवाफमा मात्रै सीमित नभई थप प्रमाण सङ्कलन तथा अनुसन्धान गरिनेछ। भट्टराईले अडियोको वास्तविक स्रोतसम्म पुगेर प्रमाण सङ्कलन गर्ने, आवश्यक कागजात मगाउने र सम्बन्धित पक्षसँग जानकारी लिने काम अघि बढाइएको बताउनुभयो। यसका लागि अडियो सार्वजनिक गर्ने जनआस्था साप्ताहिकसँग पनि सम्बन्धित सामग्री उपलब्ध गराउन पत्राचार गरिने उहाँको भनाइ छ। “उहाँसँग उठेका प्रश्नको सन्दर्भमा सम्बन्धित प्रमाण सङ्कलन भइराखेको छ। आवश्यक परे विशेषज्ञको राय र प्रमाणीकरणसमेत गर्न सकिनेछ,” भट्टराईले बताउनुभयो। उहाँका अनुसार अनुसन्धानलाई वस्तुनिष्ठ र प्रभावकारी बनाउन आयोगले छुट्टै विशेष छानबिन समिति गठन गरेको छ। उपप्रमुख भट्टराईकै संयोजकत्वमा आयोगका सदस्यहरू सम्मिलित समितिलाई बाँकी अनुसन्धान पूरा गरी रायसहितको प्रतिवेदन केन्द्रीय अनुशासन आयोगमा पेस गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ। बिहीबार बसेको आयोगको बैठकले समिति गठन गर्ने निर्णय गरेको भट्टराईले जानकारी दिनुभयो। समितिले काम सुरु गरिसकेको र अडियो सार्वजनिक गर्ने जनआस्था साप्ताहिकसँग भिडियो, अडियो तथा अन्य सम्बन्धित कागजात उपलब्ध गराउन अनुरोध गर्ने निर्णयसमेत भएको उहाँले बताउनुभयो। एआईबाट अडियो बनाइएको सुनारको दाबी सुनारले यसअघि सार्वजनिक भिडियो सन्देशमार्फत विवादित अडियो कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लगायत प्रविधिको प्रयोग गरेर तयार पारिएको दाबी गर्नुभएको थियो। आफूलाई बदनाम गर्न खोजिएको उल्लेख गर्दै उहाँले आरोप अस्वीकार गर्नुभएको छ। सार्वजनिक लेखा समितिमा प्रहरी खरिद प्रक्रियामा अनियमितता भएको विषय उठाएपछि आफूलाई निशाना बनाइएको पनि उहाँको दाबी छ। उहाँले निष्पक्ष छानबिन गर्न पार्टी र सरकारलाई आग्रह गर्दै अनुसन्धानमा सहयोग गर्न तयार रहेको बताउनुभएको थियो। यद्यपि, अडियो एआईको प्रयोगबाट तयार पारिएको भन्ने सुनारको दाबीको पनि प्राविधिक परीक्षणबाट पुष्टि हुन आवश्यक छ। अडियोको मूल स्रोत, रेकर्डिङको अवस्था, उपलब्ध डिजिटल प्रमाण तथा आवश्यक परे आवाजको फरेन्सिक परीक्षणले घटनाको सत्यतथ्य पहिल्याउन सहयोग गर्न सक्छ। हालसम्म सार्वजनिक विवरणका आधारमा अडियोमा सुनिएको आवाज सुनारकै भएको वा उहाँमाथि लगाइएका आरोप पुष्टि भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिने अवस्था छैन। आन्तरिक छानबिन र कानुनी अनुसन्धान फरक प्रक्रिया अडियो प्रकरणमा औपचारिक उजुरी नपरेका कारण प्रहरीले आपराधिक अनुसन्धान सुरु नगरेको यसअघिका विवरणमा उल्लेख छ। उजुरी परेमा आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउन सकिने प्रहरीको भनाइ छ। पार्टीको अनुशासन आयोगले अघि बढाएको छानबिन भने आन्तरिक प्रक्रिया हो। आयोगले सङ्कलन गर्ने प्रमाण, सम्बन्धित पक्षको प्रतिक्रिया र विशेषज्ञको रायका आधारमा निष्कर्ष तयार पार्नेछ। दलित समुदायमाथि हुने विभेदविरुद्धको अभियानबाट सार्वजनिक पहिचान बनाउनुभएका सुनार पछिल्लो समय अडियो प्रकरणका कारण विवादमा पर्नुभएको छ। उहाँविरुद्ध विगतमा दर्ता भएका केही मुद्दासमेत विचाराधीन रहेको विवरण सार्वजनिक भएका छन्। ती मुद्दामा अन्तिम फैसला नभएसम्म आरोपलाई कसुर प्रमाणित भएको रूपमा लिन मिल्दैन। अब रास्वपाको विशेष छानबिन समितिले अडियोको स्रोत र प्रामाणिकताबारे कस्ता प्रमाण सङ्कलन गर्छ, सुनारको दाबीको परीक्षण कसरी हुन्छ र आयोगले के निष्कर्ष निकाल्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण बनेको छ।