सात महिनामा विपद्का ७ हजारभन्दा बढी घटना, ३८६ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८३ को वैशाख १ देखि कात्तिक ३ गतेसम्म देशभर ७ हजार ४३९ वटा विपद्का घटना भएका छन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार ती घटनामा परी ३८६ जनाको मृत्यु भएको छ भने १४ जना बेपत्ता र २ हजार ४३३ जना घाइते भएका छन्। विपद्का कारण ९ हजार ५२५ परिवार प्रभावित भएका छन्। प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार उक्त अवधिमा सबैभन्दा धेरै मानवीय क्षति सर्पदंशका कारण भएको छ। सर्पको टोकाइबाट मात्रै ११० जनाको मृत्यु भएको छ भने १ हजार ५२५ जना घाइते भएका छन्। यस अवधिमा देशभर सर्पदंशका १ हजार ६२२ वटा घटना दर्ता भएका छन्। सर्पदंशबाट सबैभन्दा धेरैको मृत्यु विपद्का घटनामध्ये सर्पदंश मानवीय क्षतिको प्रमुख कारण बनेको छ। वैशाख १ देखि कात्तिक ३ गतेसम्म सर्पदंशका घटनाबाट १ हजार ६२७ परिवार प्रभावित भएको तथ्यांकमा उल्लेख छ। कुल २ हजार ४३३ जना घाइतेमध्ये १ हजार ५२५ जना सर्पदंशका कारण घाइते भएका छन्। यो कुल घाइतेको ६२ प्रतिशतभन्दा बढी हो। सर्पदंशबाट हुने क्षति न्यूनीकरण गर्न समयमै उपचार, प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा र एन्टिस्नेक भेनमको उपलब्धतामा ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ। पहिरो र बाढीमा ११७ जनाको मृत्यु मनसुनजन्य विपद्का कारण पनि ठूलो जनधनको क्षति भएको छ। समीक्षा अवधिमा १ हजार ७०९ वटा पहिरोका घटना भएका छन्। पहिरोमा परी ७६ जनाको मृत्यु भएको छ भने तीन जना बेपत्ता र ७५ जना घाइते भएका छन्। पहिरोका कारण १ हजार ४२६ परिवार प्रभावित भएका छन्। त्यस्तै, ४६० वटा बाढीका घटनामा परी ४१ जनाको मृत्यु भएको छ भने ११ जना बेपत्ता भएका छन्। बाढीका कारण १ हजार ३४८ परिवार प्रभावित भएका छन्। बाढी र पहिरोमा गरी १४ जना बेपत्ता रहेकाले उनीहरूको खोजी तथा उद्धार चुनौतीपूर्ण बनेको छ। यसैगरी, चट्याङका ३३३ वटा घटनामा ३६ जनाको मृत्यु र २०४ जना घाइते भएका छन्। चट्याङका कारण ४०३ परिवार प्रभावित भएका छन्। आगलागी र वन्यजन्तुको आक्रमणबाट पनि क्षति प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार उक्त अवधिमा देशभर १ हजार ५०७ वटा आगलागीका घटना भएका छन्। ती घटनामा परी २९ जनाको मृत्यु र २१९ जना घाइते भएका छन् भने १ हजार ६३९ परिवार प्रभावित भएका छन्। हिमाली तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा लेक लाग्ने समस्याका ७२ वटा घटनामा २६ जनाको मृत्यु र ४८ जना घाइते भएका छन्। मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वअन्तर्गत जनावरको आक्रमणका ३९८ वटा घटना भएका छन्। ती घटनामा २१ जनाको मृत्यु र २४१ जना घाइते भएका छन्। त्यस्तै, छ वटा हिमपहिरोका घटनामा १९ जनाको मृत्यु र एक जना घाइते भएका छन्। हावाहुरीका ५३७ वटा घटनामा १६ जनाको मृत्यु भएको छ भने १ हजार ४९५ परिवार प्रभावित भएका छन्। भारी वर्षाका ५८४ वटा घटनामा सात जनाको मृत्यु भएको तथ्यांकमा उल्लेख छ। पछिल्लो २४ घण्टामा एक जनाको मृत्यु प्राधिकरणका अनुसार कात्तिक २ गते बिहान १० बजेदेखि कात्तिक ३ गते बिहान १० बजेसम्म देशका २१ जिल्लामा २४ वटा विपद्का घटना भएका छन्। उक्त अवधिमा आगलागीका १८ वटा घटनामा एक जनाको मृत्यु र एक जना घाइते भएका छन्। पाँच जिल्लामा भएका पाँचवटा सर्पदंशका घटनामा नौ जना घाइते भएका छन्। त्यस्तै, जनावरको आक्रमणको एउटा घटनामा एक जना घाइते भएका छन्। पछिल्लो २४ घण्टामा विपद्का कारण कुल एक जनाको मृत्यु र ११ जना घाइते भएका छन्। यस अवधिमा १८ लाख २ हजार ५०० रुपैयाँ बराबरको अनुमानित आर्थिक क्षति भएको छ भने १६ वटा चौपाया मरेका वा क्षति भएका छन्। विपद्मा परेकाहरूको उद्धार तथा राहत कार्यका लागि १४१ जना प्रहरी परिचालन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ। सतर्कता अपनाउन प्राधिकरणको आग्रह वैशाख १ देखि कात्तिक ३ गतेसम्म भएका ७ हजार ४३९ वटा विपद्का घटनामा ३८६ जनाको मृत्यु, १४ जना बेपत्ता र २ हजार ४३३ जना घाइते भएका छन्। यी घटनाबाट ९ हजार ५२५ परिवार प्रभावित भएका छन्। मौसम परिवर्तनसँगै सुक्खा मौसम सुरु हुन र हिउँद नजिकिन थालेपछि आगलागी तथा चिसोबाट हुने जोखिम बढ्न सक्ने भएकाले आवश्यक सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ। प्राधिकरणले विपद्सम्बन्धी पूर्वसूचना तथा आधिकारिक जानकारीका लागि सम्बन्धित निकायका सूचनामा ध्यान दिन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ। सम्पादकीय सुझाव: प्रकाशन गर्नुअघि तथ्यांकको एउटा पक्ष पुष्टि गर्नुहोला—सर्पदंशबाट ११० जनाको मृत्यु र पहिरोबाट ७६ जनाको मृत्यु भएको विवरण जोड्दा अन्य विपद्का घटनाको तुलनामा सर्पदंशलाई प्रमुख मानवीय क्षतिको कारण भनिएको छ। साथै, सर्पदंशका १ हजार ६२२ घटनामा १ हजार ५२५ जना घाइते भएको तथ्यांक पनि प्राधिकरणको मूल विवरणसँग रुजु गर्नु उपयुक्त हुन्छ।