साउदी अरबमा दुई बाङ्ग्लादेशी नागरिकको मृत्युदण्डपछिका अनुत्तरित प्रश्न

Fayez Nureldine / AFP via Getty Images रियादमा साउदी अरबका प्रहरी साउदी अरबमा गत साता दुई जना बाङ्ग्लादेशी नागरिकलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइयो।साउदी अरबका अधिकारीहरूले मक्काको मस्जिदमा एक पुरुष र एक महिलाले "अशोभनीय" वा "अनैतिक" कार्य गरेको बताएका छन्। तर उनीहरूले ती कार्यहरू के थिए भनेर सार्वजनिक रूपमा बताएका छैनन्।बाङ्ग्लादेशका अधिकारीहरूले मृत्युदण्डको फैसलाबारे पहिले नै जानकारी नदिएको बताएका छन्।यो समाचारले बाङ्ग्लादेशमा व्यापक रूपमा ध्यानाकृष्ट गरेको छ। किनकि साउदी अरबमा ३० लाखभन्दा बढी बाङ्ग्लादेशीहरू बस्छन् र त्यहाँ काम गर्छन्।मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको एक हप्ता बितिसकेको छ। तर केही महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरू अझै अनुत्तरित छन्। साउदीमा हुने गोप्य मृत्युदण्डबारे परिवारजनहरू अँध्यारोमासाउदी अरबमा नेपालीहरूसहित हजारौँ विदेशी श्रमिक पक्राउ, कारण के हो उनीहरूमाथि आरोप के थियो?साउदी अरबको गृह मन्त्रालयले दुई बाङ्ग्लादेशी नागरिकले मस्जिदको पवित्रता उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाउँदै उनीहरूलाई तजिरअन्तर्गत मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको बताएको छ। तजिर इस्लामिक कानुनको एक श्रेणी हो, जसले न्यायाधीशहरूलाई सजायबारे निर्णय गर्ने अधिकार प्रदान गर्छ।साउदी अधिकारीहरूले अपराधको गम्भीरता र पवित्र स्थलमा भएको घटनालाई ध्यानमा राखेर सजाय सुनाइएको बताएका छन्।तर उनीहरूले प्रमाण, अदालती कार्यवाही अथवा पुनरावेदन प्रक्रियाबारे कुनै विवरण जारी गरेका छैनन्।बाङ्ग्लादेशले साउदी अरबसँग न्यायिक प्रक्रियासम्बन्धी विवरण मागेको छ, जसमा ती दुई जनालाई आफ्नो प्रतिरक्षाको अवसर दिइएको थियो वा थिएन भन्ने कुरा पनि छ। AFP via Getty Images साउदी अरबको मक्का शहर बाङ्ग्लादेशलाई थाहा थियो? साउदी अरबका गैरकानुनी श्रमिकलाई सहजै स्वदेश फर्काउने उद्देश्य राखेको नयाँ व्यवस्थामुस्लिमहरूको सबैभन्दा पवित्र स्थल काबाको चाबी कोसँग हुन्छ? साउदी अरबस्थित बाङ्ग्लादेशको कूटनीतिक नियोगका अधिकारीहरूले मृत्युदण्डबारे साउदी सञ्चारमाध्यमका समाचारहरूबाट मात्र थाहा पाएको बीबीसी बाङ्ग्लालाई बताएका छन्।बाङ्ग्लादेशकी विदेश राज्यमन्त्री शमा ओबैदले ती दुई जना २०२३ देखि हिरासतमा रहेको बताइएको जानकारी दिइन्।बाङ्ग्लादेशले ती दुई जनाको नाम साउदी अधिकारीहरूले समय-समयमा साझा गरेका कैदीहरूको सूचीमा समावेश गरिएको जनाएको छ।यद्यपि ती सूचीहरूले उनीहरू दुवैलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको सङ्केत नगरेको उनीहरूको दाबी छ।परिवारका एक सदस्यले बीबीसी बाङ्ग्लालाई बताएअनुसार बाङ्ग्लादेशी नागरिकले आफ्नो मृत्युदण्डको केही दिनअघि जेलबाट आफन्तहरूसँग कुरा गरेका थिए। तर आफूलाई मृत्युदण्ड दिन लागिएको कुनै सङ्केत गरेनन्। Andrew Aitchison via Getty Images ढाकास्थित साउदी अरबको दूतावास के जानकारी गराउनुपर्थ्यो?कन्सुलर सम्बन्धसम्बन्धी भिएना महासन्धिअनुसार हिरासतमा रहेका विदेशी नागरिकलाई आफ्नो कन्सुलेटमा सम्पर्क गर्ने अधिकारबारे जानकारी गराउनुपर्छ।उनीहरूले जानकारी गराउन अनुरोध गरेमा कन्सुलेट अधिकारीहरूले ढिलाइ नगरी त्यसो गर्नुपर्छ।तर महासन्धिले सरकारहरूलाई आफ्ना नागरिकहरूसँग सम्बन्धित फौजदारी कारबाहीको हरेक चरणबारे अर्को देशलाई जानकारी गराउन बाध्य बनाएको छैन।पूर्वबाङ्ग्लादेशी राजदूत एम हुमायुन कबीरका अनुसार फौजदारी कारबाहीका कुरा सामान्यतया देशको घरेलु कानुनी प्रणालीको विषय हो र साउदी अधिकारीहरूले मुद्दाको हरेक चरणबारे अर्को सरकारलाई जानकारी दिन आवश्यक छैन।बाङ्ग्लादेशले पक्राउ, मुद्दा वा मृत्युदण्डबारे आफ्नो दूतावास र वाणिज्य दूतावासलाई जानकारी नगराइएको बताएको छ।यसले दुई देशबीचको कानुनी प्रक्रिया र सूचना आदानप्रदानबारे साउदी अरबसँग सोधेको छ। तर साउदी अरबले बाङ्ग्लादेशको अनुरोधबारे सार्वजनिक रूपमा कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन। BBC बाङ्ग्लादेशको विदेश मन्त्रालय Fayez Nureldine / AFP via Getty Images रियादको किङ फहद रोड केही गर्न सकिन्थ्यो?विदेशमा बस्ने बाङ्ग्लादेशी नागरिकहरू स्थानीय कानुनको अधीनमा हुन्छन्। तर कूटनीतिक नियोगहरूले कन्सुलर सहयोग प्रदान गर्न, स्थानीय अधिकारीहरूबाट जानकारी प्राप्त गर्न र आफ्ना नागरिकहरूसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूको निगरानी गर्न सक्छन्।केही अवस्थामा सरकारले विदेशमा गम्भीर आपराधिक आरोपहरूको सामना गरिरहेका नागरिकहरूका लागि माफी माग्न सक्छ।बाङ्ग्लादेशमा श्रीलङ्काली नागरिक अनोजान शिवरासासँग सम्बन्धित हालैको साउदी मुद्दालाई उद्धृत गरिएको छ।शिवरासलाई फेसबुकको एउटा टिप्पणीलाई ईशनिन्दाका रूपमा लिइएकोमा मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको थियो। तर श्रीलङ्काका अधिकारीहरूले उनको तर्फबाट कूटनीतिक र कानुनी प्रयासहरू गरे।श्रीलङ्काका उपविदेशमन्त्रीले साउदी अरबको सर्वोच्च अदालतले त्यो निर्णयलाई उल्टाइदिएको जानकारी दिए।हुन त परिस्थिति फरक थियो र यो घटनामा पनि त्यस्तै परिणाम सम्भव हुने कुनै सङ्केत देखिँदैन।तर यो मुद्दाले क्षमादानका लागि कुनै विकल्प थियो वा थिएन भनी प्रश्न बाङ्ग्लादेशमा उब्जाएको छ। साउदी अरबमा नयाँ सहर बनाउन 'मान्छे मार्न अनुमति दिइएको' खुलासासाउदी अरबमा रक्सी बनाएर बेचेको आरोपमा 'सयौँ' नेपालीहरू जेलमा अब के हुन्छ?शमा ओबैदका अनुसार बाङ्ग्लादेश सरकार अझै पनि फैसलाको प्रतिलिपि र साउदी अधिकारीहरूबाट थप जानकारीको पर्खाइमा छ।बाङ्ग्लादेश साउदी अरबलाई मृत्युदण्ड सुनाउनुअघि मुद्दाबारे किन जानकारी दिइएन र दुई बाङ्ग्लादेशीलाई अदालतमा आफ्नो प्रतिरक्षा गर्ने अवसर दिइयो कि दिइएन भनेर पनि सोधेको छ। साउदी अरब प्रवेश गर्न लागेका सयौँ आप्रवासीको हत्या गरिएको आरोपमृत्युदण्ड माग गरिएका सबैभन्दा कान्छा साउदी कैदी जेलमुक्त बीबीसी न्यूज नेपाली यूट्यूबमा पनि छ। हाम्रो च्यानल सब्स्क्राइब गर्न तथा प्रकाशित भिडिओहरू हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्। तपाईँ फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ट्विटरमा पनि हाम्रा सामग्री हेर्न सक्नुहुन्छ। अनि बीबीसी नेपाली सेवाको कार्यक्रम बेलुकी पौने नौ बजे रेडिओमा सोमवारदेखि शुक्रवारसम्म सुन्न सक्नुहुन्छ।