Monday, November 16, 2026||
MultiKhabarMultiKhabar

धार्मिक आस्थाको मञ्चमा राजनीतिक सन्देश : छठलाई नेताहरूले कसरी उपयोग गरे ?

Share:WhatsAppFacebookX (Twitter)Telegram
धार्मिक आस्थाको मञ्चमा राजनीतिक सन्देश : छठलाई नेताहरूले कसरी उपयोग गरे ?
Photo / Coverage: हिमालय टाइम्स

काठमाडौं । छठ पर्व धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र सामाजिक सद्भावको उत्सव हो । तर, यस वर्षको छठमा मधेसका विभिन्न घाटमा देखिएका राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरूको उपस्थितिले पर्वलाई धार्मिक अनुष्ठानमा मात्र सीमित राखेन । नेताहरूले छठलाई जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिने, आफ्नो राजनीतिक उपस्थिति देखाउने र संगठन विस्तारको सन्देश दिने अवसरका रूपमा समेत उपयोग गरेको देखिएको छ । सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछाने यसपटक छठ मनाउन मधेसका विभिन्न धार्मिक स्थल पुग्नुभयो । शनिबार नै तराई झर्नुभएका उहाँ जनकपुरधामको ऐतिहासिक गंगासागरदेखि महोत्तरीको मटिहानीसम्मका छठ घाटमा सहभागी हुनुभयो । उहाँसँग पार्टीका सांसद मनिष झा र पुरुषोत्तम यादव पनि सहभागी हुनुभएको थियो । लामिछानेले अस्ताउँदो सूर्यलाई सन्ध्या अर्घ्य अर्पण गर्नुभयो भने छठको एक दिनअघि जनकपुर पुगेर पत्नी निकीतासँग खरनाको पूजामा समेत सहभागी हुनुभयो । लामिछानेको मधेस यात्रालाई धार्मिक आस्थासँगै पार्टीको राजनीतिक आवश्यकतासँग जोडेर पनि हेर्न सकिन्छ । मधेसमा रास्वपाको संगठन विस्तार र आन्तरिक व्यवस्थापन अझै चुनौतीपूर्ण रहेको अवस्थामा उहाँको छठ सहभागितालाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । रास्वपाले असार ७ देखि १२ गतेसम्म चितवनमा पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशन सम्पन्न गरिसकेको छ । महाधिवेशनबाट लामिछाने सभापतिमा निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको छ । तर, केन्द्रीय नेतृत्व चयन भइसक्दा पनि मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठनात्मक संरचना व्यवस्थित हुन नसकेको मधेसका रास्वपा कार्यकर्ताहरूको गुनासो छ । मधेसका आठ जिल्लामध्ये पर्सामा मात्र जिल्ला अधिवेशन सम्पन्न भएको छ । सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट र बारामा वडा तथा पालिका तहदेखि नै विवाद देखिएको छ । रास्वपाले जेठ २८ गते मधेस प्रदेश अधिवेशन गर्ने तयारी गरेको भए पनि जेठ २६ गते केन्द्रीय निर्वाचन आयोगले अधिवेशनसम्बन्धी गतिविधि स्थगित गरेको थियो । अधिवेशन निष्पक्ष, पारदर्शी, विश्वसनीय र विधिसम्मत रूपमा सम्पन्न गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै आयोगले यस्तो निर्णय गरेको थियो । धनुषाको गणेशमान चारनाथ नगरपालिकामा एउटै पालिकामा दुईपटक अधिवेशन गरेर दुईवटा समिति गठन भएको दाबीपछि विवाद केन्द्रसम्म पुगेको थियो । वडा र पालिका तहकै विवाद समाधान हुन नसक्दा प्रदेश अधिवेशनसमेत अनिश्चित बनेको छ । यस्तो अवस्थामा लामिछानेको जनकपुरदेखि मटिहानीसम्मको उपस्थितिलाई मधेसमा पार्टीको राजनीतिक पहुँच विस्तार गर्ने र आन्तरिक असन्तुष्टि सम्बोधन गर्ने प्रयासका रूपमा पनि विश्लेषण गर्न सकिन्छ । धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रममा शीर्ष नेतृत्वको सहभागिताले स्थानीय कार्यकर्ता र समर्थकसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क बढाउन सक्छ । तर, घाटमा देखिएको उपस्थितिले मात्रै संगठनात्मक विवाद समाधान हुने छैन । स्थानीय तहमा देखिएका असमझदारी समाधान गरी संगठनलाई व्यवस्थित बनाउन सके मात्र यस्तो राजनीतिक सम्पर्क दीर्घकालीन लाभमा परिणत हुन सक्छ । यसैबीच, रास्वपा सांसद डा. अमरेशकुमार सिंहले जानकी मन्दिरमा दर्शन गरेर सुरु गर्नुभएको मेची–महाकाली पदयात्रामा पनि सभापति लामिछाने सहभागी हुनुभयो । उहाँले सिंहलाई राष्ट्रिय झण्डा र पार्टीको झण्डा हस्तान्तरण गर्दै पदयात्राका लागि शुभकामना दिनुभयो । लामिछानेले उक्त पदयात्रालाई दल र राजनीतिभन्दा माथि उठेर देशमा शान्ति, सद्भाव र राष्ट्रिय एकताको सन्देश दिने यात्राका रूपमा सम्पन्न गर्न शुभकामना व्यक्त गर्नुभएको थियो । सिंहको पदयात्रा सुरु गर्ने कार्यक्रम रास्वपा सभापतिको उपस्थितिसहित सम्पन्न हुनुले यसलाई राजनीतिक रूपमा पनि अर्थपूर्ण बनाएको छ । पार्टी सभापतिकै सहभागिता र शुभकामनाले पदयात्राप्रति पार्टीको संस्थागत चासोसमेत देखाएको छ । यस अर्थमा जनकपुरको छठ घाटबाट सुरु भएको यो गतिविधिले धार्मिक आस्था, राष्ट्रिय एकता र राजनीतिक सन्देशलाई एकै ठाउँमा जोडेको देखिन्छ । कांग्रेस सभापति थापाको छठ यात्रा पनि राजनीतिक अर्थसँग जोडियो प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापा पनि छठ मनाउन मधेस पुग्नुभयो । सिमरा हुँदै सर्लाही–४ पुग्नुभएका थापाले आइतबार आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको साँझिया घाटमा उपस्थित भएर अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गर्नुभयो । सोमबार बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिन उहाँ वीरगन्ज पुग्नुभएको थियो । सिमरा विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै थापाले छठ पर्वले सबैलाई सकारात्मक बन्न प्रेरित गरोस् भन्ने अपेक्षा व्यक्त गर्नुभएको थियो । सामाजिक सञ्जालमार्फत शुभकामना दिँदै उहाँले छठलाई प्रकृतिप्रतिको सम्मान, जीवनप्रतिको कृतज्ञता र अन्धकारबाट उज्यालोतर्फ अघि बढ्ने प्रेरणाका रूपमा व्याख्या गर्नुभएको थियो । गत प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा सर्लाही–४ बाट उम्मेदवार बन्नुभएका थापाको छठका अवसरमा आफ्नै निर्वाचन क्षेत्रमा पुग्नुलाई राजनीतिक रूपमा पनि अर्थपूर्ण मान्न सकिन्छ । पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा पुगेपछि पनि निर्वाचन क्षेत्रसँगको सम्बन्ध कायम राख्नु उहाँको राजनीतिक प्राथमिकताका रूपमा देखिन्छ । सर्लाहीमा छठ मनाउनु र त्यसपछि वीरगन्ज पुग्नुले मधेसका विभिन्न क्षेत्रसँग सम्पर्क विस्तार गर्ने प्रयासलाई पनि संकेत गर्छ । कांग्रेसका लागि मधेस परम्परागत राजनीतिक आधार भएको क्षेत्र हो । तर, बदलिँदो राजनीतिक प्रतिस्पर्धा र नयाँ दलहरूको उपस्थितिले पुराना दललाई आफ्नो जनाधार कायम राख्न चुनौती थपेको छ । यस्तो अवस्थामा थापाको छठ सहभागिता धार्मिक आस्थाको सम्मानसँगै मधेसका मतदाता र कार्यकर्तासँगको सम्बन्ध नवीकरण गर्ने अवसर पनि बनेको देखिन्छ । यद्यपि, कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति पनि थापाका लागि अर्को चुनौतीका रूपमा रहेको छ । शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा रहेको समूहको अस्तित्व र पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलनले नेतृत्वको कार्यशैली तथा संगठन सञ्चालनमा प्रभाव पारिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा मधेस भ्रमणलाई आफ्नो पक्षको संगठन सुदृढीकरण र कार्यकर्तासँगको सम्बन्ध विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा पनि लिन सकिन्छ । कांग्रेसका महासचिव प्रदीप पौडेल र महामन्त्री डिला संग्रौला पनि मोरङको बूढीगंगामा छठी माताको पूजा आराधना गर्दै देखिनुभयो । रास्वपाका सचेतक प्रकाशचन्द्र परियार नवलपरासीस्थित छठ घाटमा सहभागी हुनुभयो भने राप्रपा नेतृ खुश्बु ओली पनि मधेसमा छठ पूजा गर्दै देखिनुभयो । कुलमान घिसिङको छठ सहभागितामा विकास र समृद्धिको सन्देश उज्यालो नेपाल पार्टीका अध्यक्ष कुलमान घिसिङले सिरहाको लहानस्थित खुट्टीखोला घाटमा छठ मनाउनुभयो । पत्नीका साथ छठको अन्तिम दिन बिहान घाट पुग्नुभएका उहाँले उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गर्नुभयो । घिसिङले सामाजिक सञ्जालमार्फत छठको शुभकामना दिँदै प्रकृतिप्रतिको सम्मान, श्रमको महत्व र सामाजिक सद्भावलाई पर्वका महत्वपूर्ण सन्देशका रूपमा व्याख्या गर्नुभएको थियो । ‘मधेसको माटो, संस्कृति र मेहनत हाम्रो साझा सम्पत्ति हो । मधेसको विकासमै नेपालको समृद्धि जोडिएको छ,’ उहाँले लेख्नुभएको थियो । घिसिङको सन्देशमा धार्मिक आस्थासँगै विकास र समृद्धिको राजनीतिक भाष्य पनि जोडिएको देखिन्छ । नयाँ राजनीतिक दलका रूपमा आफ्नो पहिचान स्थापित गर्न खोजिरहेको उज्यालो नेपाल पार्टीका लागि मधेससँगको सम्बन्ध विस्तार महत्वपूर्ण हुन सक्छ । छठजस्तो जनसहभागिता उच्च हुने पर्वमा सहभागी हुनु र मधेसको विकासलाई राष्ट्रिय समृद्धिसँग जोड्नुले उहाँको राजनीतिक प्राथमिकता पनि अभिव्यक्त गरेको छ । तर, विकास र समृद्धिको सन्देशलाई राजनीतिक विश्वासमा बदल्न त्यसअनुसारका नीति, योजना र स्थानीय तहमा निरन्तर उपस्थितिको आवश्यकता हुन्छ । एउटा पर्वमा गरिएको सहभागिताभन्दा त्यस क्षेत्रका जनताको दैनिक समस्या र विकासका अपेक्षाप्रति देखाइने प्रतिबद्धताले राजनीतिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउनेछ । घिसिङको छठ सहभागितालाई उहाँको पार्टीको संगठन निर्माण र मधेसमा राजनीतिक आधार विस्तारसँग जोडेर पनि हेर्न सकिन्छ । सभामुख अर्यालको सहभागिताले राष्ट्रिय एकताको सन्देश प्रतिनिधिसभाका सभामुख डीपी अर्याल पनि छठका अवसरमा मधेस प्रदेश पुग्नुभयो । छठका दिन बाराको सिमरा पुग्नुभएका उहाँले सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै जातजाति, भाषा, धर्म तथा हिमाल, पहाड र तराईका नागरिकबीचको आपसी सद्भाव र सहअस्तित्व नेपालको उदाहरणीय विशेषता भएको बताउनुभयो । उहाँ वीरगन्जस्थित प्रसिद्ध घडिअर्वा पोखरीमा आयोजित छठ पूजामा पनि सहभागी हुनुभएको थियो । संवैधानिक पदमा रहेका सभामुखको सहभागिताले छठलाई मधेसको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वमा मात्र सीमित नराखी राष्ट्रिय सांस्कृतिक पहिचान र सामाजिक एकताको पर्वका रूपमा प्रस्तुत गर्ने सन्देश दिएको छ । घाटमा उपस्थिति मात्र पर्याप्त छैन, राजनीतिक प्रतिबद्धता व्यवहारमा देखिनुपर्छ यस वर्ष छठका अवसरमा शीर्ष नेताहरूको सक्रियताले धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वहरू राजनीतिक नेतृत्वका लागि जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने र आफ्नो उपस्थिति देखाउने अवसरसमेत बन्दै गएको प्रवृत्ति उजागर गरेको छ । विशेषगरी मधेसमा जनाधार विस्तार गर्न चाहने दलहरूका लागि छठको महत्व अझ बढी छ । यस पर्वमा समुदायको सहभागिता, सांस्कृतिक अपनत्व र सामाजिक सम्बन्ध एकै ठाउँमा अभिव्यक्त हुन्छन् । त्यसैले राजनीतिक नेतृत्वका लागि छठ घाट जनतासँग नजिकिने महत्वपूर्ण सार्वजनिक मञ्च पनि बन्ने गरेको छ । तर, छठ घाटमा पुग्नु र त्यहाँका जनताको विश्वास जित्नु फरक विषय हुन् । मधेसका जनताले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, रोजगारी, पूर्वाधार, उद्योग र सुशासनसँग जोडिएका अनेक अपेक्षा राखेका छन् । यी विषयमा ठोस योजना र कार्यान्वयनको प्रतिबद्धता नदेखाई पर्वका अवसरमा गरिने सहभागिताले मात्र राजनीतिक विश्वास निर्माण गर्न सक्दैन । रास्वपाका लागि संगठनात्मक विवाद समाधान गर्दै स्थानीय तहसम्म पार्टी संरचना विस्तार गर्नु चुनौती छ । कांग्रेसका लागि परम्परागत जनाधार जोगाउँदै बदलिँदो राजनीतिक अपेक्षालाई सम्बोधन गर्नु आवश्यक छ । उज्यालो नेपाल पार्टीका लागि विकास र समृद्धिको नारालाई व्यावहारिक राजनीतिक कार्यक्रमसँग जोड्नु चुनौतीपूर्ण छ । त्यस्तै, संवैधानिक पदमा रहेका राष्ट्रपति र सभामुखको सहभागिताले छठलाई राष्ट्रिय सांस्कृतिक पहिचान र सामाजिक सद्भावको पर्वका रूपमा स्थापित गर्ने सन्देश दिएको छ । यसरी हेर्दा यस वर्षको छठ धार्मिक अनुष्ठान र सांस्कृतिक उत्सवमा मात्र सीमित रहेन । शीर्ष नेताहरूका लागि यो मधेससँगको सम्बन्ध नवीकरण गर्ने, राजनीतिक उपस्थिति विस्तार गर्ने र आफ्नो सन्देश जनतासम्म पुर्‍याउने अवसरसमेत बन्यो । तर, छठ घाटमा देखिएको राजनीतिक उपस्थितिको वास्तविक अर्थ आगामी दिनमा उनीहरूले मधेसका जनताका मुद्दालाई कति प्राथमिकता दिन्छन् र आफ्ना प्रतिबद्धता कार्यान्वयनमा कति सक्रिय हुन्छन् भन्ने कुराले निर्धारण गर्नेछ । धार्मिक आस्थाको सम्मान र राजनीतिक लाभको प्रयासबीचको भिन्नता व्यवहारबाटै स्पष्ट हुनेछ ।

Share:WhatsAppFacebookX (Twitter)Telegram

Read Complete Original Article

Published originally on हिमालय टाइम्स

Visit Publisher Site →

Related News

🇳🇵 Nepal
स्थानीय तह निर्वाचन गैरदलीय हुनुपर्छ : नेता लोहनी
Latest NewsJust now

स्थानीय तह निर्वाचन गैरदलीय हुनुपर्छ : नेता लोहनी

काठमाडौं । जय नेपाल पार्टीका केन्द्रीय सदस्य फणिराज लोहनीले स्थानीय तह निर्वाचन गैरदलीय आधारमा हुनुपर्ने धारणा राखेका छन् । सोमबार पार्टीको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा आफ्नो धारणा राख्दै लोहनीले स्थानीय तह निर्वाचन... ...

रातोपाटी
चोरीका गाडी सेकेन्ड ह्यान्ड भन्दै बेचेपछि…
Latest NewsJust now

चोरीका गाडी सेकेन्ड ह्यान्ड भन्दै बेचेपछि…

नवलपरासी । नवलपरासीमा चोरीका गाडी सेकेन्ड ह्यान्ड भन्दै बिक्री गरेको आरोपमा एक जना पक्राउ परेका छन्। पक्राउ पर्नेमा रामग्राम नगरपालिका–१४ घर भई हाल बर्दघाट नगरपालिका–४ बस्दै आएका ३६ वर्षीय विजय हरिजन रहेका छन्। प्रहरीले उनलाई दुईवटा शंकास्पद गाडीसहित नियन्त्रणमा लिएको हो। प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार हरिजनले पुराना गाडी चोरी गरी सेकेन्ड ह्यान्ड भन्दै बिक्री गर्ने गरेको खुलेको छ। उनले बर्दघाट नगरपालिका–९ ...

केन्द्रबिन्दु
'रामायण' बन्यो भारतकै सर्वाधिक कमाउने पाँचौँ तथा बलिउडको तेस्रो चलचित्र
Latest NewsJust now

'रामायण' बन्यो भारतकै सर्वाधिक कमाउने पाँचौँ तथा बलिउडको तेस्रो चलचित्र

बलिउड चलचित्र 'रामायण: पार्ट १' भारतकै सर्वाधिक कमाइ गर्ने पाँचौँ चलचित्र बनेको छ । बलिउडको भने सर्वाधिक कमाइ गर्ने तेस्रो चलचित्र बनेको छ । ...

हाम्राकुरा
क्रिमिया पुलमा युक्रेनका एक हजार ३३६ ड्रोन प्रहार
Latest NewsJust now

क्रिमिया पुलमा युक्रेनका एक हजार ३३६ ड्रोन प्रहार

मस्को, कात्तिक ३० गते । युक्रेनले रुसको नियन्त्रणमा रहेको क्रिमिया पुललाई लक्षित गरी एकै दिनमा एक हजार ३३६ ड्रोन प्रहार गरेको छ । आक्रमणबाट पुलमा ठूलो क्षति नभएको देखिए पनि रुसी अध... ...

गोरखापत्र
Multikhabar App

All Information In One Place

Real-time headlines from trusted sources. Get the app now — stay updated, inspired, and ahead with breaking news!

Get it on Google Play