सन् १९९३ मा एनभिडिया स्थापना गरेका जेन्सेन हुआङले नोभेम्बर १२, २०२६ मा कम्पनीको अध्यक्ष, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा सञ्चालक समिति सदस्य पदबाट तत्काल लागू हुने गरी राजीनामा दिएका छन्। सिंगापुरस्थित मेगास्पिडकी कार्यकारी एलिस हुआङसँग उनको सम्बन्ध रहेको र त्यसपछि आफ्नै मातहतमा काम गर्ने एनभिडियाकी अर्की वरिष्ठ अधिकारीसँग पनि सम्बन्ध रहेको समाचार सार्वजनिक भएपछि उनले पद छाडेका हुन्। कम्पनीका सुरुवाती दिनमा उनीहरूले क्यालिफोर्नियाको सान जोसस्थित डेनिज रेस्टुरेन्टलाई अनौपचारिक कार्यालयका रूपमा प्रयोग गर्थे। अमेरिकी अधिकारीहरूले एलिस हुआङ चिनियाँ जासुसी निकायका लागि काम गरिरहेको आशंका गरेका छन्। कम्पनीको अन्तरिम नेतृत्व प्रमुख वित्तीय अधिकृत कोलेट क्रेसले सम्हालेकी छन्। सञ्चालक समितिले स्थायी उत्तराधिकारीको खोजी गरिरहेको छ भने अमेरिकामा यस प्रकरणसँग सम्बन्धित विभिन्न अनुसन्धान जारी छन्। जेन्सेन हुआङ को हुन्? जेन्सेन हुआङको जन्म सन् १९६३ फेब्रुअरी १७ मा ताइवानको ताइपेमा भएको हो। उनी ताइवानी मूलका अमेरिकी विद्युतीय इन्जिनियर तथा व्यवसायी हुन्। उनले ओरेगन स्टेट विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेका थिए भने स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेका थिए। सन् १९९३ मा ३० वर्षको उमेरमा उनले क्रिस मालाचोव्स्की र कर्टिस प्रिएसँग मिलेर एनभिडिया स्थापना गरेका थिए। कम्पनीका सुरुवाती दिनमा उनीहरूले क्यालिफोर्नियाको सान जोसस्थित डेनिज रेस्टुरेन्टलाई अनौपचारिक कार्यालयका रूपमा प्रयोग गर्थे। त्यसयता ३३ वर्षसम्म हुआङ नै कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रहे। अर्थात्, उनको नेतृत्वबाहेक एनभिडियाले अर्को प्रमुख कार्यकारी अधिकृत देखेको थिएन। कम्पनीले जारी गरेको घोषणामा हुआङको योगदानको प्रशंसा गरिएको थियो। तर उनले राजीनामा दिनुको कारण भने खुलाइएको थिएन। सुरुमा भिडियो गेमका लागि ग्राफिक्स चिप उत्पादन गर्ने कम्पनीका रूपमा स्थापित एनभिडिया पछि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रणालीलाई तालिम दिन र सञ्चालन गर्न आवश्यक प्रोसेसरको विश्वकै प्रमुख आपूर्तिकर्ता बन्यो। यही रूपान्तरणले हुआङलाई प्रविधि क्षेत्रका चर्चित कार्यकारीमध्ये एक बनायो। उनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग पनि निकट देखिँदै आएका थिए। हुआङले सन् १९८५ मा लोरी हुआङसँग विवाह गरेका थिए। उनीहरूका दुई सन्तान म्याडिसन र स्पेन्सर दुवै एनभिडियामा वरिष्ठ पदमा कार्यरत छन्। के भयो, कहिले भयो? एनभिडियाले बिहीबार बिहान (स्थानीय समय) हुआङले कम्पनीको अध्यक्ष, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा सञ्चालक समिति सदस्य पदबाट तत्काल लागू हुने गरी राजीनामा दिएको पुष्टि गरेको थियो। नियामक निकायमा बुझाइएको विवरणअनुसार सञ्चालक समितिले बुधबार नै उनको राजीनामा स्वीकृत गरेको थियो। सोही साँझ सञ्चालक समितिका सदस्यहरू उनलाई पदबाट हटाउने वा नहटाउने विषयमा छलफल गर्न बसेका थिए। कम्पनीले जारी गरेको घोषणामा हुआङको योगदानको प्रशंसा गरिएको थियो। तर उनले राजीनामा दिनुको कारण भने खुलाइएको थिएन। अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित एनभिडियाको मुख्यालय।स्रोत : एनभिडियाको आधिकारिक मुख्यालय कम्पनीकी कार्यकारी उपाध्यक्ष तथा प्रमुख वित्तीय अधिकृत कोलेट क्रेसले अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मेवारी सम्हालेकी छन्। स्थायी प्रमुख कार्यकारी नियुक्त नभएसम्म उनले वित्तीय प्रमुखको जिम्मेवारी पनि निरन्तर सम्हाल्नेछिन्। सिनोप्सिसका पूर्वप्रमुख कार्यकारी हार्भी जोन्सलाई एनभिडियाको सञ्चालक समितिको अध्यक्ष नियुक्त गरिएको छ। उनी सन् १९९३ देखि नै कम्पनीको सञ्चालक समितिमा छन्। समितिले कम्पनीको नियमित सञ्चालन, ग्राहकसँगका प्रतिबद्धता र उत्पादन योजनामा कुनै अवरोध नआउने जनाएको छ। स्थायी नेतृत्वका लागि कम्पनीभित्र र बाहिर दुवै क्षेत्रका उम्मेदवारमाथि विचार गरिने पनि स्पष्ट पारेको छ। कम्पनीमा करिब ३.६ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेका हुआङले सञ्चालक समिति सदस्यता पनि त्यागेका छन्। विवाद कसरी सुरु भयो? यो विवाद करिब एक साताको अवधिमा विकसित भएको हो। नोभेम्बरको पहिलो साता अमेरिकी सांसदहरूले सिंगापुरमा मुख्यालय रहेको कम्पनी मेगास्पिडकी चिनियाँ कार्यकारी एलिस हुआङसँग जेन्सेन हुआङको सम्बन्धबारे सार्वजनिक भएका समाचारपछि उनीसँग यस विषयमा जानकारी मागेका थिए। नोभेम्बर ८ मा एनभिडियाको सञ्चालक समितिले स्वतन्त्र छानबिन सुरु गरेको घोषणा गर्यो। यसका लागि वाचटेल, लिप्टन, रोजेन एन्ड कात्ज कानुन फर्मका बाह्य कानुनी सल्लाहकारको सहयोग लिइएको थियो। त्यसपछि ‘द न्युयोर्क टाइम्स’ले अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूले चीनको राज्य सुरक्षा मन्त्रालयले एलिस हुआङलाई जेन्सेन हुआङबारे सूचना सङ्कलन गर्न परिचालन गरेको निष्कर्ष निकालेको समाचार प्रकाशित गर्यो। विदेशमन्त्री मार्को रुबियोको निगरानीमा गत वसन्त ऋतुमा तयार पारिएको यससम्बन्धी एउटा ज्ञापनपत्र अमेरिकी प्रशासनका विभिन्न निकायमा वितरण गरिएको पनि समाचारमा उल्लेख थियो। सप्ताहान्तमा जेन्सेन हुआङले आफ्नी पत्नीप्रति बेइमान भएको स्वीकार गर्दै कम्पनीका कर्मचारीलाई सम्बोधन गरेर माफी मागेका थिए। नोभेम्बर ८ मा एनभिडियाको सञ्चालक समितिले स्वतन्त्र छानबिन सुरु गरेको घोषणा गर्यो। यसका लागि वाचटेल, लिप्टन, रोजेन एन्ड कात्ज कानुन फर्मका बाह्य कानुनी सल्लाहकारको सहयोग लिइएको थियो। मंगलबार एक सेयरधनीले हुआङले आफ्नो सम्बन्ध लुकाएको र राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको जोखिमबारे लगानीकर्तालाई भ्रममा पारेको आरोप लगाउँदै सामूहिक मुद्दा दायर गरे। बुधबार भने हुआङको अर्की वरिष्ठ अधिकारीसँग पनि सम्बन्ध रहेको समाचार सार्वजनिक भयो। एलिस हुआङ को हुन् र मेगास्पिड के हो? मेगास्पिड सिंगापुरमा मुख्यालय रहेको कम्पनी हो। दक्षिणपूर्वी एसियामा यो एनभिडियाका ठूला ग्राहकमध्ये एक थियो। एलिस हुआङ उक्त कम्पनीमा वरिष्ठ पदमा कार्यरत थिइन्। सिंगापुर सरकारले उनलाई पुनः देश प्रवेश गर्न प्रतिबन्ध लगाएको छ। साथै, प्रहरीलाई गलत जानकारी दिएको निष्कर्षसहित चेतावनी पनि दिएको छ। विभिन्न समाचार प्रतिवेदनअनुसार अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूले उनलाई चीनको राज्य सुरक्षा मन्त्रालयले आफ्नो कामका लागि परिचालन गरेको विश्वास गरेका छन्। राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी एक पूर्वअधिकारीले एनबीसी न्युजसँग कुरा गर्दै उनी व्यावसायिक रूपमा जासुसी गर्ने व्यक्ति नभए पनि जेन्सेन हुआङसम्मको पहुँचका कारण उनलाई सूचना उपलब्ध गराउन भनिएको हुन सक्ने बताएका थिए। अमेरिकी अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार उनले प्रविधि उद्योगभित्रका आफ्नो सम्पर्क र विभिन्न कागजी कम्पनीहरूको सञ्जाल प्रयोग गरेर चीनमा निर्यात गर्न कानुनी प्रतिबन्ध रहेका २ लाख ४० हजार चिपसम्म पहुँच बनाएकी थिइन्। ‘द इन्फर्मेसन’ले उनको सञ्जालले ७.५ अर्ब डलरभन्दा बढी मूल्यका एनभिडिया जीपीयू आयात गर्न सहयोग गरेको समाचार प्रकाशित गरेको थियो। सबै विषय हालसम्म आरोप र अनुसन्धानकै क्रममा छन्। गत डिसेम्बरमा मेगास्पिडले अवैध रूपमा चिप निर्यात गरिएको कुनै प्रमाण नरहेको दाबी गरेको थियो। सिंगापुर सरकारले उनलाई पुनः देश प्रवेश गर्न प्रतिबन्ध लगाएको छ। साथै, प्रहरीलाई गलत जानकारी दिएको निष्कर्षसहित चेतावनी पनि दिएको छ। मेगास्पिडले अमेरिकी अधिकारीहरूसँग अनुसन्धानमा सहकार्य गर्ने र आफ्ना जीपीयूको लेखापरीक्षण गर्न एउटा कानुनी फर्म नियुक्त गर्ने जनाएको छ। यद्यपि, यी सबै विषय हालसम्म आरोप र अनुसन्धानकै क्रममा छन्। गत डिसेम्बरमा मेगास्पिडले अवैध रूपमा चिप निर्यात गरिएको कुनै प्रमाण नरहेको दाबी गरेको थियो। दोस्रो सम्बन्धको आरोप के हो? बुधबार द न्युयोर्क टाइम्सले जेन्सेन हुआङको एनभिडियाकी स्वास्थ्य सेवा विभागकी उपाध्यक्ष किम्बर्ली पावेलसँग पनि सम्बन्ध रहेको समाचार प्रकाशित गर्यो। पावेलले प्रत्यक्ष रूपमा हुआङलाई प्रतिवेदन बुझाउने गरेको समाचारमा उल्लेख थियो। यो समाचार सार्वजनिक भएपछि संकटको स्वरूप नै बदलियो। पहिलो आरोप राष्ट्रिय सुरक्षा र चिप निर्यात नियन्त्रणसँग सम्बन्धित थियो। त्यस विषयमा एनभिडियाले हुआङ आफैँ जासुसीको सम्भावित निशानामा परेको तर्क गर्न सक्थ्यो। विश्वव्यापी एआई पूर्वाधार विस्तारमा एनभिडियाका चिपको महत्त्वपूर्ण योगदान छ। स्रोत : एनभिडिया तर दोस्रो आरोप कम्पनीको आन्तरिक सुशासन र कार्यस्थलको आचरणसँग प्रत्यक्ष जोडिएको थियो। कम्पनीका प्रमुख कार्यकारीले आफू मातहत काम गर्ने कर्मचारीसँग सम्बन्ध राखेको आरोपले एनभिडियाको आचारसंहितामाथि प्रश्न उठाएको थियो। त्यसको केही घण्टामै द वाल स्ट्रिट जर्नलले सञ्चालक समिति हुआङको भविष्यबारे निर्णय गर्ने तयारीमा रहेको समाचार प्रकाशित गर्यो। त्यस्तै, सेमाफरले सञ्चालक समितिका केही सदस्यले क्रेसलाई अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी बनाउन चाहेको जनाएको थियो। यो दोस्रो सम्बन्धबारे हुआङ वा पावेलको सार्वजनिक प्रतिक्रिया समाचार तयार पार्दासम्म उपलब्ध प्रतिवेदनहरूमा देखिएको थिएन। सञ्चालक समितिले किन यति छिटो कदम चाल्यो? एनभिडियाको सञ्चालक समितिमाथि एकैपटक विभिन्न दिशाबाट दबाब परेको थियो। केही दिनअघि मात्रै समितिले अनुसन्धान जारी रहेकै अवस्थामा हुआङप्रति विश्वास व्यक्त गरेको थियो। तर दोस्रो सम्बन्धको समाचार सार्वजनिक भएपछि अमेरिकाको एआई रणनीतिका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिएको कम्पनीको नेतृत्व नै जासुसीसम्बन्धी अनुसन्धान र कार्यस्थलको आचरणसँग जोडिएको विवादमा परेको अवस्था सिर्जना भयो। कम्पनीमा उत्तराधिकारी तयार गर्ने स्पष्ट योजना नबनाएको भन्दै सञ्चालक समिति आफैँ पनि आलोचनामा परेको थियो। त्यसमाथि कम्पनीको इतिहासमै पहिलोपटक सञ्चालक समितिको अध्यक्ष नियुक्त गरिएको थियो। बुधबार रातिदेखि बिहीबार बिहानसम्म छ जना विश्लेषकले एनभिडियाको सेयरको मूल्याङ्कन घटाए। अमेरिकी सांसदहरूले यसअघि नै हुआङको राजीनामा माग गरिसकेका थिए। कम्पनीमा उत्तराधिकारी तयार गर्ने स्पष्ट योजना नबनाएको भन्दै सञ्चालक समिति आफैँ पनि आलोचनामा परेको थियो। त्यसमाथि कम्पनीको इतिहासमै पहिलोपटक सञ्चालक समितिको अध्यक्ष नियुक्त गरिएको थियो। सीबीएसका अनुसार ट्रम्प प्रशासनलाई सञ्चालक समितिले लिन लागेको कदमबारे जानकारी थियो। सञ्चालक समितिले कम्पनीका गोप्य सूचना चुहिएको वा राष्ट्रिय सुरक्षामा असर परेको विश्वास गर्ने कुनै आधार नरहेको बताएको छ। त्यसैले हुआङको राजीनामालाई सूचना चुहावट पुष्टि भएको परिणामभन्दा पनि विभिन्न विवादका कारण कम्पनीप्रतिको विश्वासमा परेको समग्र क्षतिको परिणामका रूपमा हेर्न सकिन्छ। एनभिडियाको सेयर मूल्यमा कस्तो असर परेको छ? बिहीबार बजार खुल्नुअघिको कारोबारमा एनभिडियाको सेयर मूल्य करिब ११ प्रतिशत घटेर १५५ डलर आसपास पुगेको थियो। बुधबार बजार बन्द हुँदा यसको मूल्य प्रतिसेयर १७३.७३ डलर थियो। यो मूल्य अक्टोबरको सुरुवातमा कायम भएको उच्चतम बिन्दुभन्दा ३५ प्रतिशतभन्दा बढी कम हो। यससँगै कम्पनीको बजार पुँजीकरण करिब ३.८ ट्रिलियन डलरमा झरेको छ। अन्य समाचार प्रतिवेदनमा पनि बजार खुल्नुअघि सेयर मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढी घटेको उल्लेख छ। यसअघि नै सोमबार एनभिडियाको सेयर ४.३ प्रतिशत र मंगलबार ५.५ प्रतिशतले घटिसकेको थियो। सीबीएसका अनुसार नोभेम्बर ८ मा सञ्चालक समितिले स्वतन्त्र छानबिन सुरु गरेको घोषणा गरेयता मात्रै कम्पनीको बजार मूल्यमा ४५० अर्ब डलरभन्दा बढीको गिरावट आएको छ। याहु फाइनान्सको गणनाअनुसार अक्टोबरमा कायम उच्चतम मूल्यदेखि एनभिडियाले २ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी बजार मूल्य गुमाइसकेको छ। सीबीएसका अनुसार नोभेम्बर ८ मा सञ्चालक समितिले स्वतन्त्र छानबिन सुरु गरेको घोषणा गरेयता मात्रै कम्पनीको बजार मूल्यमा ४५० अर्ब डलरभन्दा बढीको गिरावट आएको छ। यी तथ्याङ्क नोभेम्बर १२ को प्रारम्भिक कारोबारमा आधारित छन्। त्यसैले बजार बन्द हुँदासम्म सेयर मूल्य र कम्पनीको बजार पुँजीकरणमा थप परिवर्तन हुन सक्छ। विश्लेषकहरूले क्षतिको आकलन कसरी गरेका छन्? अधिकांश विश्लेषकले एनभिडियाको सेयर मूल्यसम्बन्धी आफ्नो अनुमान घटाएका छन्। वेडबुशका विश्लेषक ड्यान आइभ्सले जेन्सेन हुआङ नेतृत्वमा रहँदा एनभिडियाको प्रतिसेयर उचित मूल्य ३०० डलर हुने र उनीबिना २२५ डलरमा झर्ने आकलन गरेका छन्। यो २५ प्रतिशतको कटौती हो। उनले हुआङलाई एनभिडियाको मूल पहिचानका रूपमा व्याख्या गर्दै कम्पनीको व्यवस्थापन टोलीमा उनको स्थान सहजै लिन सक्ने अर्को व्यक्ति नरहेको बताएका छन्। यसलाई उनले कम्पनीको नेतृत्व एक व्यक्तिमाथि अत्यधिक निर्भर रहनुको जोखिमका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। आइभ्सले हुआङबिनाको अवस्थामा पनि एनभिडियाको प्रतिसेयर उचित मूल्य २२५ डलर रहने आकलन गरेका छन्। यो बिहीबार बिहान कारोबार भएको मूल्यभन्दा निकै माथि हो। बर्नस्टेनले एनभिडियाको सेयरको मूल्याङ्कन घटाएर ‘मार्केट पर्फर्म’ मा झारेको छ। साथै, प्रतिसेयर लक्षित मूल्य ४०० डलरबाट घटाएर २०० डलर कायम गरेको छ। ओपेनहाइमरले पनि सेयरको मूल्याङ्कन घटाएको छ भने बेयर्डले आफ्नो रेटिङ ‘न्युट्रल’ मा झारेको छ। विलियम ब्लेयरले हुआङको बहिर्गमन र कम्पनीमाथि बढ्दो निगरानीका कारण निकट भविष्यमा सेयर बजारमा दबाब कायम रहने बताएको छ। त्यस्तै, लामो समयदेखि एनभिडियाप्रति सकारात्मक धारणा राख्दै आएका मेलिउस रिसर्चका बेन रेट्जेसले पनि आफ्नो मूल्याङ्कन घटाएका छन्। केही विश्लेषकले सेयर मूल्यमा २० प्रतिशतभन्दा बढी गिरावट आउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। यद्यपि, यसबीच एउटा सकारात्मक पक्ष पनि छ। आइभ्सले हुआङबिनाको अवस्थामा पनि एनभिडियाको प्रतिसेयर उचित मूल्य २२५ डलर रहने आकलन गरेका छन्। यो बिहीबार बिहान कारोबार भएको मूल्यभन्दा निकै माथि हो। यसले केही विश्लेषकले कम्पनीको सेयर मूल्य पुनः बढ्न सक्ने सम्भावना पनि देखेको संकेत गर्छ। अहिले एनभिडियाको नेतृत्व कसले गरिरहेको छ? अहिले कम्पनीको नेतृत्व दुई व्यक्तिले सम्हालेका छन्। सन् २०१३ मा एनभिडियामा आबद्ध भएकी कोलेट क्रेस अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बनेकी छन्। उनले प्रमुख वित्तीय अधिकृतको जिम्मेवारी पनि निरन्तर सम्हाल्नेछिन्। कम्पनीको आम्दानी, आपूर्ति व्यवस्था र चीनतर्फको बिक्रीबारे लगानीकर्तालाई जानकारी दिने नियमित वित्तीय प्रतिवेदन तथा छलफलमार्फत उनी लगानीकर्तामाझ परिचित छिन्। एनभिडियाको नयाँ प्रमुख कार्यकारी को हुने भन्ने विषयमा अहिलेसम्म कुनै नाम निश्चित भएको छैन। कम्पनीले सार्वजनिक रूपमा उत्तराधिकारी छनोट गर्ने योजना पनि प्रस्तुत गरेको छैन। त्यस्तै, स्क्वायर वेभ भेन्चर्सका व्यवस्थापकीय साझेदार तथा सिनोप्सिसका पूर्वप्रमुख कार्यकारी हार्भी जोन्सलाई एनभिडियाको सञ्चालक समितिको पहिलो अध्यक्ष नियुक्त गरिएको छ। सञ्चालक समितिको अध्यक्ष पद सिर्जना भएपछि कम्पनीको दैनिक व्यवस्थापन र समितिको निगरानीसम्बन्धी जिम्मेवारी अलग भएको छ। संस्थापक हुआङको नेतृत्व र प्रभाव कायम रहँदा यस्तो व्यवस्था थिएन। क्रेस वित्त व्यवस्थापन क्षेत्रकी अनुभवी अधिकारी हुन्। तर उनी हुआङजस्तो चिप प्रविधिकी वास्तुकार वा कम्पनीको सार्वजनिक पहिचान बनेकी व्यक्तित्व होइनन्। त्यसैले ग्राहक, आपूर्तिकर्ता र विभिन्न सरकारसँग उनले पनि हुआङले जस्तै सहज रूपमा सम्बन्ध कायम गर्न सक्छिन् कि सक्दिनन् भन्ने कुरा आगामी अन्तरिम अवधिमा महत्त्वपूर्ण हुनेछ। सञ्चालक समितिले कम्पनीको कामकारबाहीमा निरन्तरता कायम रहने बताएको छ। तर क्रेसको नेतृत्वमा आउने पहिलो वित्तीय प्रतिवेदनले नै त्यसको वास्तविक परीक्षा गर्नेछ। हुआङको उत्तराधिकारी को हुन सक्छन्? एनभिडियाको नयाँ प्रमुख कार्यकारी को हुने भन्ने विषयमा अहिलेसम्म कुनै नाम निश्चित भएको छैन। कम्पनीले सार्वजनिक रूपमा उत्तराधिकारी छनोट गर्ने योजना पनि प्रस्तुत गरेको छैन। रोयटर्सका अनुसार विश्लेषकहरूले कम्पनीभित्रैबाट सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा दुई जनाको नाम लिएका छन् : कोलेट क्रेस र इन्जिनियर इयान बक। हुआङका सन्तान म्याडिसन र स्पेन्सरको नाम पनि सम्भावित नेतृत्वका रूपमा चर्चामा आएको छ। दुवै एनभिडियामा व्यवस्थापकीय भूमिकामा कार्यरत छन्। द इन्फर्मेसनका मार्टिन पियर्सले भने कम्पनीभित्र तत्कालै उत्तराधिकारी बन्न सक्ने स्पष्ट उम्मेदवार नरहेको बताएका छन्। उनले बाहिरबाट ल्याउन सकिने सम्भावित व्यक्तिहरूमा एएमडीकी प्रमुख लिसा सु र आर्मका प्रमुख रेने हासको नाम उल्लेख गरेका छन्। लिसा सु हुआङकी नातेदार हुन्। अर्का एक विश्लेषकले इन्टेलका लिप-बु टानको नाम पनि सम्भावित उम्मेदवारका रूपमा अघि सारेका छन्। हुआङका सन्तान म्याडिसन र स्पेन्सरको नाम पनि सम्भावित नेतृत्वका रूपमा चर्चामा आएको छ। दुवै एनभिडियामा व्यवस्थापकीय भूमिकामा कार्यरत छन्। तर यी सबै सञ्चारमाध्यम र विश्लेषकहरूले गरेका अनुमान मात्र हुन्। सञ्चालक समितिले कुनै पनि नामलाई सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा संकेत गरेको छैन। एएमडीजस्तो प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धी कम्पनीका प्रमुखलाई एनभिडियामा ल्याउनु असाधारण निर्णय हुनेछ। त्यस्तै, कम्पनीका संस्थापकको परिवारका सदस्यलाई नै विवादपछि नेतृत्व सुम्पिँदा सुशासन र नियुक्तिको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठ्न सक्छ। सञ्चालक समितिले भने कम्पनीभित्र र बाहिर दुवै क्षेत्रबाट उपयुक्त उम्मेदवार छनोट गर्ने जनाएको छ। यसले एनभिडियाको व्यवसायमा कस्तो असर पार्न सक्छ? निकट भविष्यमा एनभिडियाको व्यवसायमा तत्काल ठूलो अवरोध आउने सम्भावना कम देखिन्छ। यसअघि नै अर्डर भइसकेका र उत्पादन गरिएका चिपको आपूर्ति निरन्तर रहनेछ। सञ्चालक समितिले ग्राहकसँग गरिएका प्रतिबद्धता पूरा गरिने पनि स्पष्ट पारेको छ। तर कम्पनीका लागि दीर्घकालीन जोखिम तत्काल देखिनेभन्दा जटिल र मापन गर्न कठिन हुन सक्छ। हुआङ आफैँले ग्राहक, आपूर्तिकर्ता र विभिन्न सरकारसँग प्रत्यक्ष वार्ता गर्दै आएका थिए। एनभिडियाले बजारमा माग सिर्जना गर्न र आपूर्ति सुनिश्चित गर्न उनको व्यक्तिगत सम्बन्धले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। त्यस्तै, चिप निर्यातमाथिका कडा प्रतिबन्ध खुकुलो पार्न वासिङ्टनमा निरन्तर पैरवी गर्दै आएका हुआङको बहिर्गमनले अमेरिकी सरकारसमक्ष एनभिडियाको प्रभाव कमजोर हुन सक्ने चेतावनी विश्लेषकहरूले दिएका छन्। केही प्रतिस्पर्धी कम्पनीले एनभिडियाको संकटलाई बजारमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा देखेको भए पनि समग्र एआई उद्योगको लगानी र बजारको मनोबलमा नकारात्मक प्रभाव परेको संकेत गर्छ। कम्पनीको अर्को वित्तीय प्रतिवेदन नेतृत्व परिवर्तनको असामान्य परिस्थितिमा सार्वजनिक हुनेछ। त्यसैले वित्तीय नतिजासँगै उत्तराधिकारी छनोट र ग्राहकको विश्वासबारे क्रेसले दिने जानकारी पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। यसबीच प्रतिस्पर्धी कम्पनी एएमडी र ब्रोडकमको सेयर बजार खुल्नुअघिको कारोबारमा करिब ३ प्रतिशतले बढेको थियो। अर्कोतर्फ इन्टेल, मार्भेल, आर्म र क्वालकमको सेयर मूल्य घटेको थियो। यसले केही प्रतिस्पर्धी कम्पनीले एनभिडियाको संकटलाई बजारमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा देखेको भए पनि समग्र एआई उद्योगको लगानी र बजारको मनोबलमा नकारात्मक प्रभाव परेको संकेत गर्छ। समग्र चिप उद्योग र सेयर बजारमा कस्तो असर पर्न सक्छ? यस वर्ष विश्वका सेयर बजारलाई माथि उठाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको एआई लगानीको लहरको केन्द्रमा एनभिडिया रहेको छ। त्यसैले कम्पनीमाथि परेको संकटको असर एनभिडियामा मात्र सीमित रहने सम्भावना छैन। हुआङको बहिर्गमनसम्बन्धी समाचार सार्वजनिक भएपछि अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रका सेयरमा दबाब परेको थियो। बजार खुल्नुअघिको कारोबारमा अमेरिकी सेयर बजारका फ्युचर्स घटेका थिए। यद्यपि, डाउ फ्युचर्स भने सकारात्मक क्षेत्रमा थियो। याहु फाइनान्सले एआईसम्बन्धी लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर भएको उल्लेख गरेको छ। हुआङले वासिङ्टनमा चीनलाई एनभिडियाका तेस्रो वा चौथो पुस्ताका उत्कृष्ट चिप बिक्री गर्न अनुमति दिँदा चिनियाँ एआई उद्योग अमेरिकी प्रविधि र पूर्वाधारमा निर्भर रहिरहने तर्क गर्दै आएका थिए। एनभिडियाको सेयर मूल्य घट्दा कम्पनीको हार्डवेयरमा निर्भर चिप आपूर्तिकर्ता, डेटा सेन्टर निर्माण गर्ने कम्पनी र एआई विकासकर्ताहरूको लगानी योजनामा समेत असर पर्न सक्छ। एक्सियोसले हुआङलाई एनभिडिया, एआई पूर्वाधार विस्तार, सेयर बजार र समग्र अर्थतन्त्रका लागि महत्त्वपूर्ण व्यक्तिका रूपमा चित्रण गरेको छ। वेडबुशका आइभ्सले हुआङको बहिर्गमनले अमेरिका र विश्वभर एआई जीपीयू बजारको प्रतिस्पर्धात्मक वातावरण बदल्न सक्ने बताएका छन्। विशेषगरी चीनसँगको प्रतिस्पर्धामा यसको प्रभाव महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। यद्यपि, दीर्घकालीन असर मुख्यतः दुई विषयमा निर्भर गर्नेछ। पहिलो, नयाँ प्रमुख कार्यकारीले एनभिडियाले अहिलेसम्म कायम राखेको उत्पादन विकास र बजारमा नयाँ उत्पादन ल्याउने गति कायम राख्न सक्छन् कि सक्दैनन्। दोस्रो, अमेरिकाले चीनतर्फको चिप निर्यातसम्बन्धी नीति थप कडा बनाउँछ कि बनाउँदैन। यो प्रकरण अमेरिका-चीन सम्बन्धसँग कसरी जोडिएको छ? अमेरिका र चीनबीचको प्रविधि प्रतिस्पर्धामा चिप सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषयमध्ये एक हो। हुआङले वासिङ्टनमा चीनलाई एनभिडियाका तेस्रो वा चौथो पुस्ताका उत्कृष्ट चिप बिक्री गर्न अनुमति दिँदा चिनियाँ एआई उद्योग अमेरिकी प्रविधि र पूर्वाधारमा निर्भर रहिरहने तर्क गर्दै आएका थिए। ट्रम्प प्रशासनले गत वर्ष एच२० र एच२०० चिप बिक्री गर्न अनुमति दिएको थियो। मे महिनामा हुआङ राष्ट्रपति ट्रम्पसँगै बेइजिङ गएका थिए। त्यसक्रममा केही स्वीकृत चिनियाँ कम्पनीलाई एच२०० चिप बिक्री गर्न दिने सम्झौता भएको थियो। त्यतिबेला ट्रम्पले अमेरिकाले उक्त बिक्रीबाट २५ प्रतिशत हिस्सा प्राप्त गर्ने बताएका थिए। हुआङको बहिर्गमनपछि एनभिडियाको राजनीतिक प्रभाव कमजोर भएमा कम्पनीले चीनतर्फको चिप निर्यातमा थप कडा नियन्त्रण सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। बेइजिङले जासुसीसम्बन्धी आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ। उसले वासिङ्टनले यस्ता आरोपलाई चीनमाथि प्रविधि नाकाबन्दी लगाउने बहानाका रूपमा प्रयोग गरिरहेको आरोप लगाएको छ। अमेरिकी सिनेटर एलिजाबेथ वारेन र क्रिस कुन्सले एनभिडियाको चीनतर्फ हुने चिप निर्यातसम्बन्धी कागजात सुरक्षित राख्न प्रशासनलाई आग्रह गरेका छन्। हुआङको बहिर्गमनपछि एनभिडियाको राजनीतिक प्रभाव कमजोर भएमा कम्पनीले चीनतर्फको चिप निर्यातमा थप कडा नियन्त्रण सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यस घटनाले चीनप्रति कडा नीति अपनाउनुपर्ने धारणा राख्दै आएका अमेरिकी नेताहरूलाई आफ्नो अडान सही रहेको दाबी गर्ने आधारसमेत दिन सक्छ। यस प्रकरणका सम्भावित कानुनी र राजनीतिक परिणाम के हुन सक्छन्? यस प्रकरणमा एकैपटक विभिन्न तहमा अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रिया अघि बढिरहेका छन्। हुआङले सम्बन्ध लुकाएको र लगानीकर्तालाई भ्रममा पारेको आरोपमा सेयरधनीले दायर गरेको सामूहिक मुद्दा विचाराधीन छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले एफबीआईले यस प्रकरणमा अनुसन्धान गरिरहेको बताएका छन्। एनभिडियाको सञ्चालक समितिले गठन गरेको स्वतन्त्र छानबिन पनि जारी छ। त्यस्तै, अमेरिकी वाणिज्य विभागका निरीक्षकहरूले मेगास्पिडसँग सम्बन्धित विषयको अनुसन्धान गरिरहेका छन्। ‘द न्युयोर्क टाइम्स’का अनुसार एनभिडियाका कानुनी सल्लाहकार टिम टिटरले पठाएको एउटा इमेलपछि वाणिज्य विभागले मेगास्पिडसँग सम्बन्धित निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी पुरानो अनुसन्धान स्थगित गरेको थियो। अनुसन्धान प्रभावित नहोस् भन्ने उद्देश्यले उक्त विषय न्याय विभागमा पठाइएको समाचारमा उल्लेख छ। अहिलेसम्म समीक्षा गरिएका समाचार प्रतिवेदनमा जेन्सेन हुआङविरुद्ध कुनै फौजदारी अभियोग दर्ता भएको उल्लेख छैन। एनभिडियाले पनि कम्पनीका गोप्य सूचना चुहिएको प्रमाण फेला नपरेको बताएको छ। सिनेटर माइकल बेनेटले यस विषयमा प्रशासनसँग पछिल्लो जानकारी माग गरेका छन्। सिंगापुरमा पनि छुट्टै फौजदारी अनुसन्धान भइरहेको छ। यसबाहेक, यस प्रकरणबारे अमेरिकी प्रशासनलाई पहिल्यै कति जानकारी थियो भन्ने प्रश्न सांसदहरूले उठाएका छन्। ‘द न्युयोर्क टाइम्स’का अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्पलाई करिब एक वर्षअघि नै यसबारे जानकारी गराइएको थियो। यद्यपि, अहिलेसम्म समीक्षा गरिएका समाचार प्रतिवेदनमा जेन्सेन हुआङविरुद्ध कुनै फौजदारी अभियोग दर्ता भएको उल्लेख छैन। एनभिडियाले पनि कम्पनीका गोप्य सूचना चुहिएको प्रमाण फेला नपरेको बताएको छ। अब के हुन्छ? अब मुख्यतः पाँचवटा विषयमा नजर राख्नुपर्नेछ। पहिलो, एनभिडियाको स्थायी प्रमुख कार्यकारीको खोजी। सञ्चालक समितिले कम्पनीभित्र र बाहिर दुवै क्षेत्रका उम्मेदवारमाथि विचार गर्ने बताएको छ। त्यसैले नयाँ नेतृत्व कम्पनीबाहिरबाट पनि आउन सक्छ। दोस्रो, नोभेम्बर १८ र १९ मा चीनको सेन्जेनमा आयोजना हुने एपेक शिखर सम्मेलन। यसअघि उक्त सम्मेलनमा राष्ट्रपति ट्रम्पसँगै हुआङ पनि सहभागी हुने वा नहुने भन्ने विषय अनिश्चित थियो। तर कम्पनीबाट उनको बहिर्गमनपछि त्यसबारेको प्रश्नको सान्दर्भिकता समाप्त भएको छ। एनभिडियाको सञ्चालक समितिको स्वतन्त्र छानबिन, एफबीआई, वाणिज्य विभाग, अमेरिकी कांग्रेस र सिंगापुरमा भइरहेका अनुसन्धानले यस प्रकरणलाई नयाँ मोड दिन सक्छन्। तेस्रो, एनभिडियाको आगामी वित्तीय प्रतिवेदन। त्यसमा अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी क्रेसले कम्पनीको उत्तराधिकारी छनोट, ग्राहकसँगको सम्बन्ध र आगामी व्यावसायिक योजनाबारे के धारणा राख्छिन् भन्ने महत्त्वपूर्ण हुनेछ। चौथो, विभिन्न निकायले गरिरहेका अनुसन्धानका निष्कर्ष। एनभिडियाको सञ्चालक समितिको स्वतन्त्र छानबिन, एफबीआई, वाणिज्य विभाग, अमेरिकी कांग्रेस र सिंगापुरमा भइरहेका अनुसन्धानले यस प्रकरणलाई नयाँ मोड दिन सक्छन्। पाँचौँ, अमेरिकाको निर्यात नीति। चीनतर्फ चिप निर्यातसम्बन्धी नियम थप कडा बनाउनुपर्ने दबाब बढ्ने सम्भावना छ। हुआङसँग अझै एनभिडियाको ठूलो सेयर स्वामित्व छ। त्यसैले उनले आफ्नो सेयरबारे अब कस्तो निर्णय लिन्छन् र सार्वजनिक रूपमा यस प्रकरणबारे आफ्नो धारणा राख्छन् कि राख्दैनन् भन्ने विषयमा पनि चासो रहनेछ। अन्ततः एनभिडियाको भविष्य धेरै हदसम्म नयाँ नेतृत्व चयन नहुँदासम्मको अन्तरिम अवधि कति स्थिर र प्रभावकारी रहन्छ भन्ने कुरामा निर्भर हुनेछ।
एनभिडियामा नेतृत्व संकट
Read Complete Original Article
Published originally on नेपालन्युज
