Monday, November 16, 2026||
MultiKhabarMultiKhabar

प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण: मोदीसँगको फेसटुफेस वार्ता कर्मकाण्डी कि क्रमभङ्गता ? कूटनीतिक अग्निपरीक्षा !

Share:WhatsAppFacebookX (Twitter)Telegram
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण: मोदीसँगको फेसटुफेस वार्ता कर्मकाण्डी कि क्रमभङ्गता ? कूटनीतिक अग्निपरीक्षा !
Photo / Coverage: कर्पोरट खबर

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को सम्भावित भारत भ्रमणलाई लिएर कूटनीतिक तथा राजनीतिक वृत्तमा बहस सुरु भएको छ । प्रधानमन्त्री शाह, उनको सचिवालय र परराष्ट्र मन्त्रालयले भ्रमणको तयारी गरिरहेका बेला राजनीतिक तथा कूटनीतिक क्षेत्रका जानकारहरूले पनि स्पष्ट एजेन्डा र ठोस तयारीसहित दिल्ली जानुपर्ने सुझाव दिएका छन् । भारतका लागि नेपालका पूर्वराजदूत डा. दुर्गेशमान सिंहले प्रधानमन्त्री साहलाई असम्भव मागभन्दा पनि सम्भव र दुवै देशका लागि लाभदायक सम्झौतामा जोड दिन सुझाव दिएका छन् । उनले भनेका छन्, “प्रधानमन्त्रीले भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीसँगको भेटमा नेपालको अडान स्पष्ट रूपमा राख्दै विद्यमान समस्याहरूको समाधानका लागि ठोस परिणाम निकाल्ने गरी संवाद गर्नुपर्छ । दुवै देशको हित हुने सम्झौता र कार्यान्वयन गर्न सकिने सहमतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।” प्रधानमन्त्री साहले नोभेम्बर २२ देखि तीनदिने भारत भ्रमण गर्ने समाचार सार्वजनिक भए पनि दुवै देशका सरकारले भ्रमणको मिति र औपचारिक कार्यक्रम सार्वजनिक गरिसकेका छैनन् । हालै भारतले भारतका लागि प्रस्तावित नेपाली राजदूत निश्चलनाथ पाण्डेको एग्रिमो स्वीकार गरेको छ । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट नियुक्ति पाएलगत्तै उनी प्रधानमन्त्री साहको भ्रमणको तयारीलाई समेत ध्यानमा राख्दै जिम्मेवारी सम्हाल्न दिल्ली जान लागेका छन् । यस अघि भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीले काठमाडौं भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री साहसँग भेटवार्ता गरेका थिए । त्यस्तै, भारतीय राजदूत सुधाकर दलेलाले राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलसमक्ष ओहोदाको प्रमाणपत्र बुझाएपछि प्रधानमन्त्री साहसँग पनि भेट गरेका थिए । यी भेटवार्तालाई प्रस्तावित भ्रमणको तयारी र दुई देशबीचको उच्चस्तरीय संवादका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । भारतसँगको सम्बन्धलाई नयाँ ढङ्गले अघि बढाउन खोजिए पनि पुराना समस्या समाधान नगरी सम्बन्धलाई नयाँ चरणमा लैजान सहज नहुने परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरू बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार नेपालले यसपटक विगतका भ्रमणजस्तो औपचारिक भेटघाट र प्रतिबद्धतामा मात्र सीमित नभई नतिजामुखी वार्तामा जोड दिनुपर्छ । प्रधानमन्त्री बालेन साहको भारत भ्रमणमा सबैभन्दा संवेदनशील विषयमध्ये नेपाल–भारत सीमा विवाद रहने देखिन्छ । कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरासम्बन्धी विवाद लामो समयदेखि समाधान हुन सकेको छैन । भारतले आफ्नो राजनीतिक नक्सामा कालापानी क्षेत्र समेटेपछि नेपालले लिपुलेक र लिम्पियाधुरासहितको अद्यावधिक नक्सा जारी गरेको थियो ।परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरूका अनुसार प्रधानमन्त्री साहले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको भेटमा सीमा विवादलाई स्पष्ट रूपमा उठाउन सक्नुपर्छ । त्यसका लागि दुवै देशबीच विदेश सचिवस्तरीय संयन्त्रको बैठक नियमित गर्ने र विवाद समाधानका लागि ठोस संवाद अघि बढाउने विषयमा सहमति खोज्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ । त्यस्तै, सन् १९५० को नेपाल–भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धिलगायत पुराना सन्धि–सम्झौताको पुनरावलोकन पनि महत्त्वपूर्ण एजेन्डा बन्न सक्छ । नेपालले लामो समयदेखि उठाउँदै आएका असमान सन्धि र सम्झौताका विषयलाई वार्ताको औपचारिक प्रक्रियामा प्रवेश गराउनुपर्ने जानकारहरूको धारणा छ । रोकिएका परियोजना कार्यान्वयनमा जोड नेपाल र भारतबीच विभिन्न समयमा सहमति भएका विकास परियोजना लामो समयदेखि कार्यान्वयन हुन नसक्दा दुई देशबीचको सम्बन्धमा अविश्वास बढ्ने गरेको छ । पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजना, सुक्खा बन्दरगाह निर्माण, अन्तरदेशीय रेलमार्ग, हवाई रुट विस्तार तथा ऊर्जा व्यापारजस्ता विषय यसका उदाहरण हुन् । परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरूका अनुसार प्रधानमन्त्री साहले भारतसँग नयाँ प्रतिबद्धता माग्नुभन्दा पहिले विगतमा भएका सहमति कार्यान्वयनका लागि निश्चित समयसीमा तोक्ने प्रस्ताव गर्नुपर्छ । परियोजनाको प्रगति अनुगमन गर्ने संयन्त्र बनाउने र जिम्मेवारी स्पष्ट गर्ने विषयमा सहमति भए त्यसलाई भ्रमणको महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मान्न सकिने उनीहरूको भनाइ छ । भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सन् २०१४ मा नेपाल भ्रमणका क्रममा गरेका प्रतिबद्धतामध्ये कतिपय अझै पूरा हुन सकेका छैनन् । त्यसैले पुराना सहमति कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने जानकारहरूको सुझाव छ । पञ्चेश्वरदेखि पर्यटन प्रवद्र्धनसम्म प्रधानमन्त्री साहले भारत भ्रमणका क्रममा उत्तराखण्ड राज्यको समेत भ्रमण गर्न सक्ने चर्चा छ । उत्तराखण्डका एक मन्त्रीले भ्रमणका क्रममा पञ्चेश्वर परियोजना, बन्दरगाह निर्माण र पर्यटन प्रवद्र्धनका विषयमा छलफल हुन सक्ने बताएका छन् । पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजना नेपाल र भारत दुवैका लागि महत्त्वपूर्ण मानिए पनि लामो समयदेखि अघि बढ्न सकेको छैन । जलस्रोतको उपयोग, विद्युत् उत्पादन र पानीको बाँडफाँटसम्बन्धी विषयमा दुवै देशबीच स्पष्ट समझदारी आवश्यक रहेको परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरू बताउँछन् । त्यस्तै, महेन्द्रनगरमा प्रस्तावित सुक्खा बन्दरगाह, जनकपुरधाम–अयोध्या रेलसेवा र अन्तरदेशीय हवाई सम्पर्क विस्तारका विषय पनि भ्रमणका सम्भावित एजेन्डा हुन् । बाढी पुनर्निर्माण र आर्थिक सहयोग नेपालले भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको बाढीबाट प्रभावित संरचनाको पुनर्निर्माणका लागि भारतसँग आर्थिक सहयोग अपेक्षा गरेको विवरण सार्वजनिक भएका छन् । यस विषयमा ऋण तथा अन्य सहयोगसहित दुई अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढीको सहयोग माग्ने तयारी भइरहेको बताइएको छ । यद्यपि, विगतमा भारतले घोषणा गरेका कतिपय आर्थिक सहयोग र सहुलियतपूर्ण ऋणसमेत पूर्ण रूपमा उपयोग हुन नसकेको अवस्था छ । त्यसैले नयाँ सहयोग माग्दा पुराना प्रतिबद्धता र तिनको कार्यान्वयन अवस्थालाई पनि स्पष्ट पार्नुपर्ने जानकारहरूको सुझाव छ । भारतको सुरक्षा चासो र नेपालको कूटनीतिक सन्तुलन नेपालले चीन, अमेरिका लगायतका अन्य मुलुकसँग विस्तार गरिरहेको सम्बन्धप्रति भारतले चासो राख्दै आएको छ । प्रधानमन्त्री साहको भ्रमणका क्रममा भारतले आफ्नो सुरक्षा संवेदनशीलताबारे नेपालको धारणा बुझ्न खोज्न सक्ने परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरू बताउँछन् । नेपालले छिमेकी मुलुक भारतको सुरक्षा चासोलाई ध्यान दिँदै आफ्नो सार्वभौमिकता, स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति र राष्ट्रिय हितलाई पनि उत्तिकै प्राथमिकता दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ ।यसका लागि प्रधानमन्त्रीले भारत सरकारका प्रतिनिधिसँग मात्र नभई विपक्षी दलका नेता, राजनीतिक व्यक्तित्व र अन्य सरोकारवालासँग पनि भेटघाट तथा संवाद गर्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ । यसले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई सरकार–सरकारको तहमा मात्र सीमित नराखी व्यापक बनाउन सहयोग पुग्ने जानकारहरूको धारणा छ । भ्रमणको उपलब्धि केलाई मान्ने ? विगतका नेपाली प्रधानमन्त्रीहरूको भारत भ्रमणमा विभिन्न सम्झौता र प्रतिबद्धता सार्वजनिक भए पनि तिनको कार्यान्वयन कमजोर रहेको आलोचना हुँदै आएको छ । यसपटक प्रधानमन्त्री बालेन साहले भ्रमणलाई औपचारिकतामा सीमित नराखी ठोस नतिजा हासिल गर्नुपर्ने चुनौती छ । परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरूका अनुसार सीमा विवाद समाधानका लागि औपचारिक वार्ता सुरु हुनु, रोकिएका परियोजनाको समयसीमा निर्धारण हुनु, जलस्रोत तथा पानीको बाँडफाँटबारे संवाद अघि बढ्नु र पुराना सन्धि–सम्झौता पुनरावलोकनको प्रक्रिया सुरु हुनु नै महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हुन सक्छ । प्रधानमन्त्री साहले भ्रमणअघि राजनीतिक दल, पूर्वप्रधानमन्त्री र कूटनीतिक क्षेत्रका जानकारहरूसँग छलफल गरेर साझा राष्ट्रिय धारणा तयार गर्न सके नेपालको वार्ता क्षमता थप बलियो हुन सक्ने उनीहरूको सुझाव छ । बालेन साहको भारत भ्रमण सफल भयो वा भएन भन्ने कुरा भेटघाट र संयुक्त वक्तव्यभन्दा पनि नेपालले उठाएका विषयमा कति ठोस प्रगति हुन्छ भन्ने आधारमा मूल्याङ्कन हुने देखिन्छ । The post प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण: मोदीसँगको फेसटुफेस वार्ता कर्मकाण्डी कि क्रमभङ्गता ? कूटनीतिक अग्निपरीक्षा ! appeared first on Corporate Khabar : Nepals First Corporate News Magazine and Portal.

Share:WhatsAppFacebookX (Twitter)Telegram

Read Complete Original Article

Published originally on कर्पोरट खबर

Visit Publisher Site →

Related News

🇳🇵 Nepal
इंग्ल्यान्डको हातबाट स्पेनको अपराजित यात्रामा पूर्ण विराम
Latest NewsJust now

इंग्ल्यान्डको हातबाट स्पेनको अपराजित यात्रामा पूर्ण विराम

काठमाडौं । इंग्ल्यान्डले यूईएफए नेसन्स लिगमा आइतबार स्पेनलाई ३–२ ले पराजित गरेको छ । यससँग विश्व च्याम्पियन स्पेनको ४४ खेलको अपराजित यात्रामा पूर्ण विराम लागेको छ । बेल्जियमले भने अर्को खेलमा इटालीलाई ४–१ ले हराएको छ र फ्रान्ससँगै क्वाटरफाइनल पुगेको छ । टोमस टुचेलको इंग्ल्यान्डले स्पेन सम्मिलित समूह ए–थ्री पनि जित्न सफल रह्यो । दुवै समान १५ अंकमा रहे । इंग्ल्यान्डले ...

केन्द्रबिन्दु
संकटमा रैथाने बासमती : हाइब्रिडको विस्तार र सिँचाइ अभावले मौलिक बास्ना हराउँदै
Latest NewsJust now

संकटमा रैथाने बासमती : हाइब्रिडको विस्तार र सिँचाइ अभावले मौलिक बास्ना हराउँदै

उदयपुर । कुनै समय उच्च गुणस्तर र विशिष्ट बास्नाका कारण पहिचान बनाएको उदयपुरको रैथाने बासमती धानको खेती पछिल्लो समय संकटमा परेको छ। छोटो समयमै बढी उत्पादन दिने वर्णशङ्कर (हाइब्रिड) जातका धानप्रति... ...

रातोपाटी
एनपीएलमा आज विश्राम
Latest NewsJust now

एनपीएलमा आज विश्राम

काठमाडौं । राजधानीमा जारी तेस्रो संस्करणको नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) मा लिग चरणका खेल सम्पन्न भएसँगै आज विश्राम दिइएको छ। प्रतियोगिताको तालिकामा यसअघि कुनै पनि दिन विश्राम नराखिए पनि लिग चरण सकिएपछि खेल नहुने गरी आजको दिन छुट्याइएको हो। लिग चरणको प्रदर्शनका आधारमा लुम्बिनी लायन्स, सुदूरपश्चिम रोयल्स, काठमाडौं गोर्खाज र चितवन राइनोजले प्लेअफमा स्थान सुरक्षित गरेका छन्। अब पहिलो क्वालिफायरमा लुम्बिनी लायन्स ...

नेपालन्युज
आर्थिक शिथिलताको जोखिम
Latest NewsJust now

आर्थिक शिथिलताको जोखिम

आर्थिक शिथिलता भन्नाले उत्पादन, रोजगारी, उपभोग, लगानी आयआर्जनका विभिन्न गतिविधि विस्तार हुन नसकी सुस्त गति भएको अवस्थालाई लिन सकिन्छ । आर्थिक शिथिलता बढ्दै गएमा मन्दी आउन सक्छ । त्... ...

गोरखापत्र
Multikhabar App

All Information In One Place

Real-time headlines from trusted sources. Get the app now — stay updated, inspired, and ahead with breaking news!

Get it on Google Play