अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको तीव्र गिरावटसँगै नेपाली बजारमा पनि यसको मूल्य निरन्तर ओरालो लागेको छ। कुनै समय प्रतितोला ३ लाख ३९ हजार रुपैयाँ नाघेको सुन अहिले घटेर २ लाख ५७ हजार रुपैयाँमा आइपुगेको छ। मूल्यमा आएको यो गिरावटले लगानीकर्ता, व्यवसायी र सर्वसाधारणको ध्यान तानेको छ। महँगो मूल्यमा सुन खरिद गरेका उपभोक्ता अझै घट्ने हो कि भन्ने चिन्तामा छन् भने नयाँ लगानी गर्न चाहनेहरू थप सस्तो हुने प्रतीक्षामा छन्। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका प्रवक्ता जीवनज्योति सदासंकरका अनुसार नेपाली बजारमा सुनको मूल्यमा आएको पछिल्लो गिरावटले उपभोक्ता र व्यवसायी दुवैलाई प्रभावित पारेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घट्नु, डलरको विनिमय दर र अन्य बजारगत कारणले नेपाली बजारमा पनि सुनको मूल्यमा उतारचढाव देखिएको हो। नेपाली र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घटेको अनुपात फरक देखिनुको कारण स्थानीय मूल्य निर्धारणमा विनिमय दर, आयात शुल्क र अन्य लागतको प्रभाव पनि हो। नेपालमा सुनको मूल्यले सन् २०२६ जनवरी २९ मा ऐतिहासिक रेकर्ड बनाएको थियो। उक्त दिन सुन प्रतितोला ३ लाख ३९ हजार ३०० रुपैयाँ पुगेको थियो, जुन नेपाली बजारमा अहिलेसम्मकै उच्च मूल्य हो। तर त्यसयता ओरालो लागेको सुनको मूल्य नोभेम्बर १९ मा प्रतितोला २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँमा झरेको छ। यसरी करिब १० महिनाको अवधिमा सुन प्रतितोला ८१ हजार ७०० रुपैयाँ अर्थात् करिब २४.१ प्रतिशतले सस्तो भएको छ। महँगो मूल्यमा सुन खरिद गरेका उपभोक्ताले प्रतितोला ८१ हजार ७०० रुपैयाँसम्मको मूल्य गिरावट सामना गर्नुपरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि सुनको मूल्यमा ठूलो गिरावट आएको छ। जनवरी २९ मा प्रतिऔंस ५ हजार ५९४.८२ अमेरिकी डलर पुगेको सुनको मूल्य नोभेम्बर १८ सम्म आइपुग्दा घटेर करिब ३ हजार ७६३ डलरमा झरेको छ। उच्चतम बिन्दुसँग तुलना गर्दा सुन प्रतिऔंस करिब १ हजार ८३२ डलर अर्थात् झन्डै ३२.७ प्रतिशतले घटिसकेको छ। नेपाली र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घटेको अनुपात फरक देखिनुको कारण स्थानीय मूल्य निर्धारणमा विनिमय दर, आयात शुल्क र अन्य लागतको प्रभाव पनि हो। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आएको गिरावटलाई नेपाली बजारमा ठ्याक्कै उही अनुपातमा लागू गर्न मिल्दैन। बलियो अमेरिकी डलर, अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफलमा वृद्धि र अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर थप बढाउन सक्ने अपेक्षाले सुनको बजारमा दबाब सिर्जना गरेको विश्लेषण गरिएको छ। उच्चतम मूल्यबाट आएको यो गिरावट सामान्य बजार उतारचढावभन्दा ठूलो छ। बलियो अमेरिकी डलर, अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफलमा वृद्धि र अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर थप बढाउन सक्ने अपेक्षाले सुनको बजारमा दबाब सिर्जना गरेको विश्लेषण गरिएको छ। तर अब सुनको मूल्य अझै घट्ने हो कि अहिलेको गिरावटपछि फेरि उकालो लाग्ने हो भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण बनेको छ। नेपालमा सुन प्रतितोला एक लाख रुपैयाँसम्म पुग्न सक्ने सम्भावना कति छ भन्ने जिज्ञासा पनि बढेको छ। पाँच हजार डलरको उचाइबाट किन झर्यो सुन? सुनको मूल्य घट्नुको पछाडि कुनै एउटा कारण मात्रै छैन। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अमेरिकी डलरको मजबुती, अमेरिकी केन्द्रीय बैंकको ब्याजदरसम्बन्धी अपेक्षा, सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल र लगानीकर्ताको नाफा सुरक्षित गर्ने रणनीतिले संयुक्त रूपमा सुनमाथि दबाब सिर्जना गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको कारोबार अमेरिकी डलरमा हुने भएकाले डलर बलियो हुँदा अन्य देशका लगानीकर्ताका लागि सुन महँगो पर्छ। परिणामस्वरूप सुनको मागमा दबाब पर्न सक्छ। लगानीकर्ताले आफ्नो पैसा सुनबाट निकालेर डलर वा ब्याज दिने अन्य वित्तीय साधनमा लगाउन सक्छन्। यही कारण डलरको मूल्य र सुनको मूल्यबीच सामान्यतया उल्टो सम्बन्ध देखिने गर्छ। यद्यपि यी दुईबीचको सम्बन्ध सधैँ एउटै दिशामा चल्छ भन्ने हुँदैन। रोयटर्सका अनुसार नोभेम्बर १६ मा अमेरिकी डलर सन् २०२५ अप्रिलयताकै उच्च स्तरनजिक पुगेको थियो। डलरको यही मजबुतीले अन्य मुद्रामा कारोबार गर्ने लगानीकर्ताका लागि सुन महँगो बनाएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग र मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको देखिन्छ। ब्याजदरको दबाब सुनमा लगानी गर्दा नियमित ब्याज वा लाभांश प्राप्त हुँदैन। तर बैंकमा निक्षेप राख्दा ब्याज पाइन्छ भने सरकारी ऋणपत्र तथा ट्रेजरी बन्डमा लगानी गर्दा पनि प्रतिफल प्राप्त गर्न सकिन्छ। त्यसैले ब्याजदर बढ्दा लगानीकर्ताले सुनभन्दा ब्याज दिने सम्पत्तिलाई प्राथमिकता दिन सक्छन्। सामान्यतया युद्ध र राजनीतिक तनाव बढ्दा सुनको मूल्य उकालो लाग्ने अपेक्षा गरिन्छ। किनकि यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताले सेयर बजारजस्ता जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेको पैसा निकालेर सुरक्षित सम्पत्तिमा लगानी गर्न खोज्छन्। अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले ब्याजदरसम्बन्धी गर्ने निर्णयले विश्व वित्तीय बजारमा प्रभाव पार्छ। ब्याजदर लामो समय उच्च रहने वा थप बढ्ने अपेक्षा बनेमा सुनमा लगानी गर्दा गुम्ने सम्भावित प्रतिफल बढ्छ। यसले सुनको माग र मूल्य दुवैमा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। ‘रोयटर्स’को नोभेम्बर १८ को विवरणअनुसार अमेरिकी फेडरल रिजर्भका अधिकारीहरूको कडा अभिव्यक्ति र पछिल्ला आर्थिक तथ्यांकले आगामी डिसेम्बरमा ब्याजदर बढ्न सक्ने अपेक्षा बलियो बनाएको थियो। यसले अमेरिकी डलर र सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढाउन सहयोग गरेको छ। परिणामस्वरूप सुनको मूल्यमा थप गिरावट आएको देखिन्छ। यसले सुनको बजारमा वास्तविक निर्णयभन्दा पहिले नै त्यसबारे बन्ने अपेक्षाले मूल्य प्रभावित पार्न सक्ने देखाउँछ। ब्याजदर बढ्ने सम्भावना मात्रै देखिँदा पनि लगानीकर्ताले सुन बिक्री गर्न सक्छन्। युद्धले मात्रै बढाउँदैन सुनको मूल्य सामान्यतया युद्ध र राजनीतिक तनाव बढ्दा सुनको मूल्य उकालो लाग्ने अपेक्षा गरिन्छ। किनकि यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताले सेयर बजारजस्ता जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेको पैसा निकालेर सुरक्षित सम्पत्तिमा लगानी गर्न खोज्छन्। तर पछिल्लो गिरावटले युद्ध मात्रै सुनको मूल्य निर्धारण गर्ने निर्णायक आधार होइन भन्ने देखाएको छ। युद्धले तेलको मूल्य बढाउन सक्छ। तेल महँगिँदा विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिको जोखिम बढ्छ र त्यसले ब्याजदर उच्च रहने सम्भावना सिर्जना गर्न सक्छ। ब्याजदर बढ्ने अपेक्षाले सुनको आकर्षण घटाउन सक्छ। यसरी युद्धले एकातिर सुरक्षित लगानीका रूपमा सुनको माग बढाउन सक्छ भने अर्कोतिर तेल, मुद्रास्फीति र ब्याजदरमार्फत सुनलाई कमजोर बनाउन पनि सक्छ। रोयटर्सको नोभेम्बर १६ को विश्लेषणमा इरान युद्धका कारण तेलको मूल्य, अमेरिकी ट्रेजरी प्रतिफल र डलरमा आएको परिवर्तनले सुनको बजारमा दबाब सिर्जना गरेको उल्लेख छ। यसले भू–राजनीतिक घटनाको प्रभाव सुनको बजारमा जटिल हुने देखाउँछ। केन्द्रीय बैंकको खरिदले पनि रोक्न सकेन गिरावट सुनको बजारमा दीर्घकालीन मागको महत्त्वपूर्ण आधार विश्वका केन्द्रीय बैंकहरू पनि हुन्। विभिन्न देशका केन्द्रीय बैंकले आफ्नो विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा सुनको हिस्सा बढाउँदै लगेका छन्। डलरमाथिको निर्भरता घटाउने, सञ्चितिमा विविधता ल्याउने र वित्तीय जोखिम व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्यले उनीहरूले सुन खरिद गर्ने गरेका छन्। ठूला लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न सुन बिक्री गर्नु, डलर बलियो हुनु र ब्याजदरसम्बन्धी अपेक्षा बदलिनुले केन्द्रीय बैंकको खरिदबाट प्राप्त समर्थनलाई कमजोर बनाउन सक्छ। ‘विश्व गोल्ड काउन्सिल’ले नोभेम्बर ३ मा सार्वजनिक गरेको तेस्रो त्रैमासिक प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासिकमा केन्द्रीय बैंकहरूले करिब ३२१ टन सुन खरिद गरेका थिए। वर्षको सुरुदेखि तेस्रो त्रैमासिकसम्म कुल खरिद करिब ६७५ टन पुगेको थियो। त्यस्तै, विश्वव्यापी गोल्ड ईटीएफमा तेस्रो त्रैमासिकमा २११ टनको खुद लगानी थपिएको थियो। यसले सुनप्रति दीर्घकालीन लगानीकर्ताको रुचि पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको देखाउँछ। तर केन्द्रीय बैंकले सुन किनिरहेका बेला पनि मूल्य घट्नुको कारण छोटो अवधिको बजार व्यवहार हो। ठूला लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न सुन बिक्री गर्नु, डलर बलियो हुनु र ब्याजदरसम्बन्धी अपेक्षा बदलिनुले केन्द्रीय बैंकको खरिदबाट प्राप्त समर्थनलाई कमजोर बनाउन सक्छ। अर्थात्, केन्द्रीय बैंकको खरिदले सुनको मूल्यलाई दीर्घकालीन आधार दिन सक्छ, तर त्यसले मूल्य सधैँ बढिरहने ग्यारेन्टी गर्दैन। गहनाको माग घट्दा लगानीको माग कस्तो? सुनको मूल्य निर्धारणमा लगानीको मागसँगै गहना, सिक्का, बार, प्रविधि र केन्द्रीय बैंकको खरिदसमेत महत्त्वपूर्ण हुन्छ। विश्व गोल्ड काउन्सिलको प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासिकमा कुल सुनको माग अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १ प्रतिशत घटेर १ हजार ३६९ टन पुगेको थियो। तर वर्षको सुरुदेखि तेस्रो त्रैमासिकसम्मको माग ३ हजार ८८१ टन थियो, जुन अघिल्लो वर्षको रेकर्ड स्तरसँग लगभग बराबर हो। उच्च मूल्यका कारण गहनाको मागमा भने उल्लेखनीय कमी आएको थियो। तेस्रो त्रैमासिकमा गहनाको माग १७ प्रतिशत घटेर ३१३ टनमा सीमित भएको थियो। सुन महँगो हुँदा सर्वसाधारणले गहना खरिद घटाउने तर लगानीकर्ताले सम्पत्तिका रूपमा सुन राख्ने प्रवृत्ति कायम रहन सक्ने यसले देखाउँछ। त्यसैले सुनको बजारलाई गहनाको मागका आधारमा मात्रै विश्लेषण गर्नु पर्याप्त हुँदैन। लगानीको माग, केन्द्रीय बैंकको खरिद, आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारको अवस्थालाई एकसाथ हेर्नुपर्छ। अबको बजार कता? अहिले सुनको बजारमा दुई फरक सम्भावना देखिएका छन्। अमेरिकी डलर बलियो रहने, ब्याजदर उच्च हुने र लगानीकर्ताले सुनबाट पैसा निकाल्ने क्रम जारी रहेमा मूल्य अझै घट्न सक्छ। अर्कोतर्फ केन्द्रीय बैंकको निरन्तर खरिद, विश्वव्यापी ऋणको दबाब, मुद्रास्फीति र भू–राजनीतिक जोखिमले सुनलाई पुनः माथि लैजान सक्छ। रोयटर्सले अक्टोबर २७ मा सार्वजनिक गरेको ३० जना विश्लेषक तथा कारोबारकर्ताको सर्वेक्षणअनुसार सन् २०२६ मा सुनको औसत मूल्य प्रतिऔंस ४ हजार ४९५ डलर रहने अनुमान गरिएको थियो। सन् २०२७ का लागि भने औसत मूल्य ४ हजार ६५० डलर प्रक्षेपण गरिएको थियो। यो अनुमान बजारको औसत प्रक्षेपण हो, निश्चित मूल्य होइन। नोभेम्बर १९ मा नेपाली बजारमा सुन प्रतितोला २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यो मूल्यबाट प्रतितोला एक लाख रुपैयाँमा झर्न सुनको मूल्य थप १ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँले घट्नुपर्ने हुन्छ। विश्व गोल्ड काउन्सिलले पनि सुनको आगामी अवस्थालाई मिश्रित सम्भावनाका रूपमा व्याख्या गरेको छ। उच्च ब्याजदर, बन्डको प्रतिफल र बलियो डलरले मूल्य घटाउन सक्छन् भने मुद्रास्फीति, वित्तीय अनिश्चितता, भू–राजनीतिक जोखिम र केन्द्रीय बैंकको खरिदले मूल्यलाई समर्थन गर्न सक्छन्। यसैले सुनको मूल्य अब निरन्तर घट्छ वा तत्कालै बढ्छ भनेर ठोकुवा गर्नु उचित हुँदैन। एक लाख रुपैयाँमा झर्ने सम्भावना कति? अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य उच्चतम बिन्दुबाट करिब ३२.७ प्रतिशत घटेपछि नेपाली बजारमा पनि सुन सस्तो हुने अपेक्षा बढेको छ। कतिपयले सुन प्रतितोला एक लाख रुपैयाँमा पुग्न सक्ने चर्चा गर्न थालेका छन्। तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आएको गिरावटलाई मात्रै आधार बनाएर नेपालमा सुन एक लाख रुपैयाँमा झर्छ भन्न सकिँदैन। नोभेम्बर १९ मा नेपाली बजारमा सुन प्रतितोला २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यो मूल्यबाट प्रतितोला एक लाख रुपैयाँमा झर्न सुनको मूल्य थप १ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँले घट्नुपर्ने हुन्छ। अर्थात् अहिलेको मूल्यबाट करिब ६१.२ प्रतिशत गिरावट आवश्यक पर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको ऐतिहासिक उच्चतम मूल्य ५ हजार ५९४.८२ डलरबाट घटेर नोभेम्बर १८ मा करिब ३ हजार ७६३ डलरमा आएको छ। यसरी उच्चतम बिन्दुबाट करिब ३२.७ प्रतिशत गिरावट आइसकेको छ। तर नेपालमा एक लाख रुपैयाँमा पुग्न अहिलेको स्थानीय मूल्यबाट थप ६१.२ प्रतिशत गिरावट आवश्यक पर्ने भएकाले यी दुई अवस्थालाई एउटै रूपमा बुझ्न मिल्दैन। नेपालमा सुनको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मात्र निर्भर हुँदैन। अमेरिकी डलरको नेपाली रुपैयाँसँगको विनिमय दर, आयातमा लाग्ने कर तथा भन्सार, ढुवानी र अन्य लागतले पनि स्थानीय मूल्य निर्धारणमा भूमिका खेल्छन्। एक ट्रोय औंसमा करिब २.६६७ तोला सुन हुन्छ। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्यलाई नेपाली प्रतितोलामा रूपान्तरण गर्दा डलरको विनिमय दर र स्थानीय लागतसमेत जोड्नुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्पट मूल्यलाई सिधै नेपाली खुद्रा मूल्य मान्न मिल्दैन। अमेरिकी डलर थप बलियो हुनु, फेडरल रिजर्भले ब्याजदर बढाउनु वा उच्च राख्नु, विश्वव्यापी तनाव कम हुनु र ठूला लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न सुन बिक्री गर्नु यसका प्रमुख कारण हुन सक्छन्। यसर्थ प्रतितोला एक लाख रुपैयाँको सम्भावना विश्लेषण गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यमा अत्यन्त ठूलो गिरावट, नेपाली रुपैयाँको विनिमय दरमा अनुकूल परिवर्तन वा आयात तथा करसम्बन्धी लागतमा उल्लेखनीय परिवर्तनजस्ता अवस्था आवश्यक पर्न सक्छन्। हाल उपलब्ध तथ्यांकले तत्कालै त्यस्तो मूल्यमा पुग्ने बलियो आधार देखाउँदैन। मूल्य थप घट्न सक्ने आधार सुनको मूल्यमा थप गिरावट आउन सक्ने केही प्रमुख आधार छन्। अमेरिकी डलर थप बलियो हुनु, फेडरल रिजर्भले ब्याजदर बढाउनु वा उच्च राख्नु, विश्वव्यापी तनाव कम हुनु र ठूला लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न सुन बिक्री गर्नु यसका प्रमुख कारण हुन सक्छन्। त्यस्तै, सुनको उत्पादन बढ्नु र पुनः प्रयोगका लागि पुरानो सुन बजारमा बढी आउनुले पनि आपूर्ति बढाउन सक्छ। मागको तुलनामा आपूर्ति बढेमा मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्छ। तर यीमध्ये कुनै एउटा कारण मात्रै देखिँदैमा सुनको मूल्यमा ठूलो गिरावट आउँछ भन्ने निश्चित हुँदैन। मूल्य उकालो लाग्न सक्ने आधार पनि छन् अर्कोतर्फ सुनको मूल्यलाई पुनः उकालो लगाउन सक्ने आधार पनि छन्। विश्वका केन्द्रीय बैंकले सुनको सञ्चिति बढाइरहनु, अमेरिकी फेडरल रिजर्भले ब्याजदर घटाउनु, डलर कमजोर हुनु र भू–राजनीतिक तनाव बढ्नुले सुनको माग बढाउन सक्छ। मुद्रास्फीति, सरकारी ऋण र विश्व वित्तीय प्रणालीप्रतिको अनिश्चितता बढ्दा पनि लगानीकर्ताले सुनलाई सुरक्षित सम्पत्तिका रूपमा रोज्न सक्छन्। त्यसैले अहिले मूल्य घट्दैमा सुनको दीर्घकालीन आकर्षण समाप्त भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। अहिले बेच्ने कि पर्खिने? बागलुङ सुनचाँदी पसलका सुन व्यवसायी निशान्त शाक्यका अनुसार पछिल्लो समय सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले ग्राहकको खरिद–बिक्री व्यवहारमा समेत प्रभाव पारेको छ। मूल्यमा आएको गिरावटले लगानीकर्तालाई अन्योलमा पारेको छ। उच्च मूल्यमा सुन खरिद गरेका व्यक्तिहरू थप घाटा हुने डरमा छन् भने नयाँ लगानी गर्न चाहनेहरू अझै सस्तो हुने प्रतीक्षामा छन्। तर मूल्य घटेको देखेर मात्रै सबै सुन बेच्नु वा थप घट्छ भन्ने अनुमानमा खरिद रोक्नु दुवै जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। सबैभन्दा पहिले लगानीको उद्देश्य स्पष्ट हुनुपर्छ। छोटो अवधिमा नाफा कमाउने उद्देश्यले सुन खरिद गर्ने र दीर्घकालीन सम्पत्ति सुरक्षित राख्न सुन किन्ने व्यक्तिको रणनीति फरक हुन्छ। लगानी गर्ने योजना छ भने एकैपटक ठूलो रकम खर्च गर्नुभन्दा चरणबद्ध रूपमा खरिद गर्ने रणनीतिले जोखिम व्यवस्थापनमा सहयोग गर्न सक्छ। त्यस्तै, सुन बेच्नुपर्ने अवस्था छ भने खरिद मूल्य, दैनिक बजार मूल्य र बिक्री गर्दा लाग्ने कटौतीसमेत बुझेर निर्णय लिनुपर्छ। नेपालमा सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख ३९ हजार ३०० रुपैयाँको ऐतिहासिक उच्च बिन्दुबाट घटेर २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँमा आइपुग्नु ठूलो गिरावट हो। गहनाका रूपमा सुन खरिद गर्ने र लगानीका रूपमा सुन खरिद गर्ने विषय पनि फरक हुन्। गहना खरिद गर्दा ज्याला, जर्ती र अन्य शुल्क लाग्न सक्छन्। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य बढे पनि गहना बिक्री गर्दा खरिद गर्दाको बराबर रकम प्राप्त नहुन सक्छ। सुनलाई जोखिमरहित लगानी ठानेर ऋण लिएर वा दैनिक खर्चमा असर पर्ने गरी लगानी गर्नु पनि उचित हुँदैन। सुन खरिद गर्न पुगेकी यमुना मगर भन्छिन्, “अहिले मूल्य घटेको छ, तर फेरि बढ्ने हो कि अझै घट्ने हो भन्ने अन्योल छ। किन्ने कि केही समय पर्खिने भन्ने निर्णय गर्न गाह्रो भइरहेको छ।” एक लाखको चर्चा, बजार भने अनिश्चित नेपालमा सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख ३९ हजार ३०० रुपैयाँको ऐतिहासिक उच्च बिन्दुबाट घटेर २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँमा आइपुग्नु ठूलो गिरावट हो। करिब १० महिनामा प्रतितोला ८१ हजार ७०० रुपैयाँ अर्थात् २४.१ प्रतिशत मूल्य घटेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि जनवरीको उच्चतम मूल्यबाट नोभेम्बर १८ सम्म करिब ३२.७ प्रतिशत गिरावट आएको छ। अमेरिकी डलरको मजबुती, ब्याजदर बढ्ने अपेक्षा र लगानीकर्ताको बदलिँदो रणनीतिले सुनलाई दबाबमा पारेका छन्। तर अर्कोतर्फ केन्द्रीय बैंकको खरिद, वित्तीय अनिश्चितता र भू–राजनीतिक जोखिमले सुनको दीर्घकालीन मागलाई समर्थन गरिरहेका छन्। नोभेम्बर १९ को प्रतितोला २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँको मूल्यबाट एक लाखमा झर्न करिब ६१.२ प्रतिशत गिरावट आवश्यक हुन्छ। नेपालमा सुन प्रतितोला एक लाख रुपैयाँमा पुग्ने चर्चा आकर्षक सुनिए पनि उपलब्ध तथ्यांकले तत्काल त्यस्तो सम्भावनालाई बलियो बनाउँदैन। नोभेम्बर १९ को प्रतितोला २ लाख ५७ हजार ६०० रुपैयाँको मूल्यबाट एक लाखमा झर्न करिब ६१.२ प्रतिशत गिरावट आवश्यक हुन्छ। त्यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा निकै ठूलो मूल्य गिरावट वा स्थानीय मूल्य निर्धारणमा उल्लेखनीय परिवर्तन आवश्यक पर्न सक्छ। त्यसैले सुनको मूल्य घटिरहेको वर्तमान अवस्थालाई अवसर र जोखिम दुवैका रूपमा हेर्नुपर्छ। बजारको आगामी दिशा अमेरिकी फेडरल रिजर्भको निर्णय, डलरको अवस्था, केन्द्रीय बैंकको खरिद र विश्व अर्थतन्त्रको गतिले निर्धारण गर्नेछ।
एक लाखको चर्चा, सुनको वास्तविकता

Read Complete Original Article
Published originally on नेपालन्युज






