इथिकल कन्टेन्ट क्रियसनमा ५० कन्टेन्ट क्रियटर एकै ठाउँ

काठमाडौं । कन्टेन्ट क्रियसन केवल भ्युज र लाइक पाउनुमा मात्र सीमित छैन । नेपालमा डिजिटल प्लेटफर्मको प्रभाव विस्तार हुँदै जाँदा सूचनाको विश्वसनीयता, कन्टेन्ट क्रियटरको सामग्रीले समाजमा पार्ने प्रभावका कारण उनीहरूको नैतिक जिम्मेवारी प्रमुख चासोको विषय बनेका छन् । सोही विषय सम्बोधन गर्न ललितपुरमा ३ नोभेम्बर २०२६ मा ‘टेकपाना कनेक्ट २०२६’ आयोजना भएको थियो । युनेस्कोसँगको सहकार्यमा टेकपानाले आयोजना गरेको एकदिने कार्यशालामा देशभरका ५० जना कन्टेन्ट क्रियटर भेला भएका थिए । आयोजकका अनुसार कार्यशालामा मिडिया तथा सूचना साक्षरता छलफलको केन्द्रमा रहेको थियो । जसअन्तर्गत भ्रामक सूचना कसरी पहिचान गर्ने, तथ्य जाँच कसरी गर्ने र के प्रकाशन गर्ने भन्नेबारे निर्णय कसरी लिने भन्नेबारेमा छलफल भएको थियो । कार्यशालाले सामाजिक सञ्जालमा राखिएका भ्रामक र अनैतिक सूचनाबीचमा तथ्य र नैतिकतामा आधारित रहेको कन्टेन्ट क्रियसनका लागि सीप र क्षमता विकास गर्नमा केन्द्रित थियो । ५० जना सहभागीले उल्लेखित प्रश्नमा आ-आफ्ना किसिमका दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका थिए । टेकपाना र युनेस्कोले नेपालभरका कन्टेन्ट क्रियटरबाट प्राप्त सयौँ आवेदनबाट उनीहरूको सामग्री, कार्यक्षेत्र र सामाजिक विविधतालाई ध्यानमा राखेर सहभागीहरू छनोट गरेका थिए । टेकपानाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) विजय तिमल्सिनाका अनुसार क्रियटरको जिम्मेवारी सामाजिक सञ्जालमा आउने भ्युजभन्दा ठूलो छ । क्रियटरले सामग्री तयार पार्दै गर्दा आफ्नो कामको समाजमा पार्ने प्रभाव, त्यसले मानिसहरूमा पार्ने असर, कानुनी आवश्यकता र नैतिक जिम्मेवारीलाई पनि ध्यानमा राख्नुपर्छ । नेपालका लागि युनेस्कोका प्रतिनिधि याको दु तोईले सहभागीहरूलाई भन्नुभयो, ‘कन्टेन्ट क्रियटरका रूपमा तपाईंहरू सांस्कृतिक परम्पराको अभिलेखीकरण गर्नुहुन्छ । समुदायका चासो उजागर गर्नुहुन्छ र दैनिक जीवनमा असर पार्ने मुद्दा स्पष्ट पार्नुहुन्छ । तपाईंहरूले के सेयर गर्नुहुन्छ, कसका कथा सुनाउनुहुन्छ र दर्शकलाई आफूसँग कसरी जोड्नुहुन्छ भन्ने कुराले थप सुसूचित, समावेशी र भरपर्दो डिजिटल वातावरण निर्माण गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ ।’ तथ्य र भ्रामक सूचनाबीचको भिन्नता छुट्याउनु कार्यशालाको मुख्य विषय थियो । जसलाई ‘फ्याक्ट अर फेक ?’ मार्फत् अन्तरक्रिया गर्दै तथ्य जाँचको व्यावहारिकरूपमा अभ्यास गरिएको थियो । सूचना साक्षरता व्यवहारमा उतार्न टेकपानाका तथ्य जाँचकर्ता तथा अनुसन्धानकर्ताहरू हिक्मत आचार्य र रञ्जिता उप्रेतीले सहभागीसँग मिलेर ‘द ट्रुथ ल्याब’ मार्फत् अनलाइनमा भ्रामक सूचना पहिचान गर्ने र यसको तथ्यजाँच गर्ने प्रक्रियामा काम गर्नुभएको थियो । छलफलको अन्त्यमा सबै ५० जना सहभागीले सकारात्मक, सत्यमा आधारित र नैतिक सामग्री निर्माण तथा सेयर गर्ने प्रतिज्ञा गर्दै इथिकल कन्टेन्ट क्रियटरसम्बन्धी प्रतिबद्धतापत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए । उल्लेखित प्रतिबद्धताले नेपालमा ग्लोबल मिडिया एण्ड इन्फर्मेसन लिटरेसी (एमआइएल) विक मनाउनुको उद्देश्य प्रतिबिम्बित गर्ने आयोजकको भनाइ छ ।