मध्यावधि चुनावमा ट्रम्पलाई ठूलो धक्का

<p><strong>काठमाडौं ।</strong> अमेरिकाको सन् २०२६ को मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई ठूलो धक्का लागेको छ । मंगलबार भएको मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र उहाँको रिपब्लिकन पार्टीले ठूलो राजनीतिक धक्का बेहोरेको हो । डेमोक्रेटिक पार्टीले संसद्का दुवै सदन सिनेट र हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्समा बहुमत हासिल गरेपछि राष्ट्रपति ट्रम्पको बाँकी कार्यकाल थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।</p> <p>इरान युद्ध, बढ्दो महँगी, पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि, आप्रवासनसम्बन्धी कठोर नीति, जेफ्री एपस्टिन प्रकरण र रिपब्लिकन समर्थकमा घटेको मतदान उत्साहलाई हारको प्रमुख कारण मानिएको छ । राष्ट्रपति ट्रम्पले रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूको पक्षमा विभिन्न चुनावी सभामा सहभागी हुँदै आफ्नै उम्मेदवारी जस्तै ठानेर मतदान गर्न समर्थकलाई आग्रह गर्नुभएको थियो । तर, उहाँको सक्रिय चुनावी प्रचारले पनि पार्टीलाई अपेक्षित सफलता दिलाउन सकेन । अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले रिपब्लिकन पार्टीको हारका पछाडि ६ वटा कारण देखाएका छन् ।</p> <p>राष्ट्रपति ट्रम्पको पार्टी रिपब्लिकन हार्नुका मुख्य कारण इरानसँगको युद्धलाई लिइएको छ । अमेरिकी मतदाताको ठूलो हिस्सा इरानमाथि गरिएको सैन्य कारबाही र त्यसले लम्ब्याएको द्वन्द्वप्रति असन्तुष्ट थिए । इरान युद्धको अर्को ठूलो प्रभाव पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा देखियो । अमेरिकामा पेट्रोलको मूल्य चुनावी नतिजालाई प्रभावित गर्ने महत्त्वपूर्ण विषय मानिँदै आएको छ । यसपटक पनि त्यही भयो । महँगीले आर्थिक सुधारको वाचा कमजोर बन्नु पनि हारको अर्को कारण मानिएको छ । सन् २०२४ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा ट्रम्पले महँगी नियन्त्रण गर्ने र अमेरिकी परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्ने प्रमुख वाचा गर्नुभएको थियो । तर, सन् २०२६ को मध्यावधि निर्वाचनसम्म आइपुग्दा पनि महँगी र जीवनयापनको बढ्दो लागत अमेरिकी परिवारका लागि प्रमुख चिन्ताको विषय बन्न पुगे । पेट्रोलियम पदार्थ मात्र होइन, खाद्यान्न, बिजुली, आवास र स्वास्थ्य सेवाको खर्चसमेत बढ्दा सर्वसाधारणमाथि आर्थिक दबाब कायम रह्यो । अवैध आप्रवासीलाई देशबाट निष्कासन गर्ने नीति ट्रम्पको राजनीतिक एजेण्डाको प्रमुख हिस्सा रहँदै आएको छ ।</p> <p>तर, समर्थकले यसलाई सीमा सुरक्षा र कानुनी व्यवस्था कायम गर्ने आवश्यक कदमका रूपमा व्याख्या गरे पनि धेरै अमेरिकीले यसको कार्यान्वयन शैली र मानवीय प्रभावप्रति प्रश्न उठाए । जसको प्रभाव मध्यावधि निर्वाचनको परिणाममा देखिएको छ । दोषी यौन अपराधी जेफ्री एपस्टिनसँग सम्बन्धित दस्तावेजको विवाद पनि यस निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीका लागि महत्त्वपूर्ण चुनावी मुद्दा बन्यो । यस्तै, निर्वाचनको दिन मतदानको प्राविधिक बाहेकका अन्य विषयमा देखिएको कमजोरीलाई पनि रिपब्लिकन पार्टी हार्नुको मुख्य कारण मानिएको छ ।</p> <p>यो समाचार तयार पार्दासम्म विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीले सिनेटमा बहुमत हासिल गरेको छ भने हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स (तल्लो सदन) मा पनि २१८ सिट जितेर बहुमतको आँकडा पार गरेको छ । कन्सासमा डेमोक्रेटिक पार्टीले करिब १०० वर्षपछि चुनाव जितेको छ । पछिल्लो पटक सन् १९३२ मा कन्सासबाट डेमोक्र्याट सिनेटर चुनिएका थिए । यसपटक डेमोक्रेटिक उम्मेदवार एडम ह्यामिल्टनले रिपब्लिकन उम्मेदवार तथा वर्तमान सिनेटर रोजर मार्सललाई पराजित गर्नुभएको छ । मिसिगनमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवार अब्दुल अल–सइदले जित हासिल गर्नुभएको छ । यससँगै उहाँ अमेरिकी इतिहासमा सिनेटर चुनिने पहिलो मुस्लिम बन्नुभएको छ । तल्लो सदनमा कुल ४३५ सिट छन् । यी सबै सिटमा चुनाव भएको छ । विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टी २२७ सिटमा अगाडि छ भने राष्ट्रपति ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टी १४२ सिटमा अगाडि छ । सिनेटका १०० मध्ये ३५ सिटमा चुनाव भएको छ । जसमा डेमोक्रेटिक पार्टीले १९ र रिपब्लिकन पार्टीले १२ सिट जितेका छन् । बाँकी चार सिटको मतगणना जारी छ ।</p> <p>पछिल्लो नतिजालाई जोड्दा सिनेटमा डेमोक्रेटिक पार्टीको ५३ र रिपब्लिकन पार्टीको ४३ सिट पुगेको छ । गभर्नरमा कुल ३६ सिटमध्ये ३१ राज्यको नतिजा आइसकेको छ । २० डेमोक्र्याट र ११ रिपब्लिकनले सिट जितेका छन् । बाँकी राज्यमा मतगणना जारी छ । अमेरिकी कंग्रेस (संसद्) का दुवै सदनमा बहुमत हासिल गर्न फरक-फरक संख्यामा सिट आवश्यक पर्छ । सिनेटमा बहुमतका लागि ५१ सिट आवश्यक पर्छ । सिनेटमा कुल १०० सिट छन् । अमेरिकी संसद्को तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्समा कुल ४३५ सिट छन् । बहुमतका लागि २१८ सिट आवश्यक पर्छ ।</p> <p><strong>ट्रम्पको लागि आगामी बाँकी कार्यकाल कठिन</strong><br /> दुवै सदनमा डेमोक्र्याट्सको नियन्त्रण भएपछि राष्ट्रपति ट्रम्पको कार्यकालको बाँकी दुई वर्षमा शक्ति सीमित हुनेछ । उहाँलाई नीतिहरू पारित गर्न मुस्किल पर्नेछ भने डेमोक्र्याट्सले तेस्रो पटक राष्ट्रपतिविरुद्ध महाभियोग ल्याउन सक्ने सम्भावना पनि छ । राष्ट्रपति ट्रम्पले मध्यावधि चुनावमा आफ्नो दल रिपब्लिकन पार्टीको हार हुनुमा इरानविरुद्धको युद्ध कारण भएको स्वीकार गर्नुभएको छ । उहाँले निर्वाचनका बेला इन्धनको मूल्य बढ्दा रिपब्लिकन पार्टीलाई हानि भएको बताउनुभएको छ । राष्ट्रपति ट्रम्पले भन्नुभयो, ‘तर म यो चुनावी नतिजालाई आफ्नो राष्ट्रपति कार्यकालको झट्का ठान्दिनँ । डेमोक्र्याटहरू यो ठूलो विजय प्राप्तिका लागि वर्षौंदेखि प्रयासरत रहेको छन् । अन्ततः लक्ष्य हासिल गरेका छन् । राम्रो कामका लागि डेमोक्र्याटहरूलाई बधाई ।’</p> <p><strong>राजनीतिक दिशा बदलिन सक्छ : पूर्वराष्ट्रपति ओबामा</strong><br /> निर्वाचनको नतिजाहरू सार्वजनिक भएपछि पूर्वराष्ट्रपति बराक ओबामाले हालै सम्पन्न अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनको परिणामबारे आफ्नो आधिकारिक प्रतिक्रिया दिनुभएको छ । निर्वाचन प्रचारप्रसारको अन्तिम साता ओबामा डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूको पक्षमा मत माग्न चुनावी मैदानमै उत्रिनुभएको थियो । सो क्रममा उहाँले आफ्ना भाषणहरूमा राष्ट्रपति ट्रम्प र प्रशासनको चर्को आलोचना गर्नुभएको थियो । डेमोक्रेट्सले सिनेट र प्रतिनिधिसभा (हाउस) दुवैको नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिने परिणामहरू सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत प्रतिक्रिया दिँदै भन्नुभयो, ‘अब डेमोक्रेट्सको मुख्य जिम्मेवारी कडा परिश्रम गरेर जहाँ-जहाँ अधिकार छ त्यहाँ सुधारका काम गर्नु र थप क्षति रोक्नु रहेको छ । अमेरिकी जनताले एक स्पष्ट सन्देश दिएका छन् । उनीहरू समाजलाई विभाजन गर्नेभन्दा पनि जोड्ने राजनीति चाहन्छन् । आफूहरूले भोगिरहेका चुनौतीहरूको ठोस समाधान दिनसक्ने नेतृत्वको खोजीमा छन् ।’</p> <p><strong>इतिहासमै पहिलो पटक राज्यको गभर्नर बनिन् अश्वेत महिला</strong><br /> अमेरिकाको जर्जिया राज्यमा गभर्नर पदका लागि भएको निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीकी उम्मेदवार केइसा लान्स बटम्स विजयी हुनुभएको छ । जितसँगै केइसा अमेरिकी इतिहासमा कुनै राज्यको गभर्नर निर्वाचित हुने पहिलो अश्वेत महिला बन्नुभएको छ । उहाँ जर्जियाकै पहिलो महिला गभर्नरसमेत हुनेछिन् । मंगलबार सम्पन्न निर्वाचनमा बटम्सले रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेदवार तथा व्यवसायी रिक ज्याक्सनलाई पराजित गर्नुभएको हो । ५६ वर्षीया बटम्स यसअघि एटलान्टा सहरको मेयरका रूपमा कार्यरत हुनुहुन्थ्यो । उहाँले पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनको कार्यकालमा वरिष्ठ सल्लाहकारका रूपमा पनि काम गर्नुभएको थियो । केइसाको जितसँगै जर्जियामा दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि कायम रिपब्लिकन पार्टीको शासन अन्त्य भएको छ । उहाँले दुई कार्यकाल पूरा गरेर पद छाड्न लाग्नुभएका रिपब्लिकन गभर्नर ब्रायन केम्पको स्थान लिनुहुने छ । बटम्सका प्रतिस्पर्धी ज्याक्सन स्वास्थ्य क्षेत्रमा कर्मचारी व्यवस्थापनसम्बन्धी सेवा दिने कम्पनी ज्याक्सन हेल्थकेयरका अर्बपति संस्थापक हुनुहुन्छ ।</p> <p><strong>डेमोक्रेटिक पार्टीमाथि पनि उत्तिकै चुनौती</strong><br /> निर्वाचनपूर्वका जनमत सर्वेक्षणहरूले यसपटक डेमोक्रेट्सका लागि अनुकूल परिणाम आउने संकेत गरेका थिए । यसपटक डेमोक्रेटिक पार्टीको विजय धेरै अर्थमा महत्त्वपूर्ण रहेको छ । परम्परागत रूपमा रिपब्लिकन पार्टीको किल्ला मानिएका क्षेत्रमा पनि डेमोक्रेट्स विजयी भएका छन् । निर्वाचनको सम्पूर्ण मतपरिणाम औपचारिक रूपमा सार्वजनिक हुन अझै केही दिन लाग्नसक्छ ।</p> <p>प्राप्त बलिया जनमत डेमोक्रेट्सका लागि दबाबपूर्ण पनि हुनेछ । अब उनीहरूले ट्रम्पको विरोध गरेर मात्रै पुग्नेछैन । बरु, जनताका आर्थिक चिन्ताहरूलाई जिम्मेवार ढंगले सम्बोधन गर्न लाग्नुपर्ने छ । मतदाताले आगामी दिनमा हुने मूल्यवृद्धि र दैनिक जीवनका समस्यामा डेमोक्रेटिक पार्टीलाई पनि उत्तिकै जिम्मेवार ठान्नेछन् । राष्ट्रपति ट्रम्पसँग भिटो अधिकार कायम रहने हुनाले सदनले पारित गर्नसक्ने कानुनहरूमा हस्ताक्षर गर्न आनेकानी गर्न सक्नेछन् ।</p>