काठमाडौं । नेपालको जनकपुरधाम र भारतको उत्तर प्रदेशस्थित अयोध्याबीच साप्ताहिक रेल सेवा सञ्चालन हुने भएको छ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन)को भ्रमणअघि भारत सरकारले रामायण परम्परासँग जोडिएका दुई पवित्र स्थलहरूबीच रेल सेवा सञ्चालन गर्न रुट अनुमति दिएको हो । माता सीताको जन्मस्थल जनकपुरधाम र भगवान् रामको जन्मस्थल अयोध्यासम्मको धार्मिक तथा सांस्कृतिक यात्रा सहज बनाउने उद्देश्यले रेल सेवा सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको भारतको रेल मन्त्रालयले जनाएको छ । ‘भारत-नेपाल कनेक्टिभिटी सुदृढ गर्ने दिशामा एक महत्त्वपूर्ण कदम चाल्दै भारतीय रेलवेले नेपालको जनकपुरधाम र भारतको उत्तर प्रदेशस्थित अयोध्याबीच नयाँ साप्ताहिक रेलसेवा सञ्चालन गर्न स्वीकृति दिएको छ’, भारतीय रेलवेद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘रेल सेवाले रामायण परम्परासँग गहिरो रूपमा जोडिएका दुई गन्तव्य- माता सीताको जन्मस्थलका रूपमा पूजनीय जनकपुरधाम र प्रभु श्रीरामको जन्मस्थल अयोध्याबीच एक महत्त्वपूर्ण रेल सम्पर्क स्थापित गर्नेछ ।’ प्रस्तावित रेल सेवाले जनकपुरधामदेखि अयोध्या क्यान्टसम्म करिब ६०४ किलोमिटर दूरी तय गर्नेछ । रेलले भारतको बिहार र उत्तर प्रदेशका विभिन्न महत्त्वपूर्ण शहर तथा बस्ती हुँदै यात्रा गर्नेछ । भारतीय रेलवेले जनकपुर र अयोध्याबीच ‘नयाँ बन्दे भारत रेलवे’ सञ्चालन गर्न प्राविधिक परीक्षण गरिसकेको छ । उक्त परीक्षण जयनगरदेखि कुर्थासम्म गरिएको थियो । हाल जनकपुरस्थित कुर्था रेलवे स्टेसनबाट सीमावर्ती जयनगरसम्म रेल सेवा सञ्चालन हुँदै आएको छ । प्रधानमन्त्री बालेन र समकक्षी नरेन्द्र मोदीले ७ मंसिरमा नयाँदिल्लीबाट भिडियोमार्फत रेलसेवाको संयुक्त रूपमा उद्घाटन गर्ने तयारी छ । प्रधानमन्त्री बालेनले अर्को महिना (मंसिर) पहिलो साता भारत भ्रमण गर्ने तयारी छ । दुवै देशका अधिकारीहरूले भ्रमणको मिति र भेटघाटको तालिकाबारे औपचारिक घोषणा भने गरिसकेका छैनन् । प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएको लगभग आठ महिनापछि प्रधानमन्त्री शाहले औपचारिक भ्रमण गर्न लाग्नुभएको हो । यसअघि उहाँ संयुक्त राष्ट्रसंघको ७९औँ महासभालाई सम्बोधन गर्न अमेरिका पुग्नुभएको थियो । तर, दिल्ली भ्रमण नै उहाँको पहिलो राजकीय र औपचारिक भ्रमण नै छ । यद्यपि, गत चैतमा प्रधानमन्त्री नियुक्त भएलगत्तै प्रधानमन्त्री शाहले एक वर्ष आफूले विदेश भ्रमण नगर्ने बताउनुभएको थियो । यसअघि भारतले नै प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणमा खासै चासो नदिएको चर्चा हुँदै आएको थियो । तर, भ्रमणको दिन नजिकिएसँगै सेर सेवा सञ्चालनको अनुमति दिएर भारतले नेपाललाई ‘सरप्राइज’ दिएको हो । भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीले हालै भएको नेपाल भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहसँग रेल रुटबारे कुरा गर्नुभएको थियो । भेटमा मिस्रीले भारतको अयोध्यादेखि नेपालको जनकपुरधामसम्म सिधा रेल सेवा सञ्चालन गर्नेबारे जानकारी गराउनुभएको थियो । उद्घाटनका क्रममा अयोध्यास्थित अयोध्या केन्ट रेलवे स्टेसनमा उत्तर प्रदेशकी राज्यपाल आनन्दीवेन पटेल, मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ, केन्द्रीय रेलमन्त्री अश्विनी वैष्णव, उपमुख्यमन्त्री केशवप्रसाद मौर्य र ब्रजेश पाठकलगायत उच्च भारतीय अधिकारीले हरियो झण्डा हल्लाएर रेलवे सेवा सुरुवात गर्नेछन् । जनकपुरस्थित जानकी मन्दिरका उत्तराधिकारी महन्थ रामरोशन दासले अयोध्या-जनकपुरधाम रेलवे सेवा शुभारम्भ कार्यक्रममा उत्तर प्रदेश सरकारले निमन्त्रणा गरेको जानकारी दिनुभयो । प्रत्येक शनिबार जनकपुरधाम र सोमबार अयोध्या क्यान्टबाट रेल छुट्नेभारतीय रेल मन्त्रालयका अनुसार जनकपुरधाम र अयोध्या क्यान्ट अन्तिम स्टेसन रहनेछन् । जयनगर, मधुबनी, शिशो, सीतामढी, रक्सौल, नरकटियागञ्ज, गोरखपुर, बस्ती, मनकापुर र अयोध्या धाममा व्यावसायिक प्रयोजनका लागि रेल रोकिनेछ । रेल सेवा सातामा एकपटक सञ्चालन हुने भारतीय पत्रिका द हिन्दुले जनाएको छ । समाचारअनुसार जनकपुरधामबाट प्रत्येक शनिबार र अयोध्या क्यान्टबाट प्रत्येक सोमबार रेल छुट्ने व्यवस्था गरिएको छ । नयाँ रेल सेवाले नेपाल र भारतबीच सीमा पार आवागमनलाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ । विशेषगरी जनकपुरधाम र अयोध्याबीच धार्मिक यात्रा गर्ने तीर्थयात्री तथा पर्यटकलाई यसबाट प्रत्यक्ष लाभ पुग्नेछ । त्यसैगरी, शिक्षा, व्यापार, व्यवसाय तथा पारिवारिक प्रयोजनका लागि दुवै देशबीच आवतजावत गर्ने यात्रुका लागि पनि रेल सेवा उपयोगी हुने विश्वास गरिएको छ । रेलमार्ग विस्तारसँगै यात्रामार्गमा पर्ने क्षेत्रका पर्यटन व्यवसायी, होटल तथा आतिथ्य सेवाप्रदायक, स्थानीय व्यापारी र परम्परागत हस्तकलामा संलग्न समुदायले समेत आर्थिक लाभ लिनसक्ने भारतीय रेल मन्त्रालयको अपेक्षा छ । भारतको रेलवे मन्त्रालयले जनकपुर माता सीताको जन्मभूमि र अयोध्या भगवान् रामको जन्मभूमि भएकाले दुई पवित्र तीर्थस्थलबीचको सम्पर्क विस्तारलाई विशेष महत्त्व दिएको जनाएको छ । प्रारम्भिक चरणमा रेल सञ्चालन भारतीय पक्षले गर्ने भएकाले टिकट दरसमेत भारतीय पक्षले नै निर्धारण गर्ने जनाइएको छ । कुन-कुन एजेण्डामा हुँदै छ छलफल ?हाल प्रधानमन्त्री बालेनको आसन्न भारत भ्रमणको एजेण्डा तय गर्ने काम भैरहेको छ । भ्रमणलाई परिणाममुखी बनाउन प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, परराष्ट्र मन्त्रालय र सरोकारवाला मन्त्रालयले आन्तरिक तयारी थालेका हुन् । भ्रमणको तयारीका लागि सबै मन्त्रायलयको उच्चस्तरीय समन्वयमा काम भइरहेको मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका प्रवक्ता हरेन्द्र अर्यालले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार विशेषगरी परराष्ट्र मन्त्रालयले अर्थ, ऊर्जा, उद्योग तथा अन्य मनत्रालयसँगको समन्वयमा प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणको एजेण्डाको खाका तयार गरिरहेको हो । समकक्षी मोदीसँग हुने द्विपक्षीय वार्ता र छलफलमा उठाइने राष्ट्रिय हितका सवालमा सरकारले ध्यान केन्द्रित गरेको उहाँको भनाइ छ । कार्यसूची, सम्भावित साझेदारी तथा सम्झौताका विषय टुंगो लगाउने जिम्मा पाएको परराष्ट्र मन्त्रालयले आपसी समन्वयमा कार्य अघि बढाइएको जनाएको छ । भारतको विदेश मन्त्रालयसँगको समन्वयमा भ्रमणको औपचारिक मिति छिट्टै घोषणा गरिने मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर क्षेत्रीले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार भ्रमणको आवश्यक तयारीलाई आपसी समन्वयमा गति दिइएको छ । प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणको क्रममा व्यापार तथा वाणिज्य, विकास साझेदारी, जलविद्युत्, भौतिक सम्पर्क सञ्जाल, सीमा व्यवस्थापन, ऊर्जा र जनसम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउने विषयमा छलफल हुनसक्ने परराष्ट्र मन्त्रालयले औँल्याएको छ । साथै, स्टार्टअप, डिजिटल सम्पर्क सञ्जालको विस्तार, एआई र खेलकुदलगायत सहकार्यको नयाँ आयामलाई कसरी साझेदारीमा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ भनेर सरकारले गृहकार्य गरिरहेको छ । प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमण क्रममा नेपालले दुई अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको आर्थिक सहायता, बुटवल-पोखरा द्रुतमार्ग निर्माण र नयाँ हवाई सम्पर्क विस्तारसहित विभिन्न प्रस्ताव अघि सारेको छ । स्रोतका अनुसार नेपालले एक अर्ब डलर अनुदान र एक अर्ब डलर सहुलियतपूर्ण ऋण मागेको हो । भारतसँगको वाणिज्य सन्धि पुनरवलोकन, तेस्रो मुलुक व्यापारका लागि थप दुईवटा भारतीय बन्दरगाह प्रयोग गर्ने सुविधा, पेट्रोलियम तथा ग्यास पाइपलाइन निर्माण, भारतका केही प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्थाका शाखा स्थापना र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) मा सहकार्यका प्रस्ताव पनि अघि सारिएका छन् । त्यस्तै, जनकपुर- अयोध्या रेल सेवा सञ्चालनमा ल्याउनुका साथै जनकपुरबाट बर्दिबास हुँदै निजगढ र रक्सौलबाट वीरगञ्ज, पथलैया हुँदै निजगढसम्म रेल्वे लाइन निर्माणको प्रस्ताव पनि गरिएको छ ।
बालेनको भ्रमणअघि नेपाललाई भारतको ‘सरप्राइज’

Read Complete Original Article
Published originally on हिमालय टाइम्स





_bwmLIOJRof.jpg)
