जलवायुजन्य विपद्बाट जनधन जोगाउन प्रभावकारी पूर्वसूचना प्रणाली आवश्यक : परराष्ट्रमन्त्री खनाल

काठमाडौं । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न हुने विपद्बाट जनधनको क्षति न्यूनीकरण गर्न प्रभावकारी प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी सम्मेलन कोप–३१ को अवसरमा आयोजित ‘सबैका लागि प्रारम्भिक चेतावनी : सबैलाई सुरक्षित गर्ने हाम्रो वाचा पूरा गर्ने’ विषयक उच्चस्तरीय कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले यस्तो धारणा व्यक्त गर्नुभएको हो। मन्त्री खनालले विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका समुदायको जीवन रक्षाका लागि प्रभावकारी पूर्वसूचना प्रणाली महत्त्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो। विपद्को सुरुवाती चरणमा नेपालले प्रारम्भिक चेतावनी प्रणालीमार्फत लाखौँ एसएमएस पठाउनुका साथै तल्लो तटीय क्षेत्रका समुदायलाई स्थानीयस्तरमै सूचना उपलब्ध गराएको भए पनि यो पर्याप्त नरहेको उहाँको भनाइ थियो। प्रभावकारी पूर्वसूचना प्रणाली विकास गर्न उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेको अवलोकनसम्बन्धी अन्तर कम गर्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो। यसका लागि वास्तविक समयको तथ्याङ्क सङ्कलन प्रणाली, उपग्रहमा आधारित रिमोट सेन्सिङ तथा हिममण्डल (क्रायोस्फियर) को अनुगमन विस्तार गर्न आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो। त्यस्तै, स्थानीय भाषा र समुदायले सहजै बुझ्ने माध्यमबाट चेतावनी जारी गर्ने, पूर्वानुमानमा आधारित कार्यलाई प्राथमिकता दिने र सूचना अन्तिम तहसम्म पुर्‍याउने व्यवस्था गर्नुपर्ने उहाँको धारणा थियो। मन्त्री खनालले सगरमाथादेखि समुद्रसम्मको अवधारणालाई आत्मसात् गर्दै सीमापार तथ्याङ्क आदानप्रदानलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताउनुभयो। जलवायु जोखिम न्यूनीकरणका लागि अनुमानयोग्य, सहज पहुँचयोग्य तथा अनुदानमा आधारित जलवायु वित्त उपलब्ध हुनुपर्नेमा जोड दिँदै उहाँले जलवायुजन्य विपद्का बढ्दो प्रभावसँग जुध्न अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता र सहकार्य अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्नुभयो।